در صورت تداوم بلاتکلیفی مذاکرات قیمت ۲۰۰ هزار تومانی دلار بعید نیست
اقتصاد۲۴- بازار ارز طی روزهای اخیر شاهد افزایش مجدد قیمت دلار در بازار بوده است، اما با نگاهی به روند قیمت این ارز در دوران جنگ و پس از آن، تصویری متفاوت نمایان میشود. در جنگ اخیر، خلاف انتظار، دلار روندی باثبات داشت و در برخی روزها با وجود شدتگرفتن تنشها، کاهشی شد. با این حال، روند صعودی دلار نه در دوره جنگ، که در دوره آتشبس آغاز شده و با جهشهای شدیدی همراه بوده است.
کارشناسان اقتصادی دلایل صعود قیمت دلار را در شرایطی که هنوز خبری از ادامه مذاکرات و حصول توافق در کار نیست، عواملی چون محدودیت ورود ارز به کشور به دلیل آسیب به صنایع ارزآور، محاصره تنگه هرمز و همچنین معضلات ساختاری اقتصاد ایران نظیر رشد نقدینگی و پایه پولی میدانند.
در جنگ اخیر، حدود ۲۰ میلیارد دلار از ظرفیت صادراتی کشور از دست رفت
در همین راستا جواد فلاحیان، کارشناس بازارهای مالی با اشاره به اتفاقات اخیر و افزایش قیمت دلار به تجارتنیوز توضیح داد: «در جنگ اخیر، حدود ۲۰ میلیارد دلار از ظرفیت صادراتی کشور از دست رفت. کارخانههای پتروشیمی و فولادی که ارزآوری داشتند و میتوانستند به بازار کمک کنند، آسیب دیدند. با کاهش توان این کارخانهها، قطعا با کمبود ارز در کشور مواجه میشویم.»
ورود ارز به کشور به شدت محدود شده است
فلاحیان به محاصره تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: «این محاصره دریایی نیز منجر به کاهش صادرات و در نتیجه کاهش ورود ارز به کشور شده است؛ بنابراین ورود ارز به اقتصاد کشور به شدت محدودتر از قبل شده است.»
معضلات ساختاری اقتصاد ایران همچنان پابرجاست
این کارشناس بازارهای مالی به معضلات ساختاری اقتصاد ایران اشاره کرد و گفت: «از گذشته، ما با مشکلاتی نظیر رشد نقدینگی و رشد پایه پولی روبرو بودیم که سال به سال تشدید شده و باعث رشد قیمت دلار میشد. حتی اگر اتفاقات مربوط به جنگ را کنار بگذاریم، این مسائل در نظام پولی کشور به تنهایی عاملی برای افزایش نرخ ارز بودند.»
در جنگ اخیر شاهد خروج پول از بازار طلا و دلار بودیم و این داراییها رشد چندانی نکردند؛ این مساله یک اتفاق نادر در مباحث اقتصادی است
فلاحیان کاهش قیمت در بازارهای مالی را طی روزهای جنگ، واکنش غیرمنتظره بازار به این رخداد توصیف کرد و گفت: «معمولاً در زمان جنگ، پول به سمت داراییهای امن مانند طلا و دلار که سپر تورمی محسوب میشوند، سرازیر میشود و بازار سهام ریزشی میشود. اما در جنگ اخیر شاهد خروج پول از بازار طلا و دلار بودیم و این داراییها رشد چندانی نکردند؛ این مساله یک اتفاق نادر در مباحث اقتصادی است.»
این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: «در جنگ اخیر، قیمتها مشخص نبود و گپ میان خرید و فروش در بازار فیزیکی به شدت زیاد بود. در مقطعی، قیمت خرید دلار ۱۵۸ هزار تومان و قیمت فروش ۱۵۳ هزار تومان بود که گپ پنج تا ۶ هزار تومانی را ایجاد کرده بود. از طرف دیگر، مردم در بیموامید ریزش قیمت دلار بودند که مبادا مانند قطعنامه ۵۹۸ (پایان جنگ ایران و عراق)، قیمت دلار ریزشی شود.»
تقاضای کاذب به بازارهای مالی برگشته است
این کارشناس بازارهای مالی در خصوص دلایل افزایش قیمت دلار، طلا و سکه در روزهای اخیر گفت: «با برقراری آتشبس و بلاتکلیفی موضوع مذاکرات، شرایط به سمت یک توافق فرسایشی با وجود احتمال حمله نظامی پیش میرود. بنابراین پول بار دیگر به سمت بازار دلار و طلا رفت و در روزهای اخیر شاهد تقاضای کاذب در این بازارها بودیم.»
در شرایط فعلی، ارزپاشی برای مدیریت بازار ارز ممکن نیست، زیرا ورودی ارز به کشور قطرهچکانی شده است
فلاحیان با اشاره به ارزپاشی بانک مرکزی بهعنوان یکی از ابزارهای کنترل قیمت دلار در سالهای گذشته اظهار داشت: «در حال حاضر بانک مرکزی به دلیل محدودیت شدید ورود ارز به کشور و اولویتدهی به تامین دارو و کالاهای اساسی مردم، امکان مدیریت بازار از طریق تزریق ارز و ارزپاشی را ندارد.»
او افزود: «اخیراً نیز هیات دولت مصوبهای برای اختصاص سه میلیارد دلار ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای واردات دارو تصویب کرده است. بنابراین در شرایط فعلی، ارزپاشی برای مدیریت بازار ارز ممکن نیست، زیرا ورودی ارز به کشور به صورت قطرهچکانی شده است.»
احتمالاً دولت به سمت چاپ پول و افزایش پایه پولی برای جبران خسارتهای جنگ روی میآورد
فلاحیان با اشاره به احتمال چاپ پول توسط دولت برای جبران خسارات جنگ، هشدار داد: «احتمالاً دولت و بانک مرکزی مجدداً به سمت چاپ پول و افزایش پایه پولی برای جبران خسارتهای جنگ و آسیبهای وارد شده به کشور روی میآورند. بنابراین در صورت بلاتکلیفی در خصوص مذاکرات قیمت دلار در شرایط خوشبینانه به کریدور بیستم میرسد.»
بازارها نسبت به اخبار مذاکره بیحس شدهاند
اما آیا در صورت شروع مذاکرات، روند صعودی قیمت در بازارهای مالی متوقف میشود؟ فلاحیان در پاسخ به این پرسش گفت: «بازارها نسبت به اخبار مذاکره بیحس شدهاند؛ زیرا بیش از ۲۰ سال است که در حال مذاکره هستیم و نتیجه ملموسی حاصل نشده است.»
وی افزود: «بنابراین، اخبار مذاکرات تاثیر چندانی بر قیمتها نخواهد داشت، زیرا مردم با این بازی مذاکره آشنا شدهاند و میدانند ممکن است روند مذاکرات طولانی شود و ارزش پولشان از بین برود. در نتیجه، صبر نمیکنند و تقاضا در بازار به سرعت افزایش پیدا میکند.»
زمان وقوع توافق اهمیت دارد که در دلار ۱۵۰ هزار تومانی توافق صورت گیرد یا در محدودههای قیمتی کریدور بیست و چهارم!
سوال دیگر این است که در صورت انجام توافق قیمت دلار چقدر میشود؟ این کارشناس بازارهای مالی در پاسخ به این پرسش گفت: «اگر توافقی صورت بگیرد، قیمت منصفانه دلار محدوده ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومانی خواهد بود. نکته مهم این است که زمان وقوع توافق اهمیت دارد که در دلار ۱۵۰ هزار تومانی توافق صورت گیرد یا در محدودههای قیمتی کریدور بیست و چهارم! در هر صورت، هرچه زمان سپری شود و توافق به تعویق بیفتد، اصلاح قیمت دلار کمتر و سختتر خواهد بود.»
او تاکید کرد: «تجربه ثابت کرده است که وقتی تورمی به کالاها در کشور تحمیل میشود، عملاً با اتفاقات مثبت نیز قیمتها تغییر چندانی نمیکنند.»
