
اقتصاد۲۴- پیشفروش بلیط قطار شنبه ۲۸ شهریور یکبار دیگر سناریوی وجود مافیای این حوزه را تقویت کرد.
سایت رجا و بقیه پلتفرمهای آنلاین از ساعت هشت و ۳۰ دقیقه صبح در دسترس مسافران قرار گرفتند. پنج دقیقا بعد ظرفیت اغلب قطارها تکمیل شد. در همان ساعات ابتدایی پیشفروش، آگهیهای زیادی از بلیط قطار مهر ۱۴۰۵ در دیوار و سایر پلتفرمها بارگزاری شد. یکی از اعضای انجمن صنفی دفاتر مسافرتی رباتهای نرمافزاری و ابزارهای خرید خودکار را مقصر معرفی کرده است. خود دفاتر مسافرتی هم جزو متهمها هستند. نشانه این اتفاق نیز میتواند تغییر مشخصات مسافر توسط واسطهها از طریق پنلهای مخصوص باشد.
افزایش قیمت بلیط پروازهای داخلی رفتار مسافران بینشهری را تغییر داده است. افرادی که سالهای قبل مسیرهای طولانی را هوایی طی میکردند، حالا واگنهای مسافری را جایگزین کردهاند. آمار جابهجایی ریلی در مقایسه با دورههای قبل بالا رفته و ایستگاههای راهآهن در تمام روزهای هفته با تراکم بالای مسافران روبهرو هستند.
در حال حاضر ضریب اشغال صندلیها در شبکه ریلی به بالاترین حد رسیده است. در ناوگان جادهای یا خطوط پروازی امکان خرید صندلی تا ساعات نزدیک به حرکت وجود دارد، اما ناوگان ریلی در بیشتر روزها حتی یک جای خالی نیز ندارد. بخش عمده این تقاضا به علت تفاوت قیمت سفر ریلی در مقایسه با سایر روشهای سفر ایجاد شده است.
ورود گروههای جدید مسافران به این بخش تعادل عرضه و تقاضا را برهم زده و تداوم این وضعیت باعث شده مسافران برای دسترسی به کوپهها به هر روش ممکن متوسل شوند.
راهآهن ایران عرضه صندلیها را به صورت دورهای و یکماهه انجام میدهد. بر اساس سازوکار اعلام شده سهم مشخصی به سایتها اختصاص پیدا میکند و بخش دیگری از طریق دفاتر و آژانسهای مسافرتی به متقاضیان حضوری واگذار میشود. سهمیه پلتفرمهای اینترنتی هم در آغاز هر دوره ظرف مدت کمتر از چند دقیقه به وضعیت اتمام موجودی تغییر حالت میدهد.
مسافران عادی موقع ثبت مشخصات فردی در سامانههای فروش اینترنتی با خطای نبود صندلی مواجه میشوند. سرعت اتمام سهمیهها به شکلی است که حتی انتخاب دو صندلی کنار هم برای اعضای یک خانواده ممکن نیست. در مواردی نادر که خرید موفق انجام میشود، دو همراه در دو کوپه مجزا یا دو واگن مختلف با فاصله زیاد جای میگیرند.
نمایندگان تشکلهای صنفی دفاتر خدمات مسافرتی علت این پدیده را استفاده از کدهای نرمافزاری و رباتهای خریدار میدانند. این سامانههای خودکار با دور زدن محدودیتهای کاربری عادی سفارشها را در کسری از ثانیه ثبت و نهایی میکنند. در چنین شرایطی سرعت ثبت اطلاعات به وسیله کاربر انسانی توان رقابت با فرآیندهای نرمافزاری هدایت شده را ندارد.
بیشتر بخوانید: پیشفروش بلیت قطار مهر ۱۴۰۵؛ از چه ساعتی میتوان بلیت خرید؟
این رویه باعث خروج سریع سهمیهها از دسترس عموم مردم در همان دقایق نخست میشود. دفاتر فروش حضوری نیز اغلب با قطعی سرور یا تکمیل همزمان ظرفیت در سیستم مرکزی مواجه میشوند. نتیجه این فرآیند ناکامی متقاضیان واقعی و متمرکز شدن سهمیههای سفر در دست واسطههاست.
تکرار مداوم این رویداد در دورههای پیاپی تقاضای مسافران را انباشته کرده است. کاربران متعددی گزارش دادهاند که با وجود ورود به سامانه در ثانیه نخست بازگشایی امکان عبور از مرحله انتخاب صندلی را پیدا نکردهاند.
در حالی که سایتهای رسمی فروش از اتمام قطعی صندلیها خبر میدهند، همان بلیطها بلافاصله در سایتهای ثبت آگهی اینترنتی عرضه میشوند. جستوجوی نام مسیرهای پرتردد در بسترهای آگهی آنلاین فهرست بلندی از صندلیهای رزرو شده با مشخصات همان قطارهای تکمیل شده را در اختیار کاربر قرار میدهد. فروشندهها در این پلتفرمها صندلیها را با قیمتی بالاتر از نرخ مصوب برای فروش میگذارند.
مثلا برای سفر ریلی روز ۲۱ مهر در مسیر تهران به مشهد سایتهای مجاز فروش هیچ ظرفیتی برای مسافران نشان نمیدهند. با این حال در پلتفرم دیوار برای همان ساعت حرکت و همان قطارها آگهیهای فعال فروش وجود دارد. رقم پیشنهادی فروشندهها نیز تا دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای هر بلیط بالا تعیین شده است.
همین بلیط به قیمت یک میلیون و ۶۷۵ هزار تومان در سایت رجا برای فروش گذاشته شد که خب ظرفیت آن در ساعات ابتدایی پیشفروش تکمیل شد.
گاهی اوقات واسطهها پس از دریافت وجه مشخصات مسافر را از طریق پنلهای در اختیار خود جایگزین نام قبلی میکنند. این جابهجایی اسامی نشاندهنده دسترسیهای فراتر از سازوکار یک خریدار معمولی به سامانههای رزرو است و میتواند رد پایی از آنها باشد.