شورای شهر آینده تهران چه شکلی خواهد بود؟ پیشبینی مهم مرتضی طلایی
اقتصاد۲۴- در حالی که سرنوشت برگزاری انتخابات شوراهای شهر همچنان با ابهام روبهروست، ادامه فعالیت شورای ششم و ضرورت بازگشت به چرخه انتخابات، به یکی از موضوعات مورد بحث مدیریت شهری تبدیل شده است. مرتضی طلایی، نماینده پیشین شورای شهر و فعال سیاسی اصولگرا معتقد است تعویق بیشتر انتخابات با انتظارات افکار عمومی همخوانی ندارد و برگزاری انتخابات در شرایط فعلی میتواند به نفع کشور و مدیریت شهری باشد.
حجت نظری، فعال سیاسی اصلاحطلب، با تأکید بر قانونی بودن تمدید دوره شوراها در شرایط اضطراری، معتقد است ادامه این وضعیت نیازمند تصمیم جدی است و مدیریت شهری تهران نباید بدون تعیین تکلیف انتخاباتی به مسیر فعلی ادامه دهد.
او با تأکید بر اینکه برگزاری انتخابات «به نفع کشور، نظام و مدیریت شهری» است، میگوید وقتی مردم اعضای شوراها را برای یک دوره مشخص انتخاب کردهاند، تداوم فعالیت آنان پس از پایان این دوره بر نگاه و قضاوت افکار عمومی اثر میگذارد.
طلایی در کنار انتخابات شوراها، از آنچه «احساس رهاشدگی و ضعف نظارت در جامعه» میخواند سخن میگوید و تأکید دارد اداره امور جامعه را نمیتوان به دلیل شرایط جنگی متوقف کرد.
گفتگوی اقتصادنیوز به مرتضی طلایی نایب رئیس سابق شورای اسلامی شهر تهران را بخوانید.
*آقای طلایی! با توجه به شرایط فعلی و ابهامهایی که درباره زمان برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا وجود دارد، بحث ادامه فعالیت شورای ششم نیز مطرح است. از نگاه شما تا چه اندازه ادامه فعالیت شورای فعلی قابل قبول است؟ با توجه به اینکه درباره زمان برگزاری انتخابات و شرایط پس از جنگ نیز مصوباتی مطرح شده، اساساً چه ضرورتی برای برگزاری انتخابات در مقطع فعلی وجود دارد و آیا امکان برگزاری آن در شرایط موجود فراهم است؟
اگر بخواهم از نظر اجتماعی به موضوع و سؤال شما پاسخ بدهم، به نظر من ما میتوانستیم و میتوانیم انتخابات را برگزار کنیم. برگزاری انتخابات به نفع کشور، به نفع نظام و به نفع مدیریت شهری است. ما شرایط سختتر از این را هم پشت سر گذاشتهایم و انتخاباتمان را برگزار کردهایم.
اما در هر صورت، برابر آنچه قبلاً بیان شد، شورای عالی امنیت ملی، دو ماه پس از اتمام شرایط جنگی را برای تعیین زمان برگزاری انتخابات مشخص کرده است. اگر بنا بر این مصوبه باشد، اکنون کماکان برگزاری انتخابات صورت نخواهد گرفت.
البته اینکه اصلاً این قضیه دو ماه چیست و چرا دو ماه تعیین شده است، موضوعی است که مسئولانش باید پاسخ بدهند. ما میتوانیم انتخابات را آنلاین برگزار کنیم. آنها باید پاسخ بدهند که چرا دو ماه؟
من در ابتدا به نوعی مسئله کلیتر را مطرح کردم. از نظر بنده، ما میتوانستیم و میتوانیم انتخابات را برگزار کنیم. برگزاری انتخابات هم به نفع کشور، هم به نفع نظام و هم به نفع مدیریت شهری است.
اما همانطور که عرض کردم، دلیل این مصوبه چیست، موضوعی است که باید درباره آن توضیح داده شود و علیالقاعده شورای عالی امنیت ملی باید تصمیمگیری کند و مجوز برگزاری انتخابات را بدهد. به هر حال این موضوع در حیطه وظایف و اختیارات شورای عالی امنیت ملی است که اکنون تصمیمگیری کند.
اما به نظر بنده خوب است که این موضوع در دستور جلسه شورای عالی امنیت ملی قرار بگیرد و با بررسی ابعاد مختلف شرایط موجود، زمینه برگزاری انتخابات فراهم شود و انتخابات را برگزار کنیم. به نظر میرسد این کار بیشتر به مصلحت و به نفع کشور باشد.
میتوان انتخابات را استانی برگزار کرد زیرا
*شما تأکید میکنید که برگزاری انتخابات در شرایط فعلی به نفع کشور، نظام و مدیریت شهری است. از منظر اجتماعی و افکار عمومی، چه ضرورتی برای پایان یافتن دوره فعلی و برگزاری انتخابات جدید میبینید؟ ادامه فعالیت شورایی که دوره قانونی آن از ابتدا برای مدت مشخصی تعریف شده، چه اثری بر نگاه شهروندان خواهد داشت؟
ببینید، وقتی شما در کشور قانونی تعریف کردهاید که هر دوره انتخاباتی چهار سال است و برابر قانون، اعضایی را که مردم انتخاب میکنند برای چهار سال انتخاب میکنند، از منظر افکار عمومی، از منظر اجتماعی و از نظر نگاه جامعهشناختی، برای صاحبان رأی که بنده و امثال بنده را انتخاب کردهاند، اینگونه است که بعد از چهار سال دیگر آن وجاهت و مقبولیت، به نظر میرسد در افکار عمومی وجود ندارد.
چرا؟ چون مردم چهار سال قبل رأی دادهاند، دوره تمام شده است و آن فرد اگر بخواهد دوباره در انتخابات شرکت کند، باید مجدداً انتخاب شود یا نشود. این موضوع بسیار مهم است.
اگر به افکار عمومی توجه کنید و برای افکار عمومی اهمیت قائل باشید، این امر بسیار مشهود و به نظر بنده قابل احساس است که افکار عمومی نمیپسندد و نمیپذیرد که ما تا الان نزدیک به دو سال انتخابات یک نهاد مردمی را به تعویق بیندازیم؛ نهادی که انتخاباتش در مقیاس محلی برگزار میشود.
بیشتر بخوانید:از اولین شورای تهران تا انتخابات معلق؛ ۶ دوره شورای شهر تهران چه سرنوشتی داشتند؟
ما حتی میتوانیم انتخابات را به طور استانی برگزار کنیم و الزامی نداریم که آن را سراسری برگزار کنیم. میتوانیم الکترونیکی برگزار کنیم و الزامی نداریم که همه مراحل را به شکل مکانیکی انجام دهیم. راهکارهای متنوع و متعددی برای برگزاری انتخابات میتواند وجود داشته باشد که ما میتوانیم از آنها استفاده کنیم.
از این منظر، به نظر بنده برگزاری انتخابات در واقع احترام به افکار عمومی است؛ توجه به افکار عمومی و توجه به قانون بالادستی است که برای این موضوع زمان تعریف کرده است.
از طرف دیگر، ما در وضعیت موجود نمیتوانیم پیشبینی کنیم که به فرض مثال در روزهای آینده چه شرایطی خواهیم داشت. در واقع در شرایطی هستیم که به نوعی شرایط جنگی است، اما نوع آن با جنگهای کلاسیک و مرسوم گذشته متفاوت است؛ جنگی نیست که منطقه مشخصی داشته باشد و امثال اینها؛ بنابراین در چنین شرایطی که در آن قرار داریم، نمیتوانیم و نباید امور اداره جامعه را متوقف کنیم. حالا انتخابات یکی از این امور است.
مردم احساس میکنند جامعه رها شده است
از انتخابات مهمتر، نظارت بر وضعیت جامعه است. اکنون چیزی که ما، به هر حال، در میان مردم هستیم و با مردم رفتوآمد داریم و از زبان مردم میشنویم، این است که مردم احساس میکنند جامعه رها شده است.
به فرض مثال، درباره یک نان ساده؛ شما بروید در منطقه یک و بعد بیایید منطقه شش و بعد مثلاً منطقه ۱۲ و ببینید قیمتها متفاوت است. به نظر من، نان که یک چیز خیلی مشخص است؛ نوع محصول مشخص است و یک قیمت و سازوکار مشخصی باید داشته باشد. خب، این نشاندهنده چیست؟ این بیانگر چیست؟
از این قبیل مثالها زیاد میشود زد. آدم نوعی رهاشدگی و رها شدن نظارت در جامعه را احساس میکند. این به نفع کشور نیست. این مسئله در طولانیمدت منجر به هنجارشکنی میشود، منجر به بیقانونی میشود و منجر به رفتارهای غیر اجتماعی در جامعه میشود.
ما نمیتوانیم و نباید نسبت به این مسائل بیتفاوت باشیم. بالاخره ما قبلاً هشت سال جنگ را تجربه کردهایم. اینطور نیست که جنگ ندیده باشیم؛ جنگ را دیدهایم و جنگ را تجربه کردهایم. این وضعی را که الان وجود دارد، ما در آن دورهها، در دوران جنگ هشتساله و دوران دفاع مقدس، نداشتیم.
قضاوت و انتظار مردم باید لحظهبهلحظه رصد شود
*با این توضیحات، به نظر میرسد محور اصلی انتقاد شما تنها به تعویق انتخابات محدود نیست و مسئله اصلی را در نوع مواجهه با افکار عمومی و مطالبات اجتماعی میبینید. در شرایط فعلی، چه نسبتی باید میان تصمیمات حاکمیتی و انتظارات و قضاوت مردم برقرار باشد؟
ببینید، اینها از هم جدا نیست. نکتهای که عرض کردم درباره افکار عمومی به این معناست که ما باید به فضای جامعهمان، قضاوتهایی که مردم در جامعه نسبت به مسائل دارند و انتظاراتی که مردم از کارگزاران، مسئولان حاکمیت و دولتمردان دارند، توجه کنیم.
به نظر بنده، این مسائل را باید لحظهبهلحظه رصد کنیم و حرکت و جهتگیریهای ما در مسیر پاسخ به افکار عمومی جامعه و انتظارات جامعه باشد.
حالا انتخابات یکی از این مسائل است؛ مسائل اقتصادی یکی دیگر است و مسائل مربوط به هنجارهای اجتماعی و فرهنگی هم یکی دیگر.
انتخابات شوراها ویژگی محلی دارد و میتواند مشارکت را افزایش دهد
*با توجه به تجربهای که جامعه در ماههای گذشته پشت سر گذاشته و شرایط جنگی و نیمهجنگی که مردم با آن مواجه بودهاند، ارزیابی شما از میزان مشارکت شهروندان از انتخابات آینده شوراها چیست؟ آیا فکر میکنید در چنین فضایی مردم همچنان برای حضور در پای صندوقهای رأی انگیزه خواهند داشت؟
ببینید، شوراهای شهر ویژگیهای خودشان را دارند. انتخابات شوراها انتخاباتی محلی است و تعداد کاندیداهای آن هم زیاد است. این کاندیداها برآمده از اقوام مختلف، فرهنگهای مختلف، مناطق مختلف، لایههای اجتماعی و اقشار مختلف جامعه هستند و همین موضوع، زمینه مشارکت را بیشتر بالا میبرد.
چون بنده نوعی میآیم کاندیدا میشوم، یک شبکه فامیلی دارم، یک شبکه دوستان دارم و یک شبکه همکاران صنفی دارم. اینها را بسیج میکنم که بیایند و مثلاً به من رأی بدهند.
در نتیجه به نظر میرسد که میزان مشارکت با گذشته و با انتخابات قبلی شوراها چندان فاصله معناداری نداشته باشد. البته مشارکت در دوره قبل هم پایین بوده است و نمیخواهم بگویم مشارکت دوره قبل قابل قبول بوده است؛ اما به نظر میرسد تغییر چندانی در میزان مشارکت نسبت به دوره قبل شوراها ــ به طور مشخص شوراها را عرض میکنم ــ نداشته باشیم.
شاید، شاید حتی بتوانم بگویم که مشارکت بیشتر هم باشد. انتخابات میتواند فرصتی برای نشان دادن حضور مردم باشد
* با توجه به شرایط کشور، چه عاملی میتواند بخشی از جامعه را به حضور در انتخابات ترغیب کند؟
به هر حال شما شاهد حضور بخشی از مردم در صحنه هستید که اینها بالغ بر ۲۰۰ شب است که هر شب در صحنه حاضر هستند؛ برای حفظ آنچه که به آن اعتقاد دارند، باورهای خودشان، انقلاب، نظام و امثال اینها و برای مبارزه با دشمن و ایستادگی در مقابل متجاوز و دشمنان کشور و ملت.
خب، اینها هستند. انگیزههایشان برای آمدن پای رأی میتواند این باشد که دشمن را ناامید کنند و به دشمن پاسخ بدهند که علیرغم همه مشکلات، ما برای کشورمان، ساختار کشورمان، نهادهای محلیمان و نهادهای مختلف اهمیت قائلیم و علیرغم جنگی که شما بر ما تحمیل کردید، ما در صحنه آمدیم تا به شما بگوییم که شما نمیتوانید.
حتی به نظر بنده، از این منظر شاید بتوانم بگویم که برگزاری انتخابات خودش یک فرصت برای ما باشد. برگزاری انتخابات میتواند یک فرصت باشد؛ به این معنا که ما یک انتخابات باشکوه برگزار کنیم، یک انتخابات موفق برگزار کنیم و یک انتخابات با میزان مشارکت بالا برگزار کنیم. این هم یک نماد دیگر از حضور مردم پای کشورشان و نظامشان است.
در انتخابات تناسبی، یک فهرست همه کرسیها را نخواهد گرفت
*اگر از میزان مشارکت عبور کنیم و به آرایش سیاسی انتخابات برسیم، ارزیابی شما از وضعیت دو جریان اصلاحطلب و اصولگرا در انتخابات آینده شورای شهر چیست؟ با توجه به تغییر شرایط سیاسی و اجتماعی کشور و همچنین تناسبی شدن انتخابات تهران، فکر میکنید الگوی رأیدهی مردم چه تفاوتی با دورههای گذشته خواهد داشت؟
به نظرم میرسد الان شاید درباره این موضوع چندان نتوان نظر کامل ارائه کرد. دلیلش این است که شرایط امروز ما با دو سال قبل و حتی یک سال قبل فرق میکند؛ بنابراین من فکر میکنم الان «حضور مردم» بیشتر موضوعیت و اهمیت دارد؛ یعنی آمدن مردم اهمیت بیشتری دارد.
به طور طبیعی، به هر حال، من معتقدم با توجه به اینکه انتخابات هم تناسبی است، به نظرم میرسد که ترکیب متفاوتی در مقایسه با دورههای گذشته شکل بگیرد.
در دورههای گذشته معمولاً یک لیست واحد میآمد و اکثراً اعضای همان فهرست بیرون میآمدند. به نظر بنده، این بار یک لیست بهتنهایی رأی نخواهد آورد و میتواند از لیستهای متعدد، افراد مختلف رأی بیاورند.
