توافق ایران و آمریکا در سایه ابهام؛ سرنوشت اورانیوم و پولهای بلوکهشده/ خطوط قرمز تهران کجاست؟
اقتصاد۲۴- درحالی که طی روزهای اخیر گزارشهای متفاوت و گاه متناقضی درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران منتشر شده، نشانههایی از شکلگیری یک معادله جدید در مذاکرات غیرمستقیم تهران-واشینگتن به چشم میخورد که همان پیوندزدن موضوع کاهش ذخایر هستهای با آزادسازی داراییهای بلوکهشده است.
ادعای انتقال اورانیوم به کشور ثالث
شبکه خبری الحدث روز جمعه ۱۵ خرداد به نقل از «منابعی آگاه» گزارش داد تهران موافقت خود را با انتقال بخشی از ذخایر اورانیوم به یک کشور ثالث به اسلامآباد اعلام کرده است. با این حال، برخی رسانههای ایران پیشتر چنین گزارشی را رد و تأکید کرده بودند هیچ توافقی درباره انتقال مواد هستهای به خارج از کشور حاصل نشده است. خبرگزاری فارس هم عصر دیروز انتقال اورانیوم را از اساس کذب دانست.
این گزاره متناقض نشان میدهد یا خبرهای غیررسمی از روند پیشبرد پیشنویس توافق احتمالی نشئت میگیرد، یا برخی طرفین در حال مطرحکردن سناریوهای متفاوت برای فشار بر ساختار تصمیمگیری در تهران هستند.
خط قرمز تهران؛ آزادسازی فوری نیمی از داراییها
در این بین کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی وزارت خارجه، اصرار دارد ۵۰ درصد از داراییهای مسدودشده بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم احتمالی با واشینگتن آزاد و در اختیار جمهوری اسلامی قرار بگیرد. او همچنین از پیشرفت در تنظیم متن توافقنامه احتمالی پایان جنگ میان تهران و واشینگتن خبر داد.
در سوی مقابل، شبکه العربیه به نقل از منابع خود مدعی شده است آمریکا همچنان درخواست ایران برای آزادسازی داراییهای مسدودشده را رد میکند. به این ترتیب، نحوه و سازوکار آزادسازی اموال، اصلیترین اختلاف باقیمانده در مذاکرات به شمار میرود.
ارزیابی آژانس از نزدیکی به توافق
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با تأکید بر اینکه آژانس در مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا مشارکت مستقیم ندارد، گفت: «میدانیم آنها به دستیابی به توافق نزدیک شدهاند». این اظهارنظر در شرایطی صورت میگیرد که کاظم غریبآبادی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل، صبح جمعه از دیدار نمایندگان ایران، روسیه و چین با گروسی در وین خبر داده بود.
بیشتر بخوانید:فیلم/ ترامپ: اوضاع با ایران خوب پیش میرود
ازاینرو تصویر کنونی نشان میدهد پرونده هستهای ایران به نقطه حساسی رسیده است؛ از یک سو، نشانههایی از انعطاف بر سر نحوه مدیریت ذخایر اورانیوم (از جمله احتمال انتقال به کشور ثالث) دیده میشود و از سوی دیگر، تهران آزادسازی فوری و قابل توجه داراییهای مسدودشده را شرط اصلی هرگونه توافق میداند. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه، در مصاحبه با روزنامه «ایزوِستیا» هم گفته است: ما قویا از گفتوگویی که چه خوب و چه بد، بین واشینگتن و تهران با میانجیگری پاکستانیها در حال انجام است، حمایت میکنیم. سعودیها و مصریها نیز مشتاق کمک هستند. بسیار مهم است این گفتوگو ادامه یابد. توافقی که حاصل میشود باید منافع ایران و کشورهای همسایهاش را در نظر بگیرد.
اقدامات موازی با هشدار امنیتی آمریکا و طرح مینروبی در هرمز
در تحولی دیگر، وزارت خارجه ایالات متحده یک هشدار امنیتی برای تمام کشورهای خاورمیانه صادر کرده و از شهروندان آمریکایی خواسته است نزدیکترین پناهگاه را پیدا کنند. علت این هشدار «محتملبودن درگیری» اعلام شده است. همزمان بلومبرگ گزارش داد بریتانیا و فرانسه تدوین طرحی برای اجرای عملیات مینروبی در تنگه هرمز را پس از توافق احتمالی میان ایالات متحده و ایران تقریبا به پایان رساندهاند. این طرح شامل ۱۵ کشور خواهد بود. ارتباط مستقیم با ایران برای عملیات نظامی-کمکی در هرمز، نشان میدهد بازیگران بینالمللی همزمان خود را برای دو سناریوی «توافق» یا «تنش نظامی» آماده میکنند. در این میان، اظهارات گروسی مبنی بر نزدیکی طرفین به توافق، احتمال حصول یک تفاهم محدود را تقویت میکند، اما شکاف اصلی بر سر سازوکار آزادسازی داراییها همچنان پابرجاست.
