تاریخ بروز رسانی: ۰۷:۵۰ - ۲۱ بهمن ۱۳۹۹

پاسخ عباس عبدی به یک پرسش:چرا انقلاب شد؟

عباس عبدی نوشت:درباره انقلاب می‌توان پرسش‌های مهمی را طرح کرد؟ چرا انقلاب شد؟ آیا انقلاب به اهدافش رسید؟ آیا همان راه ادامه یافته؟ اگر بلی آیا باید همان را ادامه دهیم؟ آیا نارسایی‌ها ریشه در داخل دارد یا خارج؟ اگر انقلاب نشده بود الان کجا بودیم؟ و از این دست پرسش‌ها را می‌توان طرح کرد.

عباس عبدی

  اقتصاد۲۴ - بسیاری از این پرسش‌ها، پاسخ‌های روشنی که همگان نسبت به آن اتفاق‌نظر داشته باشند، ندارند. واقعیت این است که اتفاقات بزرگ و مهم بیش از آنکه محصول اراده این و آن باشند، ناشی از ضرورت‌های تاریخی و اجتماعی هستند که افراد در بهترین حالت نقش قابله را ایفا می‌کنند و آن را به دنیا می‌آورند. اگر تحولات جوامع محصول اراده این و آن بود، شاید دنیای دیگری داشتیم.

مهم‌ترین افرادی که در وقوع یک رخداد مهم اجتماعی نقش دارند، خودشان نیز به نحوی برساخته همان جامعه هستند. با این حال آنچه که بیشتر به چشم ما می‌آید، ایفای نقش افراد است.


بیشتر بخوانید:واکنش عباس عبدی به نامه یک مرغدار به قالیباف


با این توضیح آیا می‌توان نتیجه گرفت که افراد هیچ نقشی ندارند؟ قطعا چنین نتیجه‌ای را نمی‌توان گرفت، ولی نقش آنان در محدوده زمینی است که جامعه تعیین می‌کند، اگر آنان هم حاضر به ایفای نقشی مناسب با این زمین نباشند، کسان دیگری پیدا می‌شوند که آن نقش را کمابیش در همان چارچوب بازی کنند.

برای اثبات این ادعا شواهد فراوانی می‌توان ارایه داد که موضوع این یادداشت نیست. همچنین در این یادداشت در پی تحلیل مفصل علت یا بهتر است بگوییم علل انقلاب نیستم که در این باره نظرات به نسبت متنوع است و به این زودی‌ها نیز به درک تا حدی مشترک نیز از این رویداد نخواهیم رسید.

فقط این نکته را متذکر شوم که اخیرا متنی با عنوان روایت یک فروپاشی در اینترنت منتشر شده که خلاصه نظرات تعدادی از مقامات آن رژیم درباره علت سقوط آن است که خواندن آن را توصیه می‌کنم. ولی اجمالا بد نیست که چند نکته را طرح کنم.

واقعیت این است که رژیم گذشته فاقد پشتیبانی عمیق در جامعه بود. از یک‌سو با سنت و وجه غالب آن دین به مقابله برخاسته بود و از سوی دیگر با طبقات مدرن و رو به رشد که حاملان مدرنیته هستند نیز سر سازگاری نداشت و همه را تحقیر می‌کرد. بقای او ناشی از حمایت خارجی، ارتش و نیروی پلیس و امنیتی و از همه مهم‌تر درآمد‌های نفتی بود.

اگر نیک بنگریم، رژیم شاه واجد ساختار سیاسی قابل قبولی نبود. نه مجلس و نه دولت آن هیچ‌کدام از اقتدار و استقلال نسبی برخوردار نبودند. در عرصه عمومی هیچ روشنفکر و صاحب‌نظری نمی‌توانست از آن دفاع کند و غالبا مخالف رژیم بودند. کمتر کسی آن رژیم را از آن خود می‌دانست تا برایش دل بسوزاند. البته افراد خیرخواه و خدمتگزار در آن بودند. ولی آنان، چون می‌خواستند خدمتگزار کشور باشند، چاره‌ای نداشتند جز اینکه در دل آن نظام کار کنند.

نمونه‌هایش قابل توجه است. شخصا به واسطه پژوهشم درباره دانشگاه امیرکبیر یا پلی‌تکنیک تهران باید تاکید کنم که افرادی، چون مهندس حبیب نفیسی و دکتر محمدعلی مجتهدی روسای دانشکده پلی‌تکنیک و دبیرستان البرز خدمات بی‌نظیری به این کشور کردند که در تاریخ کشور ثبت شده است و احتمالا در موارد دیگر نیز چنین افراد خیرخواه و سالم و کارآمد نیز وجود داشته‌اند. با وجود این، هیچ‌گاه ندیده‌ام که آنان حکومت خود را شایسته بدانند، سهل است که علیه آن نیز موضع داشتند. البته تحقق آرزو‌ها و اهداف‌شان در تربیت نسل‌های آموزش‌دیده و فرهیخته جز با حضور در آن ساختار ممکن نبود، برای نمونه تاسیس دانشگاه صنعتی شریف فعلی و آریامهر آن زمان را باید نشانه‌ای از کارآمدی دکتر مجتهدی دانست که چگونه چنین کار بزرگی را در مدت بسیار کوتاهی انجام داد. یا مهندس نفیسی چگونه یکی از بهترین دانشگاه‌های کنونی کشور را با دست خالی (به معنای دقیق کلمه) تاسیس و پایه‌گذاری کرد. امروز هم افراد زیادی هستند که خواهان خدمت به توسعه کشور هستند و طبعا ظرفی جز حضور در ساختار رسمی برای پیشبرد منویات آنان وجود ندارد.
با این مقدمه باید گفت که آن رژیم مثل هر رژیمی که در نهایت نتواند همراهی ملی یا حمایت حداقلی طبقه‌ای مهم را با خود داشته باشد، سرنوشتی جز سقوط یا اصلاح نمی‌توانست داشته باشد. رژیمی که با بهترین مظاهر مدرنیته ناسازگار بود و در عین حال مخالفت‌های تندی را با سنت نیز در پیش گرفته بود. جالب اینکه خودش را همزمان متولی هر دو عرصه سنت و مدرنیته می‌دانست و در عین حال سطحی‌ترین وجوه آن‌ها را گزینش و ترویج می‌کرد.

نتیجه این شد که در سال ۱۳۵۷ و پیش از آن سنتی‌ترین اقشار جامعه با مدرن‌ترین طبقات را علیه خود متحد نمود و آن رژیم را سرنگون کردند. شاید هیچ‌کس احتمال حتی کوچکی نمی‌داد که یک روز در این کشور یا هر کشور دیگری دو نیروی ذاتا رقیب و حتی دشمن تاریخی یکدیگر، علیه نیروی سوم چنین متحد و منسجم شوند. این اتحاد نه ایجابی که ناشی از نفرت مشترک از نیروی حاکم که همان شاه است، بود. به همین علت پس از رفتن او شکاف شدید و اختلافات ذاتی میان این دو نیرو به سرعت برجسته و حتی به ستیز تبدیل شد و فرصت تفاهم و همکاری با یکدیگر را نیز از دست دادند.

 

منبع: روزنامه اعتماد

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

پیش فروش ۷ محصول ایران‌خودرو آغاز شد

دروازه‌بان حاشیه‌ساز استقلال در راه کمیته انضباطی

فیلم/ خبری خوب درباره واکسن کرونای انیستیتو پاستور

هزینه خرید تلویزیون در بازار

نارنگی ۲۸ هزار تومان و موز ۴۷ هزار تومان شد

فیلم/ حمله اوباش پرند به یک زن/ او زن را با ماشین زیر کرد

واکنش سلطانی‌فر به انتخابات فدراسیون فوتبال

فیلم/ توصیه‌های جدید برای استفاده صحیح از ماسک

رونمایی از هیات رییسه جدید فدراسیون فوتبال

خیار رکورد افزایش قیمت در بهمن را شکست

پیام تسلیت عباس آخوندی به مناسبت درگذشت علی اکرمی/ اگر مرگ داد است بیداد چیست؟

کاهش ۳۰ درصدی قیمت لوازم خانگی

خبر مهم برای متقاضیان وام اجاره

آریزو ۵ توربو، سدان خوش تیپ مدیران خودرو

8 دلیل احتمالی زنگ زدن گوش

فیلم/ پردیس لرزید؛ انفجار مواد محترقه فاجعه آفرید

12 وسیله‌ای که تاریخ انقضا دارند ولی شاید ندانید!

این زن یک روز پس از دفنش زنده شد

جهانگیری درگذشت فعال رسانه‌ای را تسلیت گفت

فیلم/ لحظه کمین کروکدیل غول پیکر در آب و شکار گوزن یالدار

چگونه به خودمان برای ورزش کردن انگیزه دهیم؟

تهیه و نصب ۵۰ اصله تیر روشنایی خیابانی با مشارکت سازمان منطقه آزاد قشم و اداره برق

محسن هاشمی: درآمدزایی عمده شهرداری با اخذ عوارض است

دلار در مسیر افزایشی، دیگر انتظار کاهش قیمت دلار را نداشته باشیم؟

مریخ نورد چین برای فرود روی سیاره سرخ آماده می‌شود

وعده خوب مربی پرسپولیس به هواداران

پست احساسی سپهر حیدری برای علی کریمی +عکس

جشنواره فیلم برلین، ۵ روز دیگر برندگانش را اعلام می‌کند

امیدواریم دولت مانع افزایش حداقل دستمزدها نشود/ نگران ممانعت دولت از افزایش درآمد کارگران شاغل و بازنشسته هستیم

خبر مهم حسن روحانی درباره کاهش قیمت ارز

فیلم/ سوتی بزرگ در انتخابات فدراسیون فوتبال!

دردِ دل‌های مهوش وقاری، درباره بستری شدن محسن قاضی‌مرادی

آخرین آمار فوتی‌ها و مبتلایان به کرونا در کشور امروز یکشنبه ۱۰ اسفند ۹۹

وضعیت فعلی دستمزد کارگران هشداردهنده است

قیمت بلیت اتوبوس برای عید گران می‌شود؟

آقای رییس فدراسیون فوتبال کرونا نگیرید+عکس

دولت ۱۵۰ هزارمیلیارد از طلب تامین اجتماعی را می‌پردازد