چرا قیمت نفت با وجود تنش ایران و آمریکا جهش نکرد؟ / ۵ مانع نفت ۲۰۰ دلاری

اقتصاد۲۴- در نخستین روز‌های آغاز جنگ، بسیاری از تحلیلگران هشدار می‌دادند که اختلال در صادرات نفت خلیج فارس می‌تواند جهان را با شوک کم‌سابقه انرژی روبه‌رو کند. اما گذشت پنج ماه از درگیری‌ها نشان داد بازار جهانی نفت، برخلاف انتظار، توانسته است این بحران را مدیریت کند. افزایش تولید آمریکا، افت تقاضای چین، تغییر رفتار معامله‌گران و تعدیل مسیر‌های عرضه، از مهم‌ترین عواملی هستند که مانع جهش تاریخی قیمت نفت شدند. اکنون خبرگزاری رویترز در گزارشی، پنج عامل کلیدی این روند را بررسی کرده است.

به گزارش رویترز، با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در پایان ماه فوریه، بسیاری از تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند که قیمت نفت خام می‌تواند به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد یا حتی تا ۲۰۰ دلار نیز افزایش یابد؛ چرا که احتمال قطع شدن جریان حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت که از تنگه راهبردی هرمز عبور می‌کند، بازار‌های جهانی را با شوک مواجه کرده بود.

با این حال، قیمت نفت خام برنت در اوج خود تنها به حدود ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که همچنان به‌طور قابل توجهی پایین‌تر از رکورد تاریخی ۱۴۷ دلار در سال ۲۰۰۸ بود. همچنین، میانگین قیمت نفت برنت از آغاز درگیری‌ها در ۲۸ فوریه تا ۱۱ ژوئن، زمانی که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا حملات به ایران را متوقف کرد، ۱۰۱ دلار در هر بشکه بود. قیمت‌ها سپس در اوایل ماه ژوئیه برای مدتی کوتاه به سطح ۷۰ دلار، یعنی محدوده پیش از آغاز جنگ، بازگشت.

۱- غافلگیری بزرگ؛ کاهش تقاضای چین

بزرگ‌ترین شگفتی بازار، عملکرد چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، بود. این کشور تا ماه ژوئن واردات نفت خام خود را به پایین‌ترین سطح در نزدیک به یک دهه گذشته کاهش داد.

در همین حال، صادرات سوخت چین محدود شد، استفاده از تاکسی‌های برقی به جای خودرو‌های شخصی افزایش یافت و بخش پتروشیمی این کشور نیز حجم مصرف نفت خام خود را کاهش داد.

واردات نفت چین در پی جنگ ایران کاهش یافت و در ژوئن به پایین‌ترین سطح در نزدیک به ۱۰ سال گذشته رسید

۲- افزایش تولید آمریکا

ایالات متحده، بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان، تولید نفت خام خود را افزایش داد و تولید روزانه این کشور تا ماه آوریل به رکورد ۱۳.۹۳ میلیون بشکه در روز رسید.

همچنین آمریکا بخشی از ذخایر ذخیره‌گاه راهبردی نفت (SPR) خود را آزاد کرد. این اقدام در قالب برنامه هماهنگ آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) برای آزادسازی بی‌سابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت در ماه مارس انجام شد و به کاهش اثر اختلالات عرضه کمک کرد.

ذخایر نفت خام آمریکا در ذخیره‌گاه راهبردی نفت (Strategic Petroleum Reserve - SPR) در هفته منتهی به ۱۰ ژوئیه به ۳۱۶.۵ میلیون بشکه کاهش یافت که پایین‌ترین سطح این ذخایر در بیش از چهار دهه گذشته و از سال ۱۹۸۳ تاکنون به شمار می‌رود.

۳- ترامپ، معامله‌گران صعودی را غافلگیر کرد

«دونالد ترامپ» بار‌ها با اظهارات خود درباره احتمال دستیابی به توافق صلح و ازسرگیری جریان انتقال نفت از طریق تنگه هرمز، پیش‌بینی معامله‌گران صعودی بازار نفت را بر هم زد.

زمان‌بندی، همه‌چیز است

در ۲۳ مارس و حدود ۱۵ دقیقه پیش از آنکه دونالد ترامپ از تعویق حمله به شبکه برق ایران خبر دهد، معامله‌گران با اتخاذ موقعیت‌هایی به ارزش حدود ۵۰۰ میلیون دلار روی کاهش قیمت نفت شرط‌بندی کردند.

بیشتر بخوانید:بازار نفت داغ شد؛ قیمت نفت از ۹۰ دلار عبور کرد

هم‌زمان، نقدشوندگی بازار نفت نیز کاهش یافته است؛ زیرا بسیاری از معامله‌گران به دلیل نگرانی از بازگشت ناگهانی روند بازار، از اتخاذ موقعیت‌های بزرگ خرید خودداری کرده‌اند.

با وجود تنش‌های خلیج فارس، تب‌وتاب معاملات نفت برنت فروکش کرد

حجم معاملات قرارداد‌های نفت خام برنت با سررسید نزدیک نسبت به اوج ثبت‌شده در مراحل اولیه درگیری آمریکا و ایران در ماه مارس کاهش یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران با وجود ازسرگیری تنش‌ها در منطقه خلیج فارس، همچنان با احتیاط عمل می‌کنند.

«ایلیا بوچویف» از مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد در این باره گفت: «اکنون همه به رشد قیمت نفت خوش‌بین هستند، اما هیچ‌کس حاضر نیست موقعیت خرید بلندمدت بگیرد.»

بر اساس داده‌های بورس ICE که روز جمعه منتشر شد، صندوق‌های سرمایه‌گذاری پس از آنکه در اوایل ژوئیه موقعیت‌های خرید خود در قرارداد‌های آتی نفت برنت را به پایین‌ترین سطح سال جاری رساندند، در هفته منتهی به ۱۴ ژوئیه بزرگ‌ترین افزایش موقعیت خرید خود در شش ماه گذشته را ثبت کردند.

با این حال، ارزش این موقعیت‌ها که بر اساس قیمت‌های روز دوشنبه حدود ۱۴.۸ میلیارد دلار برآورد می‌شود، همچنان بیش از ۵۰ درصد پایین‌تر از اوج شش‌ساله ثبت‌شده در اواخر ماه مارس است.

افت چشمگیر موقعیت‌های صعودی نفت برنت نسبت به اوج شش‌ساله

موقعیت‌های صعودی (Bullish) سرمایه‌گذاران در قرارداد‌های آتی نفت خام همچنان ۵۶ درصد پایین‌تر از اوج شش‌ساله ثبت‌شده در ماه مارس قرار دارد.

«اوله هانسن»، رئیس استراتژی کالا‌ها در ساکسو بانک، معتقد است بازار دچار «خستگی از اخبار» شده است؛ موضوعی که باعث شده تأثیر اعلامیه‌های جدید بر قیمت‌ها نسبت به گذشته کمتر باشد. رفت‌وبرگشت‌های مداوم بازار، اثر اخبار را کمرنگ کرد

۴- بازگشت نسبی جریان نفت از هرمز

عربستان سعودی، بزرگ‌ترین صادرکننده نفت خلیج فارس، صادرات نفت خود از بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را به‌طور چشمگیری افزایش داد؛ اقدامی که بخشی از کاهش صادرات ناشی از اختلال در مسیر تنگه هرمز را جبران کرد.

ارسال محموله‌های نفتی از مسیر هرمز در ماه ژوئن برای مدتی کوتاه از سر گرفته شد و نگرانی‌ها درباره دسترسی به نفت خام را کاهش داد، اما با ازسرگیری درگیری‌ها، این جریان بار دیگر در ماه ژوئیه کاهش یافت.

صادرات نفت خام از تنگه هرمز در ژوئن برای مدتی کوتاه احیا شد

صادرات نفت خام از مسیر تنگه هرمز در ماه ژوئن به ۳.۷ میلیون بشکه در روز افزایش یافت؛ زیرا تفاهم‌نامه میان آمریکا و ایران به‌طور موقت موجب بهبود جریان صادرات نفت شد.

نکته: در متن انگلیسی یک ناهماهنگی زمانی وجود دارد؛ عنوان به ژوئن اشاره می‌کند، اما متن می‌گوید «به ۳.۷ میلیون بشکه در روز در ماه مه (May) افزایش یافت».

رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز در ژوئن بار دیگر افزایش یافت

۵- عرضه کافی نفت فیزیکی مانع جهش قیمت شد

معامله‌گران می‌گویند عرضه نفت خام فیزیکی در بازار همچنان کافی است و همین موضوع، واکنش قیمت‌ها به تشدید اخیر درگیری‌ها را محدود کرده است.

اختلاف قیمت نفت خام در بازار اروپا، از جمله شاخص Forties دریای شمال که در تعیین شاخص جهانی Brent Dated نقش مهمی دارد، از یک پریمیوم بی‌سابقه در ماه آوریل به وضعیت دیسکانت (تخفیف نسبت به شاخص مرجع) تغییر کرده است.

«عدی امسیروویچ»، معامله‌گر باسابقه بازار نفت، گفت: «در حال حاضر نفت خام با تحویل فوری به مقدار کافی در بازار وجود دارد؛ اما این وضعیت ممکن است دوام نیاورد.»