در ایرانِ این روزها، هنوز هیچ دکمهای برای قطع اینترنت فشرده نشده، اما میلیونها نفر از قبل در حال آماده شدن برای روزی هستند که شاید ارتباطشان با جهان، کارشان، خانوادهشان و حتی بخشی از زندگی روزمرهشان ناگهان قطع شود.
در پی ابراز نگرانی کاربران از احتمال اعمال محدودیتهای اینترنتی پس از آغاز دور جدید تنشهای نظامی بین ایران و رژیم صهیونیستی، یک منبع آگاه در حوزه ارتباطات به سیتنا اعلام کرد که تاکنون هیچ دستور، ابلاغ یا تصمیمی درباره قطع یا محدودسازی اینترنت بینالملل به دستگاههای مسئول اعلام نشده است، در همین حال شب گذشته پیک ترافیک اینترنت بعد از قطعی ها زده شد.
کارشناس حوزه امنیت سایبری، امنیت اطلاعات و شبکه می گوید: قطع گسترده اینترنت نهتنها امنیت زیرساختهای کشور را افزایش نداده، بلکه با جلوگیری از بهروزرسانی تجهیزات، سیستمعاملها و نرمافزارها، سطح آسیبپذیری شبکههای سازمانی، دولتی و خصوصی را به شکل جدی بالا برده است.
چرخش بنیادین طرح «اینترنت طبقاتی» از اواخر سال ۱۴۰۴ و ابتدای سال ۱۴۰۵ رخ داد؛ جایی که این امتیاز حاکمیتی وارد فاز «تجاریسازی» شد و واژه «اینترنت پرو» (Pro) یا اینترنت پایدار کسبوکارها به ادبیات رسمی اپراتورها راه یافت.
قطعی اینترنت بینالملل از اسفندماه ۱۴۰۴، همزمان با تشدید تنشهای نظامی در منطقه، آغاز شد. وزیر ارتباطات در این باره توضیح داده است که محدودیتها بنا به صلاحدید مراجع ذیربط و با توجه به شرایط کشور اعمال شده است.
اعضای جبهه پایداری که عامل اصلی تداوم انسداد ارتباطی مردم علیرغم تلاش رییسجمهور و اعضای کابینهاش هستند، در خفا و آشکار رییسجمهور را متهم به موازیکاری میکنند. اما این طیفها هرگز اشاره نمیکنند، دلیل عدم رای آوردن رفع انسداد اینترنت علیرغم موافقت روسای قوای سهگانه چیست؟
تحلیلگر فضای مجازی و اقتصاد دیجیتال معتقد است توجیه امنیتی برای قطع اینترنت بیشتر پوششی برای کنترل جریان آزاد اطلاعات است و پیامدهای آن میتواند از مهاجرت استارتاپها تا ناامنی زیرساختهای دیجیتال ادامه پیدا کند.
بررسیهای دقیق آماری نشان میدهد که خسارتهای وارده به اقتصاد دیجیتال در بحران ۱۴۰۴-۱۴۰۵ را دیگر نمیتوان در قالبهای سنتی مانند کاهش سود یا رکود موقت تعریف کرد. ما با یک تخریب ساختاری مواجه هستیم.
مجید واشقانی در مصاحبه با حمید رسایی ضمن اشاره به اینکه مسئولین باید اینترنت امن را بری خود فراهم کنند، افزود: اگر اسرائیل بر گوشی من محاط شود، من مردم دادهای ندارم به اسرائیل بدهم. جالب اینجاست که شما وصلی و من قطعم.
در طول دوران جنگ، علی لاریجانی که در مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی از بازیگران مهم جنگ بود، در شبکه اجتماعی ایکس هم نقش اصلی را بر عهده داشت. با آغاز جنگ ۴۰ روزه و شهادت رهبر انقلاب، علی لاریجانی در این شبکه اجتماعی فعال شد و به موضعگیری پرداخت.
رئیس کمیسیون فاوا و نایبرئیس فدراسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران، تأکید کرد که طبق صحبتهای انجام شده، با خروج از شرایط بحرانی، دسترسی به اینترنت بینالملل قطعاً به حالت عادی باز خواهد گشت.
سه ماه اختلال، یک واقعیت را آشکار کرده است: اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست، بلکه زیرساختی است که بخش قابل توجهی از اقتصاد و اشتغال کشور بر آن استوار است. از این منظر، هر تصمیم درباره نحوه دسترسی به آن، مستقیماً بر معیشت میلیونها نفر اثر میگذارد.
رئیس دفتر رئیسجمهور با تأیید نقش دولت در تصمیمگیری درباره محدودیتهای اینترنتی، اعلام کرد که تصمیم اصلی در «شعام» اتخاذ شده و با توجه به وضعیت کشور، احتمال اعمال تغییراتی در این زمینه وجود دارد.
مشاهدات میدانی نشان میدهد برخی واحدهای صنفی به اینترنتی دسترسی دارند که بدون هیچ مانعی به شبکه جهانی متصل است؛ اصطلاحاً به آن «خط سفید» یا «اینترنت پرو» میگویند.
برای کسبوکارهای آنلاین، اینترنت دیگر فقط ابزار نیست؛ بستر اصلی حیات است. اما از دیماه سال گذشته، دسترسی پایدار به اینترنت بینالملل بارها دچار اختلال شده و در ماههای اخیر، این اختلالها به شکل قطعیهای طولانیمدت خود را نشان داده است.
انجمن تجارت الکترونیک در بیانیهای، قطع گسترده اینترنت و «اینترنت طبقاتی» را محکوم کرد و خواستار برقراری اینترنت آزاد، پرسرعت و بدون تبعیض برای همه مردم ایران شد.
براساس گزارش نتبلاکس، قطعی اینترنت در ایران که از حدود ۱۴۰۰ ساعت پیش آغاز شده، اکنون وارد پنجاه و نهمین روز خود شده است. این قطعی که تقریبا به طور کامل ارتباط پایدار با دنیای خارج را مختل کرده، اما به شکلی یکسان گریبانگیر همه کاربران نیست.
در بخش غیررسمی بازار، تبلیغات سرویسهایی دیده میشود که با قیمتهای بالا و وعده پایداری کامل عرضه میشوند. یکی از این نمونهها مربوط به اینترنت داتوان است که با عنوان اینترنت بابک زنجانی شناخته میشود. سرویس ۳۰ روزه بدون سقف آن، شش میلیون تومان قیمت خورده است.
بر اساس اعلام اپراتورها، اینترنت پرو بر پایه یک پروتکل واحد عمل میکند، اما تجربه کاربران در عمل یکسان نیست. سقف مصرف روزانه ۵ گیگابایت، بههمراه محدودیت روزانه برای برخی سرویسها، باعث شده این اینترنت بیشتر به یک «بسته مدیریتشده مصرف» شباهت داشته باشد تا دسترسی آزاد.