داغ میناب تازه شد؛ جزئیات مراسم خاکسپاری ۶۲ عضو خانوادههای ۳۲ شهید مدرسه شجره طیبه
اقتصاد۲۴- با گذشت ۱۴۵ روز از موشکباران مدرسه شجره طیبه میناب که به شهادت ۱۵۶ نفر از دانشآموزان، معلمان، اولیا و خدمه این مدرسه و شهروندان بیگناه منجر شد، روز سهشنبه، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان از شناسایی و تشییع بقایای تعدادی از پیکرهای مطهر شهدای این جنایت خبر داد و از عموم مردم برای حضور در این مراسم در روز چهارشنبه ۳۱ تیر دعوت کرد. این مقام مسوول در استانداری هرمزگان اعلام کرد که این بقایا به دنبال تلاش شبانهروزی متخصصان و پس از انجام آزمایشهای تخصصی ژنتیک DNA و تایید هویت، شناسایی شده و آماده تشییع و خاکسپاری در گلزار شهدای شهرستان میناب است.
صبح دیروز، آیین وداع و تشییع پیکرهای مطهر شهدای میناب، از چهارراه امام خمینی شهرستان میناب آغاز شد و عصر دیروز، محمد رادمهر؛ فرماندار شهرستان میناب در گفتوگو با خبرنگار «اعتماد» درباره جزییات این مراسم گفت: «دیروز ۳۱ تیرماه مردم شهیدپرور شهرستان میناب و شهرستانهای اطراف، با وجود گرمای بالای ۵۰ درجه، با حضوری حماسی، مراسم تشییع ۶۲ عضو جا مانده از پیکر ۳۲ شهید عزیز مدرسه شجره طیبه که ۹ اسفند پارسال توسط امریکای جنایتکار و رژیم کودککش اسراییل مورد اصابت قرار گرفت و پس از تشریفات قانونی، شناسایی شد را، در گلزار شهرستان میناب برگزار کردند.»
بعد از جنایت امریکا در هدف قرار دادن مدرسه شجره طیبه، ارتش امریکا بارها علاوه بر زیر سوال بردن واقعیت این جنایت، مدعی شد که در این جنایت دست نداشته و در حال بررسی واقعیت است و این مکان، مدرسه نبوده بلکه یک مکان نظامی بوده و در فهرست اهداف مشروع قرار داشته است. رییسجمهور امریکا هم در طول ۴ ماه اخیر بارها در مورد هدف قرار دادن یک مدرسه و به شهادت رساندن ۱۵۶ انسان بیگناه در یک مرکز آموزشی، توسط خبرنگاران مورد سوال و بازخواست قرار گرفت ولی هر بار از پاسخ صریح و اعتراف به این جنایت جنگی طفره رفت تا اینکه روز ۲۴ تیر امسال، شبکه ایندیپندنت، ویدئویی از رییسجمهور امریکا منتشر کرد. در این ویدئو، خبرنگار از دونالد ترامپ درباره احتمال نقش اطلاعات قدیمی یا یک اشتباه در حمله به مدرسه میناب میپرسد که ترامپ این احتمال را تایید میکند ولی در جواب خبرنگار و در واکنش به وجود تصاویری از قطعات به جا مانده از موشکهای امریکایی «تاماهاوک»؛ همان سلاحی که مدرسه شجره طیبه میناب را هدف قرار داد، میگوید: «احتمال دارد تصاویر منتشرشده با هوش مصنوعی تولید شده باشند. فکر نمیکنم هیچکس هرگز بتواند بهطور دقیق بگوید آنجا چه اتفاقی افتاد.»
رییسجمهور امریکا همچنین میگوید که درباره انتشار گزارش نهایی بررسی حمله به مدرسه میناب نیز باید از مقامهای نظامی سوال کند و میافزاید: «شاید دلیلی وجود داشته باشد که نتوانند چنین گزارشی ارایه کنند.»
فرماندارشهرستان میناب، دیروز در پاسخ به «اعتماد» در واکنش به ادعاهای ارتش امریکا درباره نظامی بودن مکان مدرسه شجره طیبه میناب گفت: «مدرسه شجره طیبه، همواره به عنوان مکان تحصیل فعال بوده و هیچگاه پایگاه نظامی نبوده است. این ساختمان، سالهای طولانی فعالیت آموزشی داشته و امروز افرادی را داریم که از شاگردان این مدرسه بودند و حالا وارد دانشگاه شدهاند و مشغول تحصیل در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد هستند.»
رادمهر همچنین در واکنش به ادعای ترامپ درباره نقش هوش مصنوعی در ساخت تصویر از قطعات به جا مانده از موشکی که انحصار ساختش متعلق به امریکاست، گفت: «اگر باور ندارند و اگر جرات دارند بیایند و حضور با شکوه مردم را از نزدیک شاهد باشند. مردم هرمزگان همان کسانی هستند که پرتغالیها را از خاک وطن بیرون راندند. مردم میناب همچون نخلهایشان مقاومند.»
احسان محسنی؛ رییس جمعیت هلال احمر شهرستان میناب هم دیروز در گفتوگو با «اعتماد» توضیح داد که هیچ تفحص جدیدی در کار نبوده و تعداد شهدای مدرسه شجره طیبه میناب هم ثابت است و ضمن اشاره به اینکه متاسفانه هنوز پیکر مطهر ماکان نصیری؛ از دانشآموزان شهید مدرسه شجره طیبه میناب، مفقودالاثر است، گفت که مراسم دیروز، مربوط به تشییع بقایای اندامهای همین شهداست که با انجام آزمایشات ژنتیک و DNA تعلق هر اندام به هر شهید هم مشخص و در مراسم تشییع، به خاک سپرده شده است.
مدرسه شجره طیبه میناب، پیش از ظهر ۹ اسفند ۱۴۰۴ و در نخستین روز جنگ امریکا با ایران توسط موشک «تاماهاوک» هدف قرار گرفت. حمله موشکی به این مدرسه، در ساعت برقراری کلاسهای درس بود؛ زمانی که ۴۴۰ دانشآموز و معلم در ساختمان مدرسه بودند. ساختمان مدرسه و داروخانه و درمانگاه همجوار، با سه موشک «تاماهاوک» امریکایی هدف قرار گرفت و ۱۵۶ نفر شامل ۱۲۰ دانشآموز (۴۷ دانشآموز دختر، ۷۳ دانشآموز پسر) و ۲۶ نفر از کادر مدرسه شهید شدند.
بعد از این جنایت جنگی در حالی که اخبار پراکنده، واقعیت فاجعه را تایید میکرد، نگاه رسانههای جهان به هدف قرار گرفتن یک مدرسه و شهادت کودکان جلب شد و خبرنگاران رسانههای خارجی در نشستهای خبری با مقامات دولت امریکا بارها درباره این جنایت جنگی توضیح خواستند که هم رییسجمهور و هم وزرای دولت و هم مقامات ارتش امریکا از پاسخ و اعتراف به واقعیت طفره رفتند. در حالی که اجساد و بقایای پیکر کودکان، یک به یک یا تکه به تکه از زیر آوار مدرسه بیرون میآمد، رسانههای معاند و مخالف جمهوری اسلامی در خارج از ایران هم در همسویی با مقامات دولت امریکا همچنان از پذیرش واقعیت این جنایت جنگی سرباز میزدند تا اینکه روز ۱۱ اسفند، همزمان با اطلاعیه ستاد برگزاری مراسم تشییع و تدفین شهدای دانشآموز شهرستان میناب، تصویری هم از ۱۰۰ قبر حفر شده در محوطهای وسیع منتشر شد؛ محوطهای و قبرهایی که محل دفن شهدای مدرسه شجره طیبه بود. روزهای بعد از انتشار این تصویر، رسانههای خارجی، تمرکز خود بر حمله ناجوانمردانه امریکا درهدف قرار دادن یک مدرسه را افزایش دادند و یک تجمع اعتراضی هم در مقابل کاخ سفید در اعتراض به کشتار کودکان میناب برگزار شد. در این تجمع، معترضان به حملات امریکا و اسراییل به ایران، به یاد کودکان شهید مدرسه شجره طیبه میناب، کیفها و کولهپشتیهای خونآلود روی زمین گذاشتند و پلاکاردهایی با شعارهای «اسراییل کودککش» و «اسراییل ترویست است» و همچنین یک بنر با اسامی کودکان شهید به دست گرفتند.
به موازات انکار و تکذیب و فرافکنیهای ارتش و مقامات امریکا درباره جنایتی که مرتکب شده بودند، واقعیت این جنایت جنگی حتی در رسانه بیبیسی فارسی که از رسانههای مخالف جمهوری اسلامی محسوب میشود هم مورد بررسی قرار گرفت و در بخشی از متن چند گزارشی که بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی منتشر کرد آمده بود: «صبح شنبه، نهم اسفند، تنها حدود چهار ساعت از آغاز حملات هوایی امریکا و اسراییل به ایران گذشته بود که موشکی به دبستان شجره طیبه نیروی دریایی سپاه در میناب، استان هرمزگان برخورد کرد که موجب کشته شدن دهها دانشآموز شد. بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی تصاویر ماهوارهای و تصاویر منتشر شده از لحظات پس از حمله را بررسی کرده است و دریافته علاوه بر بخشی از ساختمان مدرسه که بهطور کامل تخریب شده است، شش ساختمان دیگر در اثر اصابت موشکهایی درمحوطه سازمانی سپاه آسیب دیده است؛ از جمله ساختمان یک کلینیک درمانی وابسته به سپاه.
با شروع عملیات امداد، شمار قربانیان پس از اصابت موشک به مدرسه، ساعت به ساعت افزایش پیدا کرد تا در نهایت بر اساس آمار رسمی «کشتهشدن ۱۶۸ نفر و زخمی شدن ۹۶ نفر» تایید شد. بیشتر کشتهشدگان، دانشآموزان دختر و پسر بین ۷ تا ۱۲ سال هستند. چندین معلم و والدین دانشآموزان نیز در این حمله کشته شدند. خبرگزاری میزان گفته است در میان کشتهشدگان ۱۱۰ دانشآموز شامل ۶۶ پسر و ۵۴ دختر، ۲۶ معلم زن و چهار نفر از والدین وجود دارند. دادستان شهر میناب شمار کشته شدگان را ۱۶۸ و زخمیان را ۹۶ نفر اعلام کرده است. در تصاویری که پس از انفجار از عملیات آواربرداری و امداد منتشر شده است، دیده میشود بعضی از اجساد به علت شدت آسیب قابل شناسایی نیستند. در بعضی تصاویر میبینیم تنها دست یا پای کودکان به جا مانده است. کارشناسانی که ویدیوی تازه را بررسی کردهاند گفتند مشاهده موشک تاماهاک، در کنار شواهدی مبنی بر اصابت چندین حمله در این منطقه، نشان میدهد به احتمال زیاد امریکا این عملیات را انجام داده است. به گفته این کارشناسان، تا جایی که مشخص است، نه اسراییل و نه ایران موشک تاماهاک در اختیار ندارند. یک کارشناس گفت در چنین شرایطی این فرضیه که یک موشک ایرانی همزمان به این محل اصابت کرده و موجب چنین شمار بالایی از تلفات شده باشد، بسیار بعید به نظر میرسد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، روز شنبه ایران را مسوول حمله به این مدرسه دانست. آقای ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفت ما فکر میکنیم این کار ایران بوده، چون همانطور که میدانید مهمات آنها بسیار بیدقت است. آنها هیچ دقتی ندارند. یک منبع در دولت اسراییل نیز به سیبیاس نیوز گفته که اسراییل مسوول این حمله نبوده و نیروهای نظامی اسراییل در نزدیکی مدرسه عملیات نداشتهاند. سه کارشناس با بررسی ویدیوی تاییدشده، سلاح بهکاررفته را موشک امریکایی تاماهاک تشخیص دادند. یک تحلیلگر ارشد در شرکت مکنزی اینتلیجنس سرویس، گفت سلاحی که در این ویدیو دیده میشود تمام نشانههای یک موشک تاماهاک امریکایی در مرحله نهایی پرواز را دارد. تاماهاک نوعی موشک کروز دوربرد است که میتواند از زیردریایی، کشتی و هواپیما شلیک شود و امریکا دهههاست که این سلاح را در اختیار دارد. وس برایانت، تحلیلگر امنیت ملی که پیشتر در نیروی هوایی امریکا خدمت کرده نیز تایید کرد که این موشک از نوع تاماهاک بوده است. آقای برایانت افزود شواهد مربوط به چندین حمله به مجموعه سپاه پاسداران «نشاندهنده یک عملیات عمدی و دقیق» از سوی امریکا است.
بیشتر بخوانید:اتمام حجت تهران با آمریکا؛ چرا تابآوری ایران هزینه جنگ را برای واشنگتن افزایش داده است؟
ژنرال دن کین، عالیرتبهترین افسر ارتش امریکا، روز دوم مارس (۱۱ اسفند) اعلام کرده بود که در جریان «حملات به جبهه جنوبی»، موشکهای تاماهاک نخستین تسلیحاتی بودند که نیروی دریایی ایالات متحده به سمت ایران شلیک کرده بود. وزارت جنگ امریکا در جریان یک نشست خبری در روز چهارم مارس نقشهای را منتشر کرد که حملات انجامشده در ۱۰۰ ساعت نخست جنگ را نشان میداد و در آن مشخص بود که منطقه میناب نیز هدف قرار گرفته است. در همان ساعات اولیه پس از حمله، پنتاگون در پاسخ به بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی گفت در حال بررسی این اتفاق است. پس از گذشت هفت روز ارتش امریکا همچنان میگوید در حال بررسی است. مارک روبیو، وزیر خارجه امریکا هم در پاسخ به خبرنگار بیبیسی این حمله را تکذیب یا تایید نکرد و گفت که این کشور «هرگز به یک مدرسه به عمد حمله نمیکند و انگیزهای برای این کار ندارد.» مدرسه شجره طیبه در شمال شرقی مجموعه فرهنگی سپاه سیدالشهدا قرار دارد. تصاویر ماهوارهای موجود نشان میدهد که محوطه آن دستکم از حدود ۱۰ سال پیش، شهریور ۱۳۹۵، با دیواری از محوطه این مجموعه جدا شده است و ورودیها و خروجیهای مجزا دارد. اولین تصویر ماهوارهای که پیش از احداث این دیوار در دسترس است مربوط به مهر ۱۳۹۲ است؛ زمانی که ساختمان مدرسه و محوطه آن بخشی از این مجموعه بوده است.»
در حالی که صراحت ماده ۸ اساسنامه رم، حملات عمدی علیه مراکز آموزشی، مدارس، بیمارستانها که اهداف نظامی محسوب نمیشوند را جنایت جنگی محسوب میکند، فروردین امسال و به دنبال پذیرش درخواست نمایندگی دایم جمهوری اسلامی ایران از سوی شورای حقوق بشر ملل متحد، یک نشست اضطراری برای بررسی ابعاد حقوق بشری و بشردوستانه حمله به مدرسه میناب برگزار شد که در این نشست، نمایندگان سوییس، ایتالیا، اتحادیه اروپا، مکزیک، پاکستان، روسیه حمله امریکا به مدرسه شجره طیبه میناب و کشتار کودکان بیگناه را محکوم کردند.
در اولین ماه سال جاری، ۱۶۸ اصله نهال از گونههای نادر و ارزشمند جنگلها هیرکانی به یاد دانشآموزان شهید میناب در محوطه دانشگاه آزاد واحد آستارا کاشته شد و اردیبهشت امسال هم، ۵۷ خبرنگار خارجی از رسانههای مختلف، به هرمزگان رفتند و بقایای مدرسه شجره طیبه میناب به عنوان سند جنایت امریکا بازدید کردند.
اوایل تابستان امسال، بار دیگر حمله موشکی امریکا به مدرسه شجره طیبه میناب، به صدر خبرها آمد و شبکه خبری سیانان، گزارشی درباره واقعیت این جنایت جنگی نوشت. سی. ان. ان در این گزارش به نقل از سه منبع آگاه ادعا کرد قبل از حمله موشکی جنایتکارانه اسفندماه گذشته به مدرسه شجره طیبه شهرستان میناب که به شهادت ۱۵۶ دانشآموز و خدمه و کادر مدرسه و عوامل داروخانه مجاور آن منجر شد، هشدارهایی که بر لزوم بازبینی مجدد اطلاعات هدفگیری تاکید داشتند، در سامانه توسعه اهداف پنتاگون تعبیه شده بود، اما با شروع تجاوزگری علیه ایران، فرماندهانی که به دنبال اقدام سریع بودند، این هشدارها را کنار گذاشتند. درگزارش سیانان همچنین آمده بود که بخش بزرگی از اطلاعات راهنمای اهداف آغازین جنگ، از جمله دادههای مربوط به تاسیسات سپاه در مجاورت مدرسه، قدمتی بیش از ۱۰ سال داشته، زیرا تحلیلگران موفق نشده بودند پیش از آغاز حملات، همه سوابق را بهروزرسانی کنند. بنا به گزارش شبکه خبری سیانان، اولویت با بهروزرسانی سامانههای سیار و اهداف با تهدید بالاتر بود و مکانهای ثابت مانند مدرسه، در اولویت پایینتری قرار گرفتند و عمدتا تأیید نشدند.
یکی از منابع خبری به سیانان گفته بود: «بدیهی بود که اطلاعات قدیمی هستند.»
منبع دیگری هم ادعا کرده بود که یک ابزار نظارتی جداگانه، تغییراتی را در محوطه این پایگاه شناسایی کرده بود، اما این یافته هرگز به پایگاه داده اصلی هدفگیری نرسید یا به تصمیمگیرندگان ارشد منتقل نشد.
این گزارش همچنین این حادثه را به کاهش نیروهای واحد «کاهش و پاسخ به آسیبهای غیرنظامی» که به دستور «پیت هگست»، وزیر جنگ امریکا، انجام شده بود مرتبط دانست و اشاره کرد که این واحد در فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از ۱۰ عضو به یک نفر کاهش یافته است.
در حالی که مقامات کاخ سفید ضمن اشاره به ادامه تحقیقات درباره این حمله، مدعی بودند که «ایالات متحده غیر نظامیان را هدف قرار نمیدهد» سیانان در ادامه گزارش خود نوشت که ماهها پس از این حمله، پنتاگون یافتههای خود را به صورت عمومی منتشر نکرده است.
به دنبال انتشار این گزارش، یاسمین انصاری که نماینده ایرانیالاصل دموکرات در کنگره امریکاست، گزارش شبکه خبری سی. ان. ان از حمله به مدرسه میناب را «غیرقابل توجیه» دانست و در شبکه ایکس نوشت: «کودکان در همان روزهای نخست جنگِ غیرقانونی و بیمعنای ترامپ که ویرانیهای بسیاری در سراسر جهان به بار آورده، به قتل رسیدند. این یک فاجعه و یک جنایت جنگی است. به همین دلیل است که من طرح استیضاح پیت هگست، وزیر جنگ امریکا را ارایه کردهام. از همکارانم میخواهم که در این مسیر با من همراه شوند.»
در جدیدترین نگاه رسانههای خارجی به جنایت جنگی کشتار کودکان مدرسه شجره طیبه میناب، شبکه خبری اسکای نیوز ۲۷ تیر امسال گزارشی منتشر کرد که با اسناد و اطلاعات متقن، قطعیت حمله عامدانه امریکا به این مدرسه را تایید میکند.
اسکای نیوز با تحقیقات تازهای، با بهرهگیری از مدلسازی سهبعدی، تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای تأییدشده و نظر کارشناسان مستقل، ابعاد تازهای از این حمله را در قالب یک مستند تحقیقی با عنوان «بمباران مدرسه ایران، جستوجوی حقیقت» منتشر و در نتیجهگیری این گزارش اعلام کرد که «شواهد جمعآوری شده، مسوولیت امریکا در این حمله را تأیید میکند.»
هفت کارشناس مستقل در گفتوگو با این شبکه خبری انگلیسی تأیید کردند که تمام شواهد به مسوولیت ایالات متحده اشاره دارد. در متن گزارش تحقیقی اسکای نیوز آمده است: «با همکاری شرکت تحقیقاتی «معماری قانونی»، از منابع متنباز برای بازسازی مدرسه، اتاق به اتاق و همچنین سایر ساختمانهای هدف حملات استفاده کردیم. کارشناسانی که یافتههای ما را بررسی کردند، گفتند که تحلیلگران اطلاعاتی ایالات متحده فرصت کافی برای کشف این موضوع داشتند که این ساختمان به مدرسه تبدیل شده است. همچنین از دو منبع نظامی شنیدیم که سالها در پنتاگون نگرانیهایی در مورد اطلاعات قدیمی هدفگیری مطرح شده بود.
به ما گفته شد که این هشدارها نادیده گرفته شدهاند. فیلمهایی که توسط اسکای نیوز تأیید شده بودند، اما برای پخش بیش از حد تکاندهنده بودند، قطعات بدن را نشان میدادند که تا ۴۵ متری مدرسه پراکنده شده بودند. تلاش ناامیدانه برای نجات آغاز شد و صدها نفر از والدین، ساکنان محلی و امدادگران در جستوجوی بازماندگان بودند که بعد از ظهر، سه موشک دیگر به سرعت و پشت سر هم اصابت کردند و به ساختمانهای نزدیک مدرسه برخورد کردند و تلاشهای نجات را به تأخیر انداختند. سه کارشناس مستقل به اسکای نیوز تأیید کردند که موشکهای مورد استفاده در این حمله دوم، بر اساس بالههای متمایز قابل مشاهده در فیلم، از نوع تاماهاک بودهاند. عمر یونس، تحلیلگر نظامی در شرکت اطلاعات دفاعی جینز، گفت که ایالات متحده تنها طرف این جنگ است که از موشکهای تاماهاک استفاده میکند - نه ایران، نه اسراییل. اسکای نیوز نام و عکسهای همه قربانیان به جز دو نفر را جمعآوری و تأیید کرده است. ایالات متحده هنوز رسما مسوولیت این حمله را نپذیرفته است و مقامات ارشد معتقدند که تحقیقات رسمی هنوز در حال انجام است. رییسجمهور دونالد ترامپ حتی تا آنجا پیش رفته است که در چندین مورد مستقیما ایران را به مسوولیت متهم کرده است.
ما مطلع شدهایم که یک تحقیق داخلی ارتش ایالات متحده به این نتیجه رسیده است که «خطای انسانی» علت این حمله بوده است. وس برایانت، متخصص سابق هدفگیری نیروی هوایی ایالات متحده، میگوید تصاویر ماهوارهای به تنهایی نشان میدهد که این یک حمله دقیق بوده است، نه یک موشک سرگردان ایرانی. شرکت معماری قانونی دریافت که موشک مستقیما به وسط مدرسه، داخل سالن اجتماعات پسران، برخورد کرده و یک دهانه به عرض پنج متر ایجاد کرده است. تا سال ۲۰۱۵، این ساختمان بخشی از یک مجتمع نظامی در همان نزدیکی بود. تصاویر ماهوارهای از ماه مه ۲۰۱۵ نشان میدهد که یک دیوار پیرامونی محکم کل مجتمع، از جمله ساختمانی که بعدا به مدرسه تبدیل شد، را احاطه کرده است. تنها اثر باقی مانده از گذشته نظامی ساختمان، آنتن روی پشت بام بود.
در برخی روزها، تصاویر ماهوارهای کودکان را در زمین بازی ثبت میکردند. اسکای نیوز و آژانس معماری قانونی هر دو بهطور مستقل بر اساس طول سایههایشان تأیید کردند که اینها کودک هستند. ما فیلمهایی را از وبسایت مدرسه پیدا کردیم و مکانیابی کردیم، که دانشآموزان را در حال استفاده از محوطه بازی و سالن سخنرانی و همچنین زمین فوتبال در نزدیکی آن نشان میدهد.
تا سال ۲۰۲۵، ورودی دیگری به یک کلینیک پزشکی جدید اضافه شد. افتتاح این کلینیک بازتاب گستردهای در رسانههای محلی داشت و همچنین شامل یک داروخانه با حضور فعال در رسانههای اجتماعی بود. هم کلینیک و هم مرکز قلب مجاور مورد حمله قرار گرفتند و ادریس غریبزاده کارمند داروخانه را کشت و یک زمین بازی مجاور را ویران کرد. دو ساختمان در مرکز فرهنگی - محوطه بازی و سالن سخنرانی - نیز تخریب شد. اسکای نیوز هیچ مدرکی دال بر استفاده از آن برای مقاصد نظامی پیدا نکرد.»
