این مجموعه گسترده و طویل، شامل سه قسمت: کاخ محل اقامت رئیس، نیایشگاه (در شرق کاخ) و یک قصبه در شمال است.
ساختمان آن متعلق به دوره پارسها و هخامنشیان است و نقوش برجسته روی آن به عهد اشکانی برمی گردد. اشیایی چند که هنگام حفاری به دست آمده نشان میدهند که پایه اصلی در دوره هخامنشی ساخته شدهاست
معبد آناهیتا یا پرستشگاه آناهیتا (به پارسی میانه: Ādur-Anāhīd) از بناهای مشهور شهر باستانی بیشاپور است که در شهرستان کازرون قرار دارد. این بنا در قرن سوم میلادی بهدستور شاپور یکم، پادشاه ساسانی احداث شد. معبد آناهیتا در سال ۱۳۱۰ بهعنوان یکی از نخستین آثار ملی ایران به ثبت رسید. این سازه همچنین بهعنوان بخشی از مجموعهٔ بیشاپور در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاست. / عکس از علیرضا نادریفرد
کاروانسرای سعدالسلطنه به دستور «سعدالسلطنه» حاکم وقت قاجاریه قزوین ساخته شد. ارزشمندترین قسمت این بنا، چهار سوق آن است که از تقاطع قائم دو راسته ایجاد شده و بر فراز آن گنبد بزرگ کاشیکاری شدهای قرار دارد. چهار طرف گنبد را، چهار نیمگنبد با رسمیبندی و نورگیر فراگرفتهاند که فضا را بزرگتر نشان میدهند. سرای سعدالسلطنه قزوین بزرگترین کاروانسرای سرپوشیده و مرکزتجاری داخلی شهری کشور است که با وسعتی افزون بر ۶/۲ هکتار در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد.
آن چه مشاهده میکنید سردیس گلی یک زن و مرد با قدمت مربوط به دوره ۱۶۵۰ تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد مسیح است که در خوزستان، شوش و محوطه هفتتپه کشف و پیدا شده است
هرتسفلد نخستین بار در سال ۱۲۸۴ به ایران آمد و در تخت جمشید وپاسارگاد دست به تحقیق و پژوهش زد که حاصل آن کتابی درباره تاریخ ایران باستان شد که چند سال بعد در آلمان به انتشار رسید. اما اولین کاوشهای علمی در تخت جمشید توسط ارنست امیل هرتزفلد آلمانی در ۱۹۳۱ تحت نظر رضاشاه پهلوی صورت گرفت. وی توسط مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو فرستاده شده بود. یافتههای وی هنوز در این مؤسسه نگهداری میشوند. تصویر نخست نیز پیش از کاووش اولیه در دوره قاجار است و تصویر دوم اولین روزهای سربرآوردن تخت جمشید پس از کاوش علمی است.
مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعهای از سازههای باستانی برجای مانده از دوران هخامنشی است که در شهرستان پاسارگاد در استان فارس قرار گرفته است. این مجموعه در برگیرنده ساختمانهایی، چون آرامگاه کوروش بزرگ، پاسارگاد، باغ پادشاهی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آبنماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، ساختارهای دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، محوطهٔ مقدس و تنگه بلاغی است.
مرمت کاخ کیومرث داراب بهتازگی بهپایان رسیده است، اما مرمتگران باتجربه استان فارس معتقدند، این نوع شیوه که در مرمت کاخ کیومرث بهکار گرفته شده نامش حتی مرمت غیراصولی نیست بلکه یک نوع جعل تاریخ است. آنها میگویند، این کاخ با اینکه در فهرست آثار ملی کشور بهثبت رسیده، اما هیچ گاه در شورای فنی استان فارس مطرح نشده و فاقد طرح مرمتی بوده است.
جشن سده ۱۵ آذر ۱۴۰۲ به عنوان بیستوچهارمین عنصر میراث فرهنگی ناملموس ایران و در پروندهای مشترک با تاجیکستان، در فهرست جهانی میراث ناملموس یونسکو ثبت شد.
کاخ چهل ستون یکی از ۹ باغ ایرانی است که در مجموع به عنوان یکی از ۲۳ اثر ثبت شده میراث جهانی ایران به نام باغ ایرانی به ثبت رسیده است. معماری بینظیر چهلستون چشم هر بینندهای را خیره میکند. زمان ساخت کاخ چهلستون به زمان شاه عباس اول معروف به عباس کبیر برمیگردد که اصفهان به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد. در آن زمان پروژههای عظیم متعددی در این شهر تاریخی اجرا شد. احداث بلوار بزرگ و عریض چهارباغ و باغهای ایرانی دوستداشتنی در اطراف آن یکی از این طرحها بود. محوطه سرسبز چهلستون یکی از مهمترین این باغها بوده و در واقع گذرگاه ارتباطی چهارباغ به میدان نقش جهان بوده است.
پل ورسک از شاهکارهای مهندسی کشور و دنیا به شمار میآید. به خاطر قرارگیری در ارتفاعات، عبور از روی این پل هیجان انگیز است. این پل به خاطر ارتفاعش از کف دره در کتاب رکوردهای گینس ثبت شده است. پل ورسک بزرگترین پل راه آهن ایران است. این پل، زیبایی طبیعت کوهستانی البرز را دوچندان کرده است. اهمیت تاریخی و مهندسی آن باعث ثبت پل ورسک در لیست آثار ملی کشور شده است. وینستون چرچیل لقب پل پیروزی را به پل ورسک داده بود.
«سَده» از جمله سه جشن مهم ایران باستان بوده است که در آغاز شامگاه ۱۰ بهمن برگزار میشود. روایتهای مختلفی درباره ریشه این جشن وجود دارد که رایجترین آنها با استناد به شاهنامه فردوسی، جشن پیدایش آتش در نظر گرفته میشود، که پیشینهٔ آن به دوران هوشنگشاه، دومین پادشاه پیشدادی، بازمی گردد.
کاخ چهلستون اصفهان از بناهای تاریخی اصفهان است. کاخ چهل ستون که بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد، در دوره شاه عباس یکم در دوره صفوی احداث آن آغاز شد و در وسط آن عمارتی ساخته شده بود. شاه عباس اول، کوشکی در میان باغ بنا نهاد که این کوشک هسته اولیه کاخ را تشکیل داد که تالار میانی کاخ چهل ستون و غرفههای چهار گوشه آن را در بر میگرفت.
کهنترین موجود زنده در فلات ایران، سَرو ابرکوه یزد است.این درخت در شهر ابرکوه قرار دارد و از پیرترین جانداران زندهٔ جهان است. محیط تنهٔ این درخت در روی زمین یازدهونیم متر است و بلندای آن بین ۲۵ تا ۲۸ متر برآورد شده است. این کهندرخت حدود ۳۰۰۰ تا ۴۵۰۰ سال دارد. بر اساس افسانههایی ایرانی این درخت توسط زرتشت کاشته شده است. دانشمند روس الکساندروف، عمر این سرو را بیش از ۶۰۰۰ سال و محققان ژاپنی سن آن را بیش از ۸۰۰۰ سال میدانند. برخی روایات تاریخی، کاشتن آن را به زرتشت و برخی نیز به یافث (پسر نوح) نسبت میدهند.
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران بازماندهٔ مدرسهٔ طب دارالفنون تهران است و از کهنترین موسسات آکادمیک علوم پزشکی در ایران محسوب میشود. مدرسه طب تا سال ۱۳۰۳ هجری خورشیدی در دارالفنون دایر بود. در سال ۱۳۰۲، رئیسالوزرا، عمارت مسعودیه را به مبلغ ۳۹ هزار تومان خریداری و برای تأسیس مدرسه علوم عالیه به وزارت معارف هدیه کرد. در سال ۱۳۰۳ پس از تعمیرات لازم، وزارت معارف به آن محل منتقل و دو مدرسه طب و دواسازی در یکی از حیاطهای آن تشکیل شدند. نمایی از این ساختمان در دهه ۳۰ را مشاهده میکنید.
نمایی از آتشکدۀ یزد که عالیترین و مقدّسترین آتشِ زرتشتی (=آتشبهرام) در آن به تخت نشسته است را مشاهده میکنید. تنها نُه آتشبهرام در جهان روشن مانده، هشت آتش امروزه در هند و در میان پارسیان روشنند و یکی در ایران است که از دورۀ ساسانی تا امروز (بیش از ۱۵۰۰ سال) به نگهبانی از جهان میسوزد. آتشی که درون این آتشکده میسوزد بیش از ۱۵۰۰ سال است که روشن ماندهاست. این آتش فروزهای است از آتش آتشکده کاریان در لارستان که به عقدای یزد آورده شد و نزدیک به ۷۰۰ سال در آنجا روشن نگه داشته شد
دروازه ارگ یا میدان ارگ مربوط به دوره قاجار است و این بنا در تقاطع خیابان طالقانی و خیابان شیخ فضلالله نوری در مرکز سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۵۸ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساخت این دروازه به زمان قاجار بازمیگردد، هنگامی که ناصرالدین شاه برای سفر به مشهد در میان راه در سمنان توقف میکند و مدت ۳ روز در این ارگ اقامت میکند و به دلیل اینکه در قسمت شمالی این ارگ دروازهای وجود نداشته است دستور ساخت آن را در مدتی که در سمنان حظور داشته است میدهد.