سه فرصت طلایی ایران برای مذاکرات با آمریکا به روایت ظریف
اقتصاد۲۴- محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین ایران و رئیس اندیشکده پایاب، در تازهترین مقاله خود با بررسی چارچوبهای پیشنهادی برای مذاکرات ایران و آمریکا، از فرصتهایی نوشته که پس از امضای یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ در اختیار تهران قرار گرفته است.
وزیر امور خارجه پیشین معتقد است: «مذاکرهکنندگان ایرانی میتوانند با اتخاذ یک رویکرد چندوجهی، ابتکار عمل را در مذاکرات به دست بگیرند؛ مشروط بر اینکه این فرصتها پیش از فرسوده شدن مورد استفاده قرار گیرند.»
محمدجواد ظریف معتقد است ایران اکنون در موقعیتی قرار گرفته که سه اهرم مهم؛ توان مقاومت، شکاف میان منافع آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه و اهمیت تنگه هرمز را همزمان در اختیار دارد؛ فرصتهایی که به گفته وزیر خارجه پیشین ایران دائمی نیستند و ممکن است بهسرعت از دست بروند. ظریف تأکید کرده است که «بازه شصت روزه» پیشرو بهترین زمان برای تبدیل این اهرمها به دستاورد دیپلماتیک است.
مردم و توان مقاومت؛ نخستین فرصت
وزیر امور خارجه پیشین ایران نخستین و مهمترین فرصت را «حضور مردم و توان و اراده جمهوری اسلامی ایران برای ایستادگی» میداند.
به نوشته ظریف، ایران در جریان درگیریهای اخیر نشان داد که برخلاف پیشبینیهای بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ، توان پاسخگویی نظامی دارد و حتی در شرایطی که رهبر و فرماندهان ارشد نظامی خود را از دست داده بود، با فروپاشی یا شورش عمومی مواجه نشد.
او معتقد است: «از همان زمان، فرصت ایران برای بهرهبرداری از این اهرم آغاز شده است.»
دومین فرصت؛ اختلاف اهداف آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه
ظریف دومین فرصت را تفاوت میان همسویی و همسانی اهداف آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه میداند.
او با اشاره به تحولات اخیر منطقه نوشته است که جنگهای گذشته نشان دادند اهداف کشورهای منطقه با آمریکا و اسرائیل کاملاً یکسان نیست و حتی اهداف واشنگتن و تلآویو نیز در همه موارد همسان نیستند.
ظریف معتقد است: «این شکاف باید پیش از آنکه از بین برود، مورد استفاده قرار گیرد.»
او همچنین هشدار داده است که اسرائیل همچنان به دنبال تضعیف و فروپاشی ایران به عنوان یک هویت ملی و سرزمینی است، اما آمریکا به این جمعبندی رسیده که فروپاشی ساختار سیاسی ایران، اگر ناممکن نباشد، دستکم آسان نیست.
به باور ظریف، حتی در صورت تحقق چنین سناریویی، آمریکا ممکن است برای مدت طولانی درگیر ایران و منطقه شود و از هدف راهبردی خود برای مهار چین و جلوگیری از شکلگیری نظم جهانی جدید بازبماند.
سومین فرصت؛ تنگه هرمز
رئیس اندیشکده پایاب، سومین اهرم ایران را روشن شدن اهمیت جهانی تنگه هرمز و توان تهران برای تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی از مسیر این تنگه میداند.
ظریف نوشته است: «ایران پس از عبور طرف مقابل از آستانه جنگ نشان داد که توان و اراده عملی کردن تهدید چند دههای خود درباره تنگه هرمز را دارد».
او در این باره تأکید کرده است: «تنگه هرمز یا برای ایران هم هست یا برای هیچکس نیست.»
با این حال، ظریف هشدار داده که استفاده طولانیمدت از این اهرم میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. به گفته او، بسته ماندن طولانیمدت تنگه هرمز ممکن است به شکلگیری اجماع جهانی علیه ایران حتی با همراهی چین منجر شود و دیگر کشورها را به سمت ایجاد مسیرهای جایگزین سوق دهد.
هشدار درباره فرسایش فرصتها
ظریف در بخش دیگری از مقاله خود تأکید کرده است که هیچیک از سه فرصت ایجادشده برای ایران دائمی نیستند و ادامه درگیری یا فشارهای نظامی، اقتصادی و سیاسی میتواند توان مردمی و نظامی کشور را کاهش دهد.
او همچنین با اشاره به عملکرد نتانیاهو در فاصله میان دو جنگ، هشدار داده است که تداوم تنشهای مدیریتنشده میان ایران و آمریکا میتواند به اسرائیل اجازه دهد با استفاده از نفوذ خود در آمریکا، اختلاف اهداف واشنگتن و تلآویو را کمرنگ کند.
وزیر امور خارجه پیشین ایران در نهایت تأکید کرده است که ایران باید با بهرهبرداری سریع و خودباورانه از فرصتهای موجود، زمینه یک جهش تاریخی برای آینده ایران و منطقه را فراهم کند.
