اقتصاد۲۴- صنعت فرش دستباف ایران، یکی از کهنترین و ارزشمندترین نمادهای فرهنگی، هنری و اقتصادی کشور، امروز بیش از هر زمان دیگری با مجموعهای از بحرانهای پیچیده روبهروست. طی سالهای گذشته، محدودیتهای اقتصادی و سیاسی موجب شد صادرات فرش دستباف که زمانی یکی از مهمترین منابع ارزآوری غیرنفتی کشور بود بهشدت کاهش یابد و کشورهایی که تا همین چند سال پیش از مشتریان ثابت فرش ایرانی بودند، اکنون مسیر خود را از ایران جدا کردند.
اکنون در شرایطی که بحرانهای سیاسی منطقه، تبادلات اقتصادی کشور را به حداقل رسانده و به تبع همین محدودیتها، واردات و صادرات نیز کاهش یافته است، این پرسش مطرح میشود که بازار فرش دستباف ایران در این روزها چه حالوروزی دارد؟
بهدلیل محدود شدن ارتباطات با دنیا و کاهش چشمگیر پروازهای خارجی، رفتوآمد تجار با دشواریهای جدی مواجه شده
جواد کاظمی، نایبرئیس اول کمیسیون فرش، هنر و صنایعدستی اتاق ایران، با اشاره به شرایط کنونی کشور به تجارتنیوز گفت: در حال حاضر بهدلیل محدود شدن ارتباطات با دنیا و کاهش چشمگیر پروازهای خارجی، رفتوآمد تجار با دشواریهای جدی مواجه شده و همین موضوع بر وضعیت صنعت فرش تأثیر منفی گذاشته است.
پیش از آغاز جنگ نیز حال و روز صنعت فرش چندان مطلوب نبود / تجارت فرش ایرانی تنها به شکل چمدانی امکانپذیر است
وی با تأکید بر اینکه حتی پیش از آغاز جنگ نیز حال و روز صنعت فرش چندان مطلوب نبود، بیان کرد: با این حال، این حوزه هرچند ضعیف اما در جریان بود و صادرات ادامه داشت. صادرات فرش تنها از مبادی رسمی گمرکی انجام نمیشود؛ بخشی از آن توسط گردشگران یا ایرانیانی که قصد مهاجرت داشتند و یا بهعنوان هدیه فرش تهیه میکردند، بهصورت چمدانی از کشور خارج میشد. بهویژه فرشهای ابریشم بهدلیل ظرافت و سبکی، برای این نوع جابهجایی مناسب هستند.
رکود جهانی به بازار فرش ابریشم ایرانی هم رسید
او با بیان اینکه فرش ابریشم در بازار داخلی نیز متقاضیان خاص خود را دارد، اظهار کرد: برخی از هموطنان که توان مالی دارند، همچنان خریدار این محصولات هستند، اما در شرایط فعلی همین تقاضای محدود نیز کاهش یافته است.
میزان صادرات فرش دستباف در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی کاهش یافته / قیمت فرش ایرانی بالاست
کاظمی با اشاره به افت محسوس صادرات در مقایسه با یک دهه گذشته تصریح کرد: میزان صادرات فرش دستباف در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی کاهش یافته و حتی به ارقام قابل قبولی نرسیده است. این مسأله دلایل متعددی همچون رکود جهانی دارد که قدرت خرید کالاهای لوکس را کاهش داده است. فرش دستباف ایرانی همانگونه که کیفیتی بینظیر دارد، قیمت آن نیز قابل قیاس با بسیاری از محصولات دیگر نیست و همین موضوع در شرایط رکودی بر بازار آن اثر گذاشته است.
وی با اشاره به تحولات سیاسی و منطقهای اظهار کرد: روسیه که یکی از بازارهای هدف صادراتی ایران بهشمار میرفت، درگیر جنگ شده و از فهرست متقاضیان فعال فرش ایران خارج شده است. همچنین تنشهای منطقهای از جمله روابط پرتنش با عربستان در سالهای گذشته، بر از دست رفتن بخشی از بازارهای صادراتی تأثیرگذار بوده است.
تحریمها و مشکلات انتقال پول تجارت فرش را با مشکل مواجه کرد
او با تأکید بر نقش تحریمها و مشکلات نقل و انتقال پول بیان کرد: یکی از مهمترین موانع صادرات، دشواری انتقال قانونی ارز حاصل از فروش است. زمانی که امکان جابهجایی رسمی پول وجود ندارد، تجارت نیز با مانع روبهرو میشود.
نایبرئیس اول کمیسیون فرش، هنر و صنایعدستی اتاق ایران در پایان با بیان اینکه معرفی و تبلیغ فرش ایرانی در سطح جهانی آنگونه که باید انجام نشده است خاطرنشان کرد: این محصول باید بیش از پیش به دنیا شناسانده شود و در این زمینه دولت کوتاهی کرده است؛ در حالی که فرش دستباف ایران همچنان ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بینالمللی دارد.
