پشت پرده شکاف بیسابقه در ناتو با تصمیم اسپانیا و ایتالیا برای بستن آسمان خود به روی آمریکا
اقتصاد۲۴- روابط فراآتلانتیکی در پی تصمیمات کمسابقه برخی کشورهای اروپایی برای فاصلهگرفتن از عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، وارد مرحلهای بحرانی شده است؛ تصمیماتی که به تشدید اختلافات درون ناتو و افزایش نارضایتی واشنگتن انجامیده است.
الاخبار گزارش داد؛ در این چارچوب، اسپانیا و ایتالیا با اتخاذ رویکردی مستقل، حریم هوایی و پایگاههای نظامی خود را به روی عملیات مرتبط با جنگ علیه ایران بستهاند. این اقدام که با واکنش تند دونالد ترامپ همراه شد، نشانهای از شکاف عمیق در میان متحدان غربی تلقی میشود؛ شکافی که بهگفته تحلیلگران، بیسابقهترین سطح اختلافات از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ را رقم زده است.
وزیر دفاع اسپانیا اعلام کرده که مادرید بهطور کامل حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای آمریکایی درگیر در حملات علیه ایران بسته و اجازه استفاده از پایگاههای مشترک را نیز نمیدهد. نخستوزیر این کشور نیز تأکید کرده که اسپانیا تمامی درخواستهای پروازی آمریکا، اعم از مأموریتهای رزمی و پشتیبانی، را رد کرده و حتی از استقرار بمبافکنهای راهبردی در خاک خود جلوگیری کرده است. وی این تصمیم را ناشی از مخالفت با «جنگهای غیرقانونی» و در راستای جلوگیری از تشدید بحران منطقهای دانست.
در ایتالیا نیز دولت جورجیا ملونی با استناد به ملاحظات حقوقی و داخلی، درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاه هوایی «سیگونیلا» را رد کرده است. گزارشها حاکی از آن است که این تصمیم در واکنش به اقدام یکجانبه واشنگتن در اعزام تجهیزات نظامی بدون هماهنگی با مقامات ایتالیایی اتخاذ شده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که فشار افکار عمومی در اروپا، بهویژه پس از انتشار گزارشهایی درباره اصابت برخی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، بر دولتها افزایش یافته است. مقامهای اروپایی هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند به گسترش جنگ و هدفقرارگرفتن زیرساختهای حیاتی در منطقه منجر شود.
در واکنش، ترامپ با انتقاد تند از دولت اسپانیا، آن را «غیرهمکار» توصیف کرده و حتی تهدید به اعمال فشارهای اقتصادی کرده است. همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا مواضع برخی متحدان اروپایی را «ناامیدکننده» خوانده و از احتمال بازنگری در روابط با ناتو سخن گفته است.
با وجود این اختلافات، مقامات آمریکایی تلاش کردهاند تأثیر این محدودیتها را کماهمیت جلوه دهند. با این حال، شواهد میدانی نشان میدهد که واشنگتن ناچار به جابهجایی هواپیماهای سوخترسان به پایگاههایی در فرانسه و آلمان شده و مسیرهای پروازی طولانیتر و پرهزینهتری را برای ادامه عملیات در پیش گرفته است.
در مقابل، بریتانیا همچنان بهعنوان مهمترین شریک عملیاتی آمریکا در اروپا باقی مانده و با فراهمکردن امکان استفاده از پایگاههای خود، از جمله در خاک این کشور و مناطق برونمرزی، به حمایت از عملیات ادامه داده است؛ هرچند نشانههایی از تنش پنهان میان واشنگتن و لندن نیز گزارش شده است.
این تحولات همزمان با پیامدهای اقتصادی گسترده ناشی از بحران در تنگه هرمز رخ میدهد؛ گذرگاهی که بخش قابلتوجهی از انرژی جهان از آن عبور میکند و اختلال در آن، موجب افزایش شدید قیمتها در بازارهای جهانی شده است.
در مجموع، آنچه در حال شکلگیری است، نهتنها یک اختلاف مقطعی، بلکه شکافی ساختاری در درون ناتو است؛ شکافی میان کشورهایی که مخالف همراهی با سیاستهای نظامی یکجانبه آمریکا هستند و کشورهایی که همچنان بر حفظ چتر امنیتی واشنگتن تأکید دارند. این روند میتواند پیامدهای بلندمدتی برای آینده ائتلافهای غربی و توازن قدرت در نظام بینالملل به همراه داشته باشد.
