داروهایی چون انسولین برای دیابت، لوزارتان برای فشار خون و تامسولوسین برای پروستات که از پرمصرفترین داروها در این حوزه محسوب میشوند، درحالی طی یک ماه اخیر دوباره گران شدند که براساس مطالعه موسسه STEPS در سال ۱۴۰۰، حدود ۶۰ تا ۷۲ درصدّ ایرانیان بالای ۶۰ سال، درگیر دیابت، پیشدیابت و فشار خون هستند و داروهای این حوزه، از پرمصرفترین اقلام دارویی محسوب میشوند.
شریعت میگوید که تعدادی از داروهای روانپزشکی در کشور از مرز کمیاب عبور کردهاند و حالا نایاب شدهاند، به گفته او در چنین وضعیتی «بهزودی و در ماههای آینده یک حجم زیادی از افراد بیماریشان عود خواهد کرد» و روند درمان برایشان سخت و پیچیده خواهد شد.
برای بسیاری از مردم، دارو راهی برای بهبود و بازگشت به زندگی عادی است؛ اما برای بیماران خاص، دارو چیزی فراتر از درمان و گاه مرز میان زندگی و مرگ است. حالا افزایش هزینههای تأمین دارو و دشواری واردات، این پرسش نگرانکننده را مطرح کرده است که بیماران خاص در شرایط جدید اقتصادی چگونه میتوانند درمان خود را ادامه دهند؟
دشواری تهیه دارو پیشتر در گزارشهای میدانی ثبت شده است. دنیای اقتصاد در گزارشی از داروخانه ۱۳ آبان منتشر شده در اردیبهشت، روایت مردی را نقل کرد که برای تهیه داروی تنفسی مراجعه کرده بود. او از محاسبه آزاد هزینه دارو در داروخانههای دیگر گلایه داشت و پس از حدود یک ساعت انتظار در این مرکز نیز داروی مورد نیازش را پیدا نکرد.
بیمههای پایه و تکمیلی بیش از۱۰ماه است که مطالبات داروخانهها را پرداخت نکردهاند و میزان بدهی آنها به این مراکزبه ۸۵ همت رسیده است. با توجه به این که شرکتهای دارویی خواستارتسویه نقدی یا مهلتهای بسیارکوتاه یک ماههاند، داروخانههای عمدتاً خصوصی کشورعملاً درمرزورشکستگی قرارگرفتهاند.
شریعت، درباره رصد وضعیت داروها میگوید: «کمبود داروهای اعصاب و روان در وضع بدی است و ماه به ماه هم بدتر شده است. میزان کمبودها متاسفانه الان در حدی هست که میتوانیم با جرات بگوییم در سالهای اخیر، هیچوقت وضعیت داروهای اعصاب و روان تا این حد بد و کمبودها با این شدت نبوده است.
تشدید محدودیتهای بانکی، مشکلات نقلوانتقال پول و دشوارتر شدن مسیرهای زمینی، هوایی و دریایی، زنجیره تأمین داروی ایران را وارد مرحلهای اضطراری کرده است؛ سخنگوی وزارت بهداشت میگوید بخشی از اقدامات برای رساندن مواد اولیه و دارو به کشور ناچار است محرمانه بماند تا مسیرهای تأمین آسیب نبیند.
براساس آمارهای مراکز اقتصادی کشور، قیمت برخی اقلام دارویی در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ چندین برابر شده و همزمان، پرداخت از جیب بیماران بابت هزینههای دارویی افزایش چشمگیری داشته است.
کمبود برخی داروها، جستوجوی مداوم بیماران برای یافتن نسخه و افزایش حساسیت نسبت به قیمتها، چهره این روزهای داروخانهها در تهران است. گزارش میدانی «اعتماد» از چند داروخانه در مرکز، غرب و شمالغرب پایتخت نشان میدهد بیماران و داروسازان با چه چالشهایی در تأمین و تهیه دارو مواجهاند.
برخی خریداران در واکنش به این افزایش قیمتها، از کاهش توانایی خود برای تأمین هزینه دارو گفتهاند؛ موضوعی که بهویژه برای خانوادههایی که فرزند بیمار دارند، نگرانی بیشتری ایجاد کرده است.
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بیماران برای بعضی داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ جایی که مشکل از تولید و پخش تا نقدینگی و سهمبندی موجودی امتداد پیدا میکند.
دارو دوباره گران شد؛ افزایش قیمت برخی اقلام در سال ۱۴۰۵ به ارقام قابلتوجهی رسیده و حالا نگرانیها درباره هزینه درمان بیشتر شده است. اما قیمت داروها دقیقاً چقدر افزایش یافته و کدام داروها بیشتر گران شدهاند؟
یک داروساز با اشاره به کمبود دارو در شبکه رسمی، از افزایش چشمگیر نقش دلالان در بازار دارویی خبر داد و گفت دارویی که بیمار میتواند با نسخه و بیمه با چندصد هزار تومان تهیه کند، گاهی در بازار غیررسمی با قیمتهای چندمیلیونی فروخته میشود و این معضل، سلامت بیماران را با خطر جدی روبهرو کرده است.