ایران بیش از ۳۴ هزار اثر تاریخی ثبت شده دارد و از این میان، ۱۴ هزار و ۷۲۰ بنا و ۱۹ هزار و ۵۹۳ تپه و محوطه تاریخی در سراسر کشور نیازمند حفاظت، مرمت و نگهداری هستند. این گستردگی نیازمند یک برنامه منسجم، مستمر و با منابع پایدار است.
به مناسبت:هفتم مهر، روز شمس تبریزی/هشتم مهر، روز مولانا بلخی/گزیدهای از متن شعر: شدم مجنــون وسرگردان من ازسودای درویشـان/ندانـــم تـا کجـا باشـد مقــــام و جـــای درویشــان/در آن مجلس که درویشان شراب از شوق مینوشند/درآیـــد خضــــر پیغمبـــر شـــود ساقی درویشــان/الاای شمس تبــــریـــزی تو یادی کن ز درویشــــان/حیـــــات جــــاودان یابــــــی تو از دلهای درویشان/در موزه ارمیتاژ، اشیای ایرانی زیادی چه در بخش ایران و چه کشورهای قفقاز و آسیای میانه وجود دارد که برخی دارای کتیبههایی از شعرای بزرگ فارسی زبان است/مرتضی رضوانفر/عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
نم و رطوبت بخشهایی از مسجد جامع عتیق اصفهان را درگیر کرده است. مسجدی که بیشتر از هزار سال قبل ساخته شد، حالا با چالشهایی مانند نمزدگی، فرونشست و عبور مترو تهدید میشود.
در دل بافت تاریخی قزوین، سرای وزیر با دیوارهای ترکخورده و سقفهای فروریخته، بیصدا از یادها میرود؛ بنایی که روزگاری نماد شکوه بود، امروز قربانی بیتوجهی شده است.
تخت سلیمان بیست سال پس از ثبت جهانی، هنوز بدون طرح جامع حفاظتی رها شده و دیوارهای ترکخوردهاش هر روز فرو میریزد/مدیران وزارت میراث فرهنگی به جای پایش و مرمت علمی، بیشتر در قاب رسانهها و مراسمهای نمایشی دیده میشوند/ این وزارتخانه باید میان نمایش و مسئولیت انتخاب کند/ آینده تخت سلیمان و دهها اثر جهانی دیگر، به این انتخاب بستگی دارد/غفلت از آن نه فقط خیانت به تاریخ ایران، که بیاعتنایی به حافظه بشری است.
بازار تبریز دیگر نه نشانی از شکوه تاریخی، بلکه سندی زنده از سوءمدیریت و بیتوجهی مسئولان است/ثبت جهانی یونسکو بهجای تعهد، به ابزاری تبلیغاتی برای وزارت میراث فرهنگی تبدیل شده و پروژههای نمایشی جای مرمت واقعی را گرفتهاند/حریم بازار زیر فشار سودجویان و بیبرنامگی مدیران نابود میشود و سیمای تاریخی آن در میان برجها گم شده است/ اگر این روند ادامه یابد، بازار تبریز بهجای قلب تپنده تجارت، تنها به نامی بیجان در کتابهای تاریخ تقلیل خواهد یافت
قصر جمیلان درحقیقت فراتر از یک بنای تاریخی صرف است. اهمیت آن نهتنها در کالبد معماری، بلکه در روایتها، قصهها و اسطورههایی نهفته است که این بنا را به اعماق تاریخ و حتی پیشاتاریخ پیوند میزند.
استفاده کشاورزی از زمینهای عرصه و حریم تپههای تاریخی به این دلیل اهمیت دارد که شخمزدن در عرصه باعث آسیب و فرسایش میشود و در هر سال کشت محصول روی این زمینها، ۳۰ سانتیمتر از سطح آن زیر و رو میشود.
کاروانسراها در تاریخ معماری ایرانی نماد همزیستی فرهنگی و سازگاری با اقلیم هستند/این بناها که قدمتشان به دوهزار سال میرسد، آنقدر شاخصههای منحصربهفرد دارند که «آرتور پوپ»، مورخ و پژوهشگر تاریخ هنر ایران، آنها را «پیروزی بزرگ معماری ایران» توصیف کرده است.
برآوردهای وزارت و گزارشهای میدانی از حدود ۱.۲ میلیون بنای تاریخی و محوطه شناساییشده در کشور خبر میدهند که تنها حدود ۳۹–۴۴ هزار مورد از آنها ثبت ملی شدهاند
«مجید بدیعیگورتی»، باستانشناس دوره اسلامی معتقد است: محدوده کمرزرین دقیقاً در هسته اولیه شکلگیری شهر اصفهان قرار گرفته و هر اقدامی در آن نیازمند نهایت دقت علمی است. ما با بخشی از تاریخ زنده اصفهان روبهرو هستیم و کوچکترین اشتباه در برداشت یا اعلام شتابزده یافتهها میتواند منجر به برداشتهای نادرست عمومی شود.
معاون میراثفرهنگی استان هرمزگان، درباره آسیبهایی که پروژههای مرمت در طول سالها به این بنا زدهاند، میگوید: بدون سرمایهگذار، احیای قلعه مغویه به نتیجه نمیرسد؛ چون منابعی که برای مرمت آن تزریق میشود، محدود و ناپایدار است.
یکی از فعالان میراثفرهنگی تهران با ارسال تصویری از شرایط نابسامان آرامگاه لطفعلیخان زند، آخرین شمشیرزن سلسله زندیه ایران خبر داد/او گفت: آرامگاه لطفعلیخان زند در یکی از اتاقهای امامزاده زید واقع در بازار فرش فروشهای تهران درحال فراموشی است و تصویر و خطوط سنگ قبر این شخصیت تاریخی نیز بهدلیل نداشتن حفاظ درحال از بین رفتن است.
«در این مکان جوانی فرشتهسرشت، بزرگترین شمشیرزن زندیه و ابرانسانی از نژاد شایسته ایرانی از تبار دلاوران آرمیده است که در ۲۳سالگی نابینا شد و به قتل رسید.» این جملات بر سنگ قبری سفید و مرمرین نقش بسته بود؛ تا همین چند سال پیش که مخدوشش کردند.
هفته گذشته «صادق زارع» سرپرست معاونت میراث فرهنگی استان فارس از آغاز فرآیند ثبت جهانی شهر باستانی دارابگرد، نخستین شهر دایرهای جهان، خبر داد و گفت: «این اثر باید همزمان با منظر ساسانی بیشاپور، فیروزآباد و سروستان در فهرست میراث جهانی ثبت میشد، اما کمبود مطالعات لازم مانع تحقق این هدف شد.»
دهم تیرماه ۱۳۹۱ که نام مسجد جامع عتیق اصفهان در اجلاس کمیته میراث جهانی در سنپطرزبورگ به فهرست میراث جهانی اضافه شد، موضوع ساخت و سازها در حریم مسجد عتیق بر پرونده سایه انداخته بود و به گفته معاون میراث فرهنگی وقت، این نگرانی وجود داشت که کمیته میراث جهانی با ثبت اثر موافقت نکند.
اما آنچه مایۀ نگرانی و غماَنگیز بود دستدرازی و ساختوسازهای گستردهای بود که روی محوطه و عَرصۀ آن و حریم درجه یک چُنین منطقۀ بسیار ارزشمندی صورت گرفته است. از ساخت مرغداری و شرکت تعاونی گرفته که درست روی محوطه و عَرصۀ آن برپا شده تا کارخانۀ فولادی که در حریم درجه یک آن و حدود ۳ کیلومتری محوطۀ تاریخی و در حال ساخت است.
آریا، کنشگر میراث فرهنگی میگوید: یک محوطۀ بسیار بزرگ و ارزشمند ساسانی در حاشیۀ دریاچۀ بختگان که به ثبت ملی نرسیده و ناشناخته مانده، مورد دست درازی و ساخت و ساز قرار گرفته و تهدیدی جدی برای آن به شمار میآید. از ساخت مرغداری و شرکت تعاونی گرفته که درست روی محوطه و عَرصۀ آن برپا شده تا کارخانۀ فولادی که در حریم درجه یک آن و حدود ۳ کیلومتری محوطۀ تاریخی در حال ساخت است.