در یک بازه زمانی ده ساله، پایه مزد کارگران مشمول قانون کار یا همان «دستمزد واقعی طبقهی کارگر» از ۲۳۲ دلار به ۸۳ دلار تنزل یافته است؛ یعنی دستمزد واقعی کارگران ده سال پیش ۲.۷ برابر امروز بوده است.
عضو تیم کارگری شورای عالی کار با اشاره به افزایش قابلتوجه هزینههای زندگی، از دو برابر شدن هزینه سبد معیشت کارگران نسبت به رقم مصوب دیماه سال گذشته خبر داد و گفت برآورد مستقل گروه کارگری نشان میدهد هزینه این سبد اکنون از ۸۰ میلیون تومان عبور کرده است.
امروز یک خانواده کارگری باید ماهی ۹۰ میلیون درآمد داشته باشد تا بتواند سر پا بایستد و از پس خرج و مخارج زندگی بربیاید، اما اکثریت طبقهی کارگر و مزدبگیر حتی نصف این رقم هم درآمد ماهانه ندارند.
همزمان با افزایش هزینه سبد معیشت، کارشناسان بر لزوم اجرای سیاستهای حمایتی از جمله افزایش اعتبار کالابرگ و بازتوزیع منابع برای کاهش فشار اقتصادی بر کارگران تأکید دارند.
یک فعال کارگری گفت: «در دوره جنگ، علاوه بر آنکه حق کارگر را ندادند، از شرایط فورسماژور در موارد بسیاری به زیان کارگران استفاده کردند. یکی از مهمترین مسائلی که در دوره جنگ پیش آمد، اخراج وسیع کارگران بود؛ مشخصاً اخراج کسانی که در دورههای قبل از جنگ نماینده کارگران بودند و فعالیت صنفی میکردند. خیلی از این نیروهای کلیدی را اخراج کردند.»
یک فعال کارگری گفت: در ماههای اخیر، افزایش قیمت دارو بسیار زیاد بوده است و کارگران در بحث درمان با مشکلات بسیار دست و پنجه میکنند. ما کارگران زیادی را سراغ داریم که برای درمان مراجعه میکنند، اما وقتی داروخانه قیمت نسخه را اعلام میکند، به دلیل قیمتهای بالا، از گرفتن داروهای خود منصرف میشوند و لاجرم درمان را کنار میگذارند.
وقتی یک خانواده مجبور میشود میان خرید گوشت، پرداخت اجاره یا خرید دارو یکی را انتخاب کند، یعنی تعادل معیشتی از بین رفته است. در چنین شرایطی انتظار اینکه مزد تا پایان سال بدون تغییر باقی بماند، با واقعیتهای اقتصادی سازگار نیست.
امروز برای کارگران با این حقوقها، نه خط فقر مطلق، بلکه خط بقای مطلق مطرح است. واقعیت این است که ما هر سال کاهش حداقل دستمزد را در شورای عالی کار تجربه میکنیم.
حداقل دستمزد مصوب در ۱۴۰۵، انتهای اسفند ۱۴۰۴ در حالی به تصویب رسید که افزایش ۶۰ درصدی، بالاترین میزان افزایش در دهههای اخیر بود. با این همه شدت جهشهای قیمتی و تورم در حدی بوده که خیلی زود اثرات این افزایش از بین رفت.
محجوب با تأکید بر تداوم مطالبات صنفی کارگران، وضعیت معیشت و امنیت شغلی را بحرانی توصیف کرد و نسبت به موج جدید اخراجها هشدار داد. او گفت افزایش حقوقها و تصمیمات حمایتی فعلی همچنان از تورم عقبتر است و نیاز به بازنگری جدی در سیاستهای مزدی و کارگری وجود دارد.
حداقل دستمزد ساعتی برای کارگران بدون سابقه در سال ۱۴۰۵ به رقم ۷۵۶ هزار و ۵۰ ریال رسیده و حقوق پایه ماهانه نیز ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار ریال بهعنوان کف پرداختی در نظر گرفته شده است.
وقتی نوبت به خرید ماهانه میرسد، لیست نه بر اساس نیاز، بلکه بر اساس توان تنظیم میشود. در بخش پروتئین، این خانواده تنها به حداقلها بسنده میکند: یک کیلوگرم گوشت حدود ۸۰۰ هزار تومان، دو کیلو گوشت چرخکرده حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، دو مرغ کامل نزدیک به ۸۰۰ هزار تومان و یک شانه تخممرغ حدود ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
نماینده کارگران در شورای عالی کار با اشاره به تصویب افزایش ۶۰ درصدی حداقل دستمزد برای سال ۱۴۰۵ گفت: این تصمیم با توافق نمایندگان کارگری، کارفرمایی و دولت اتخاذ شده و در عین حال مقرر شده است دستمزد کارگران در شهریور ماه سال آینده بار دیگر مورد بازنگری قرار گیرد تا بخشی از فاصله میان دستمزد و هزینههای معیشت جبران شود.
نماینده کارگران در شورای عالی کار گفت: ما معتقدیم عدم افزایش بن کارگری هیچ ربطی به پرداخت کالابرگ ندارد و ما تلاش کردیم کل آیتمها را در مصوبه مزدی شورای عالی کار افزایش دهیم.
افزایش ۶۰ درصدی حداقل مزد کارگران در سال ۱۴۰۵ اگرچه قدرت خرید میلیونها خانواده را تا حدی بازیابی میکند، اما میتواند چرخه تازهای از تورم و فشار هزینه برای بنگاهها رقم بزند. باید منتظر مانند و دید که نتیجه این تصمیم نجات کوتاهمدت معیشت است یا آغاز دور جدید کسری بودجه و مشکلات اقتصادی؟
در حالی که سال گذشته هزینه سبد معیشت یک خانوار ۴ نفره کارگری حدود ۲۴ میلیون تومان برآورد شده بود، بررسیهای جدید نشان میدهد این رقم اکنون به بیش از ۶۰ میلیون تومان رسیده است