ابعاد و پیامدهای ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز تاکنون بزرگترین شوک به بازار جهانی انرژی فسیلی وارد کرده است که به عقیده کارشناسان پیامدهای جنگ غیرقانونی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تا سالها در بازار انرژی جهانی ادامه خواهد یافت.
اظهارات شب گذشته رئیسجمهوری آمریکا درباره احتمال دستیابی به توافق صلح با ایران، انتظارات بازار انرژی برای افزایش عرضه از خاورمیانه را تقویت کرد و به این ترتیب، قیمت نفت برای دومین روز متوالی کاهش یافت.
بازار جهانی نفت تحتتاثیر مجموعهای از تحولات دیپلماتیک و دریایی، نوسانات بیسابقهای را پشت سر گذاشت. ابهام در مسیر مذاکرات، محدودیتهای مربوط به تنگه هرمز و نگرانی درباره عرضه جهانی، عوامل اصلی افزایش قیمتها بودند.
جهان با موج تازهای از بیثباتی اقتصادی روبهرو شده و افزایش قیمت انرژی، از نفت تا گاز، در حال تبدیل شدن به موتور یک بحران زنجیرهای است. گزارش جدید بانک جهانی هشدار میدهد که این شوک میتواند همزمان تورم، رکود و ناامنی غذایی را در سطح جهانی تشدید کند.
افزایش قیمت انرژی، کاهش رشد اقتصادی و فشار بر دولتهای کمدرآمد شرایطی را رقم زده که رهبران اروپایی ابزار چندانی برای مهار آن در اختیار ندارند. همین مسئله نگرانی آنان از بیثباتی سیاسی را بیشتر کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی از کاهش بیسابقه عرضه نفت به ۹۷ میلیون بشکه در روز به دلیل افت شدید صادرات از تنگه هرمز، رشد ذخایر شناور، جهش قیمت نفت فیزیکی تا ۱۵۰ دلار، کاهش ۸۵ میلیونبشکهای ذخایر جهانی و افت تقاضای جهانی تا ۲.۳ میلیون بشکه در روز خبر داده است.
قیمت نفت فضایی مبهم پیرامون تداوم آتشبس را تجربه کرد. با این حال، با توجه به تمدید آتشبس توسط رئیس جمهوری آمریکا قیمت نفت افزایش چشمگیری پیدا نکرد. قیمت نفت برنت به ۹۸ دلار و قیمت نفت خام نیز به ۸۹ دلار رسید.
اوضاعی که طبق برآورد مدیر ارشد تحلیل بازار نفت در موسسه کپلر کاهش عرضه در مجموع به ۶۰۰ میلیون بشکه رسیده که معادل ۶ روز تقاضای جهانی است. او معتقد است: از دست رفتن این حجم از عرضه فیزیکی میتواند بازار را به شدت مختل کند.
کارشناس بازار انرژی با بیان اینکه نفت فیزیکی خلیج فارس اکنون در محدوده ۱۴۰ دلار معامله میشود، گفت: این درحالیست که به دلیل دخالت وزارت خزانه داری آمریکا در معاملات کاغذی و فیوچرز، قیمت معاملات آتی پایین تر است.
قیمت نفت خام پس از انتشار گزارشهایی درباره فعالیت پدافند هوایی در تهران بهطور ناگهانی جهش کرد، اما بازار در ادامه بخشی از این رشد را پس گرفت؛ با این حال قیمت نفت برنت همچنان بالای ۱۰۵ دلار ماندگار است.
بازار جهانی سوخت جت تحت تأثیر تنشها در خاورمیانه با اختلال عرضه روبهرو شده و افزایش سریع قیمتها نگرانی خطوط هوایی از کمبود سوخت در ماههای آینده را تشدید کرده است.
بر اساس دادههای تحلیلی، از آغاز جنگ تاکنون حدود ۵۰۰ میلیون بشکه نفت از عرضه جهانی حذف شده است؛ رقمی که با متوسط قیمت ۱۰۰ دلار برای هر بشکه، معادل ۵۰ میلیارد دلار درآمد از دسترفته برای تولیدکنندگان محسوب میشود.
افزایش قیمت بنزین در آمریکا و اروپا همزمان با تشدید تنشهای میان ایران و آمریکا و نگرانی از امنیت تنگه هرمز، به یک موج تازه فشار اقتصادی بر خانوارها تبدیل شده است.
بازار انرژی در آخرین روز از آتشبس با ترس از وقوع این سناریو، نوسانات زیادی را تجربه میکند. در لحظه تنظیم این گزارش، قیمت نفت WTI با ۱.۵۸ درصد افت به ۸۶.۰۴ دلار رسیده و نفت برنت با کاهش ۱.۱۶ درصدی با قیمت ۹۴.۲۹ دلار معامله میشود.
در هفتهای که گذشت قیمت جهانی نفت تحت تاثیر اعلام محاصره دریایی ایران توسط آمریکا و البته اظهارات متناقص در مورد آغاز دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا قرار گرفت. در نهایت خبر بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیهای تجاری در آخر هفته منجر به سقوط شدید قیمتها شد.