ال‌نینو بارش‌های غرب ایران را بیشتر می‌کند؟ هشدار درباره سیلاب و مدیریت مصرف آب

اقتصاد۲۴- اقلیم کره زمین حاصل برهم‌کنش پیچیده میان اقیانوس‌ها، جو، خشکی‌ها و یخ‌کره است و هرگونه تغییر در دمای سطح اقیانوس‌ها یا الگو‌های گردش جوی می‌تواند در مقیاس منطقه‌ای و حتی جهانی، الگوی بارش و دما را تغییر دهد. پدیده‌هایی مانند ال‌نینو ـ نوسان جنوبی (ENSO)، لانینا، نوسان اطلس شمالی و نوسان اقیانوس هند از جمله الگو‌های بزرگ‌مقیاس اقیانوسی ـ جوی هستند که با جابه‌جایی انرژی و تغییر الگو‌های باد و فشار هوا، می‌توانند بر توزیع بارش و دما در مناطق مختلف جهان اثر بگذارند.

سازمان جهانی هواشناسی نیز تأکید کرده است که ال‌نینوی قوی می‌تواند الگو‌های بارش و دما را در نقاط مختلف جهان به‌طور محسوسی جابه‌جا کند و احتمال رخداد‌های حدی آب‌وهوایی را افزایش دهد.

بر اساس چشم‌انداز فصلی سازمان جهانی هواشناسی (WMO) و خروجی مدل‌های چندگانه اقلیمی، احتمال تداوم شرایط ال‌نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل ۱۴۰۶ مطرح شده است؛ شرایطی که در برخی مناطق جهان می‌تواند با تغییر مسیر سامانه‌های بارشی، افزایش رخداد‌های بارشی حدی و تشدید مخاطرات هیدرومتئورولوژیک همراه باشد.

با این حال، نمی‌توان از این شرایط نتیجه گرفت که تمام مناطق ایران الزاماً شاهد افزایش بارش خواهند بود. بررسی رفتار بارش کشور در دوره‌های گذشته نشان می‌دهد اگرچه میان ال‌نینو و افزایش بارش، به‌ویژه در غرب کشور، ارتباط قابل توجهی مشاهده شده است، اما سال‌هایی نیز وجود داشته که هم‌زمان با وقوع ال‌نینو، میزان بارش کشور کمتر از نرمال بوده است.

در این راستا، وزارت نیرو نیز با نزدیک شدن به فصل پاییز تمهیداتی را برای شرایط خاص جوی در پاییز و پدیده ال نینو اتخاذ کرده به طوری وزیر نیرو اخیرا گفته است درخصوص پدیده‌های هواشناسی و احتمال بارش‌های قابل توجه در پاییز، در حال آماده‌سازی کشور هستند تا از ظرفیت این بارش‌ها حداکثر استفاده و در عین حال کمترین آسیب را تجربه کنند.

به گفته وی در حال حاضر اقداماتی برای ذخیره‌سازی آب در سفره‌های زیرزمینی، تغذیه مصنوعی و استفاده از ظرفیت‌های آبخیزداری در حال انجام است. همچنین پاکسازی مسیر‌ها و آماده‌سازی مناطق برای جلوگیری از ایجاد مشکل برای مردم در صورت وقوع بارش‌های شدید در دستور کار قرار دارد.

در این راستا، عیسی بزرگ‌زاده - سخنگوی صنعت آب کشور در گفت‌و‌گو با ایسنا، با اشاره به احتمال تأثیر پدیده ال‌نینو بر شرایط بارشی کشور، اظهار کرد: وقوع ال‌نینو بر اساس مطالعات و بررسی‌های مراکز بین‌المللی و ملی اثبات شده است، اما اینکه این پدیده لزوماً منجر به افزایش بارش شود، احتمالاتی است و نمی‌توان آن را قطعی دانست.

بیشتر بخوانید:پاییز ۱۴۰۵ زیر سایه ال‌نینو؛ باران در راه است یا سیلاب؟ برنامه وزارت نیرو چیست

وی افزود: در ایران نیز افزایش بارش در پی وقوع ال‌نینو یک پدیده احتمالاتی است. در ال‌نینو‌های گذشته معمولاً مناطق جنوب، جنوب‌غرب، غرب و شمال کشور تحت تأثیر قرار گرفته‌اند و بارش‌هایی داشته‌ایم، اما این به آن معنا نیست که در تمام مناطق، به‌ویژه مناطق خشک، الزاماً افزایش بارش رخ دهد؛ به همین دلیل تأکید می‌کنیم که این موضوع احتمالاتی است.

ضرورت آمادگی برای سیلاب و مدیریت مصرف آب

سخنگوی صنعت آب کشور با تأکید بر ضرورت آمادگی در برابر بارش‌ها و سیلاب‌های احتمالی، گفت: مهم‌ترین مسئله این است که از یک سو در نظر داشته باشیم که بارش‌ها و سیلاب‌ها را خواهیم داشت و بر همین اساس باید اقدامات اساسی مانند لایروبی آبگذرها، مسیر‌ها و تقاطع‌ها، از جمله پل‌هایی که رودخانه‌ها و مسیر‌های شهری را قطع می‌کنند، انجام شود. همچنین کانال‌های زهکش شهری باید لایروبی شوند.

بزرگ‌زاده ادامه داد: سد‌ها نیز باید برای تله‌اندازی سیلاب آماده باشند و از آن مهم‌تر، در زمان‌هایی که بارش اعلام و هشدار سیل صادر می‌شود، مردم باید از نزدیک شدن به حریم رودخانه‌ها خودداری کنند تا خود، خانواده و دارایی‌هایشان در امان باشند.

وی با اشاره به ضرورت توجه همزمان به مدیریت خشکسالی و مصرف آب، اظهار کرد: از سوی دیگر باید در نظر داشته باشیم که مدیریت خشکسالی نیز حتماً در بخش‌هایی از کشور خواهیم داشت و بنابراین باید برای مدیریت خشکسالی و مدیریت مصرف آب نیز در مناطق مختلف کشور آمادگی لازم را داشته باشیم.

سخنگوی صنعت آب کشور تصریح کرد: همه هشدار‌های لازم را به همکارانمان داده‌ایم. کار لایروبی نیز انجام شده و حدود هزار کیلومتر لایروبی در سال انجام می‌دهیم. همچنین اقدامات لازم را انجام داده‌ایم، برای سد‌ها برنامه آبگیری و تله‌اندازی سیلاب تدوین کرده‌ایم و اطلاع‌رسانی نیز در حال انجام است. اقداماتی که باید پیش از سیلاب، حین سیلاب و پس از سیلاب انجام شود، بار دیگر به همه همکاران و نهاد‌های مرتبط ابلاغ شده است تا مشخص باشد در هر مرحله چه اقداماتی باید انجام شود.

بارش مناسب به معنای جبران بدهی مزمن آبخوان‌ها نیست

وی درباره تأثیر بارش مناسب بر معیشت و شرایط اقتصادی کشور نیز گفت: در سالی که بارش داشته باشیم و شرایط از لحاظ بارشی بهتر باشد، کشت‌های آبی در مناطقی که آب داریم و ذخیره می‌کنیم، حتماً می‌تواند وضعیت بهتری پیدا کند.

بزرگ‌زاده گفت: تالاب‌ها جان می‌گیرند و آبخوان‌ها نیز به‌طور نسبی می‌توانند حداقل کاهش کمتری پیدا کنند، اما اگر احیا نشوند، این به آن معنا نیست که ما می‌توانیم بدهی مزمن خود به آب‌های زیرزمینی را جبران کنیم یا ایران هر ساله وارد شرایط مطلوب آبی شود؛ چنین مطالبی اصلاً درست نیست.