تاریخ انتشار: ۰۹:۳۲ - ۰۶ آبان ۱۳۹۹
چرا «ابرنوسان سهام» زمانبر شده است؟

متهم اصلی اصلاح فرسایشی بورس

۵۲ روز کاری است که سهام به حرکت در مسیر کاهشی ادامه می‌دهد و با وجود افت بیش از ۳۵ درصدی نماگر اصلی تالار شیشه‌ای، اما نقطه پایانی برای این جریان اصلاحی دیده نمی‌شود. همانند دوره صعود که بیش از یک‌سال به درازا کشید، اکنون اصلاح قیمت‌ها نیز فرسایشی شده است.

بورس

اقتصاد۲۴- در این میان محدودیت‌های خودساخته بازار سرمایه ایران، متهم اصلی زمانبر شدن ابرنوسان سهام است. دامنه نوسان محدودی که در همان ثانیه‌های ابتدایی پیش‌گشایش، صف‌های فروش را سنگین می‌کند و مجال خروج به سهامدارانی که تمایل به ماندن در این بازار را ندارند، نمی‌دهد. جایی که کل سرمایه حقیقی خارج‌شده از گردونه معاملات سهام در روزهای اصلاحی بورس تهران مساوی است با پولی که تنها در ۱۴ روز کاری (از ۳۰ تیر تا ۱۹ مرداد) جذب سهام شده بود. در این شرایط نه تنها هر روز با افزایش زیان، تصمیم سهامداران تازه‌وارد را برای فروش راسخ‌تر‌ می‌کند، بلکه بر هیجان بازیگران سهام می‌افزاید و تعادل بازار را به تعویق می‌اندازد.بورس تهران روز دوشنبه برای هفتمین روز متوالی به حرکت در مسیر کاهشی ادامه داد و این‌بار با افت 7/ 2 درصد، به سطح یک میلیون و 336 هزار واحد عقب نشست تا میزان رشد این نماگر از ابتدای سال تاکنون به 6/ 160 درصد محدود شود. اما نقطه پایان اصلاح سهام کجاست؟ چرا این اصلاح همانند دوره صعود قیمت‌ها اینچنین فرسایشی شده است؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد نقدینگی حقیقی خارج شده از گردونه معاملات سهام در 52 روز کاری اخیر تنها به اندازه پولی بوده که در نیمه نخست مردادماه جذب بازار سهام شده است. اما آیا سهامداران خرد به خواست خود سهامدار باقی مانده‌اند؟

به نظر می‌رسد محدودیت‌های خودساخته بازار سرمایه ایران همچون دامنه نوسان و حجم مبنا مهم‌ترین عواملی هستند که سبب کاهش نقدشوندگی سهام و حبس پولی در تالار شیشه‌ای شده و در نتیجه اصلاح طبیعی قیمت‌ها پس از رشد افسارگسیخته یک‌سال و نیم گذشته را به اصلاحی فرسایشی بدل کرده‌اند.


بیشتر بخوانید:معرفی مقصران ریزش بورس در مجلس/ سوء مدیریت دولت؛ عامل ریزش بازار


حبس پول حقیقی در تالار شیشه‌ای

بررسی‌ها نشان می‌دهد در حالی از ابتدای سال‌جاری تا 19 مرداد ماه یعنی درست زمانی که شاخص کل بورس تهران به اوج تاریخی 2 میلیون و 78 هزار واحد رسید، شاهد ورود بیش از 95 هزار میلیارد تومان پول تازه از سوی معامله‌گران حقیقی به گردونه معاملات سهام بودیم که همزمان با نزولی شدن شاخص سهام و کاهش بی‌وقفه قیمت‌ها سهامداران با همان هیجانی که در ورود به بازار از یکدیگر سبقت می‌گرفتند این‌بار در صف‌های فروش نشسته‌اند. ماحصل این رفتار خروج بیش از 27 هزار و 750 میلیارد تومان پول حقیقی از سهام بورسی بود. خروجی که البته طبیعی به نظر می‌رسد و رفتار سنتی بورس‌بازان در روزهای منفی بازار سهام است. نکته جالب توجه اما این است که حجم پول حقیقی خارج شده از گردونه معاملات سهام در 52 روز معاملاتی گذشته مساوی است با نقدینگی‌ای که تنها در 14 روز کاری (از 30 شهریور تا 19 مرداد) جذب بازار سهام شده بود. همین رقم خارج شده نیز در نتیجه خرید دستوری سهامداران عمده بازار محقق شد. از این رو همچنان خالص تغییر مالکیت بازیگران سهام در 7 ماه سپری شده از سال‌جاری به ارزش 67 هزار و 700 میلیارد تومان به سمت حقیقی‌های بازار سنگینی می‌کند اما دلیل خروج کمتر از انتظار سرمایه حقیقی از بورس تهران با وجود عقب‌نشینی بیش از 35 درصدی نماگر اصلی بازار و اصلاح حدود 80 درصدی برخی از سهام چیست؟

خروج قطره‌چکانی در سایه محدودیت‌ها

در اینکه برخی از سرمایه‌گذاران با دید بلندمدت و در زمانی که قیمت‌ها در محدوده ارزندگی قرار داشتند، سهامدار شده‌اند شکی نیست. سهامدارانی که با افت اخیر سهام همچنان در سود بوده و با توجه به دید بلندمدتی که دارند، هراسان به جمع فروشندگان نمی‌پیوندند. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد این گروه از معامله‌گران سهم بالایی نداشته و عمده پول‌های حقیقی که در ماه‌های نخست سال 99 به‌ویژه ابتدای تابستان جذب سهام بورسی شد، از سوی سهامداران تازه‌وارد و ناآشنا به این بازار مالی وارد شد. سهامدارانی که از یکسو در هراس از دست رفتن ارزش ریالی سرمایه‌ خود و جاماندن از تورم به سر می‌بردند و از سوی دیگر حتی در محفل خانوادگی خود از سودهایی می‌شنیدند که با کمترین تلاش و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در معاملات بورسی حاصل می‌شد. از این رو سراسیمه به کارگزاری‌ها مراجعه کرده و با وجود شیوع گسترده ویروس کرونا، در صف‌های طولانی درصدد اخذ کد معاملاتی بودند. طبیعتا این گروه از معامله‌گران با همان شتاب و هیجانی که دست به خرید سهام بورسی آن نیز در صف‌های طولانی خرید زدند، با آغاز اصلاح قیمت‌ها درصدد خروج از بازار و کاهش زیان خود برآمدند.

در این میان اما محدودیت‌های خودساخته به‌عنوان مانعی در سر راه این گروه از بازیگران سهام ظاهر شد. از این‌رو با توجه به دامنه نوسان 5 درصدی سهام، در همان ثانیه‌های ابتدایی پیش‌گشایش، شاهد سنگین شدن صف‌های فروش سهام بودیم. صف‌هایی که مجال خروج به سهامدارانی که مایل به ماندن در این بازار نبودند را نمی‌داد. از این رو تنها 30 درصد از سرمایه حقیقی وارد شده به بورس تهران توانست راه خروج را پیدا کند. وضعیتی که سبب شده تا اصلاح قیمت سهام پس از رشد‌های افسارگسیخته یک سال اخیر، فرسایشی شود و نتوان نقطه پایانی برای آن متصور بود.

انجماد پولی در روزهای سرد سهام

داده‌‌های آماری «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد در حالی از ابتدای سال ۱۳۹۹ تا پایان معاملات ۱۹ مرداد (آخرین سقف‌شکنی شاخص) نسبت گردش مالی سالانه ۵۸ درصد بود که با انجماد پولی و کاهش نقدشوندگی سهام این نسبت در 52 روز معاملاتی اخیر به 3/ 32 درصد کاهش یافته است. در صورت محدود کردن این بازه زمانی به 17 شهریور تا پایان معاملات 5 آبان‌ماه، گردش پولی بورس تهران کاهش بیشتری را ثبت کرده و 4/ 27 درصد نزول می‌کند. دوره‌ای که حتی در برخی روزهای معاملاتی، ارزش دادوستد سهام به سطوح کمتر از 3 هزار میلیارد تومان نیز کاهش پیدا کرده و حتی در نمادهای کوچک بازار، به سبب عدم‌توانایی در پرکردن حجم مبنا، قیمت پایانی برای 10 روزی کاری در همان قیمت باقی مانده و به عبارتی نوسان صفر درصدی را ثبت کرده است.

از ماست که بر ماست

عقبگرد بیش از 35 درصدی شاخص سهام از سقف تاریخی ۱۹ مرداد در حالی رقم خورد که در آن دوره شاهد رسیدن قیمت سهام اغلب شرکت‌ها به ارقام حبابی بودیم. به‌طور معمول اشباع قیمت سهام در بورس و فرابورس فارغ از اینکه بر پایه بنیادی صورت گرفته باشد یا خیر، پیامدی جز نوسان نخواهد داشت. نوساناتی که در پی هر رشد شارپ به‌طور طبیعی در بازار سهام پدیدار می‌شوند. با این حال نمی‌توان دلیل سقوط شاخص بورس را فقط منوط به اشباع قیمتی سهام شرکت‌ها دانست؛ چراکه سیاست‌‌‌های نسنجیده دولتی در دعوت سرمایه‌گذاران خرد به بازار سهام در دوره رشد قیمت‌ها و قوانین خلق‌الساعه کارشناسی‌نشده روند معمول بازار را بر هم ریخت و در کنار هراس از ریزش بیشتر قیمت‌ها، بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران را نیز به‌دنبال داشت.
در این میان وجود دامنه نوسان و حجم مبنا سبب قفل نقدینگی در صف‌های فروش و کاهش نقدشوندگی بازار سهام بیش از گذشته شد. «دنیای‌اقتصاد» به مراتب بر لزوم حذف قوانین زائدی که خود عامل ایجاد هیجان در بازار هستند، تاکید کرده است. هیجانی که روزهای مثبت و منفی نشناخته و در تمامی دوره‌ها، وضعیتی خلاف واقع بر معاملات سهام حاکم می‌کند که شاید تنها متضرر این روند معامله‌گران باشند.

به گفته تحلیلگران یکی از عمده دلایل شکل‌گیری الگوی رفتار دسته‌جمعی در معاملات بازارها، کم‌عمقی بازار در کنار قوانین زائد و دست و پاگیری است که به هیجانات دامن زده و در نهایت سبب شکل‌گیری صف‌های پرحجم در سمت خرید یا فروش (بسته به روند معاملات) می‌شود؛ به‌طوری که معامله‌گران بدون توجه به پشتوانه‌های منطقی (چه بنیادی و چه تکنیکال) و تنها با نگاه به میزان تقاضا و عرضه ایجاد شده در سقف‌ و کف قیمتی، به جمع صف‌ها می‌پیوندند. در واقع تا زمانی که تشکیل صف ملاکی برای ارزندگی یک سهم یا برعکس شناخته می‌شود، واکنش‌های غیرمنطقی نیز دور از انتظار نیست. با این حال همچنان سازمان بورس در حفظ محدودیت دامنه نوسان پافشاری می‌کند. با حذف محدودیت دامنه نوسان یا بازتر کردن میزان آن، اما ریسک معاملات نیز افزایش یافته و افزایش احتیاط میان سرمایه‌گذاران را شاهد خواهیم بود. ضمن آنکه دوره‌های فرسایشی در بازار سهام شکل نمی‌گیرد و عرضه و تقاضا در عرض چند ساعت بازار را به تعادل می‌رسانند. موضوعی که می‌تواند بازار سهام را به سمت بازاری منطقی‌تر و تحلیلی‌تر سوق دهد.

نسبت گردش پولی چه می‌گوید؟

یکی از مهم‌ترین‌ مزایای بازار سهام نقدشوندگی بالاست. برای سنجش میزان نقدشوندگی نسبت‌های گوناگونی محاسبه می‌شود. در این میان نسبت گردش پولی (turnover ratio) یکی از معروف‌ترین نسبت‌های مزبور است؛ نسبتی که توضیح‌دهنده توانایی بازار در جذب معاملات بزرگ بدون ایجاد نوسان شدید در قیمت‌هاست. این نسبت را می‌توان با تقسیم جمع ارزش معاملات یک بازار بر متوسط ارزش کل آن بازار در یک دوره زمانی خاص محاسبه کرد. نگاهی به میانگین جهانی نسبت گردش پولی حکایت از قرار گرفتن این عدد در سطوح بالاتر از ۱۰۰ درصد است.
هر چند در سال ۲۰۱۹ شاهد کاهش این متغیر به حدود ۸۷ درصد بودیم اما همچنان فاصله قابل‌توجهی با بورس تهران دارد.

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد نسبت گردش پولی در بورس تهران که در سال‌های گذشته کمتر از ۴۰ درصد بود، در دوره زمانی ابتدای سال ۹۹ تا ۱۹ مرداد ماه یعنی اوج شاخص کل از ۵۸ درصد نیز فراتر رفت اما با آغاز اصلاح قیمت سهام این متغیر در بازه زمانی ۱۹ مرداد تا 5 آبان‌ماه به 3/ 32 درصد کاهش یافت. در این میان اگر بازه مورد بررسی را به ۱۷ شهریور تا 5 آبان‌ماه که شاهد افت محسوس ارزش دادوستدها بودیم، محدود کنیم، نسبت گردش پولی در بورس تهران به 4/ 27 درصد کاهش پیدا می‌کند (برای مقایسه متغیر مزبور در بازه‌های زمانی مختلف که تعداد روزهای کاری متفاوت است، نسبت گردش پولی در مقیاس سالانه محاسبه شده است).
از این رو نقدشوندگی بالا که از مهم‌ترین مزیت‌‌های بازار سرمایه در نظر گرفته می‌شود اکنون مطابق با آمار‌های ارائه شده، با کاهش مواجه شده که ریسک سرمایه‌گذاری در بورس و فرابورس را نسبت به گذشته چند برابر کرده است. به‌طوری که میانگین روزانه ارزش معاملات خرد سهام که از ابتدای سال تا ۱۹ مرداد حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان بود، به کمتر ۹ هزار میلیارد تومان رسیده یعنی معادل ۲۵ درصد کاهش پیدا کرده است.

منبع: دنیای اقتصاد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

فیلم/ یک ایتالیایی سریع‌ترین مرد المپیک شد

رونمایی بهرام رادان از ماشین چند میلیاردی‌اش + عکس

فیلم/ لحظه هولناک ترور یک عضو حزب الله لبنان در جشن عروسی!

تصویر رقصیدن گلشیفته فراهانی بدون سانسور+ جزییات

فیلم/ گفتگوی منتشرنشده رهبر انقلاب با آیت‌الله هاشمی ‎رفسنجانی درباره مذاکره با آمریکا

کارنگ یازدهم منتشر شد

فیلم/ لحظه سوختن مرد برازجانی در پمپ بنزین

فیلم/ غیبت کاپیتان در حلقه بازیکنان؛ لحظه قهر کردن سعید معروف!

فیلم/ بغض و گریه فریبا نادری برای ارشا اقدسی

عروس آمریکایی از خوشحالی راهی بیمارستان شد

ابراز شعف روحانی از وضعیت کارگران بازنشسته

فیلم/ اشک‌های سعید معروف بعد از حذف تیم والیبال ایران

آخرین عکس‌های یادگاری دولت‌های جمهوری اسلامی

آنچه داوطلبان کنکور ۱۴۰۰ باید درباره انتخاب رشته بدانند

پست اینستاگرامی آذری‌جهرمی و خداحافظی با مردم

نوبخت کجاست؟ به همراه آخرین تصویر هیات دولت

فیلم/ حمله وحشیانه شیر به گوزن وسط جاده

فیلم/ لحظه دلهره‌آور نجات مادر و نوزادش از زیر خودرو

اقدام هولناک مردی که خود را شبیه به هیولا کرد! + عکس

نامه وزیر بهداشت به رهبری برای تعطیلی دو هفته‌ای کشور

فیلم/ اشک‌های یحیی گل‌محمدی بر سر مزار علی انصاریان

ارائه ۴خدمت دیگر صندوق بازنشستگی کشوری در دفاتر پیشخوان دولت

صنعت اسباب‌بازی و عروسک با خلاقیت پیوند خورد

فیلم/ آب‌بازی خنده‌دار و بامزه خرس‌های پاندا

قاتل به دار آویخته شد، اما زنده ماند

فیلم/ جولان دوباره کرونا در چین

ارشا اقدسی به دستور پزشکش به خواب مصنوعی رفته

١٧ استان ایران در مسیر بیابان شدن

فیلم/ علائم پوکی استخوان چیست؟

اگر این نشانه‌ها را دارید به کرونای دلتا مبتلا شدید

اگر شما هم جگر مرغ می‌خورید حتما بخوانید

درمان کرونا با داروی امام کاظم واقعیت دارد؟

عکس بی حجاب مریم معصومی با موهای پر کلاغی !

پیش بینی قیمت دوج کوین

گیسوم، کله پوک و مورچه خار برای قرارداد به انجمن سینماداران معرفی شدند

خطیب‌زاده: ده‌ هیات خارجی برای تحلیف رئیس‌جمهور به تهران می‌آیند

رفع استرس در چند ثانیه از راه گوش