مذاکرات برجام

مذاکرات برجام

اقتصاد۲۴- برنامه جامع اقدام مشترک (Joint Comprehensive Plan of Action) که به‌اختصار برجام خوانده می‌شود را در غرب توافق جامع و نهایی هسته‌ای وین و یا توافق هسته‌ای ایران یا توافق ایران می‌نامند. این توافق در راستای مذاکرات بر سر برنامه‌های هسته‌ای ایران و به دنبال تفاهم هسته‌ای لوزان، در سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴ (۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵) در وین اتریش بین ایران، اتحادیه اروپاو گروه ۱+۵ که شامل ۵ عضو دائم شورای امنیت و آلمان (چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا به علاوه آلمان) می‌شد، بسته شد.
مذاکرات ایران و گروه ۵+۱، اما بسیار قبل از سال ۱۳۹۲ و یا سال ۲۰۱۳ بود که آغاز شده بود. این مذاکرات بر اساس ستون سوم پیمان نامه جهانی منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در سال ۲۰۰۶ (سال ۱۳۸۵) نخستین بار آغاز شده بود و بعدتر نیز برای اطمینان قدرت‌های جهانی از عدم تولید و توسعه سلاح‌های هسته‌ای توسط ایران و هم چنین اطمینان ایران از حق خود برای غنی‌سازی سوخت صلح‌آمیز هسته‌ای برای اهداف غیرنظامی مذاکرات ادامه یافت.

آغاز مذاکرات برجام با آغاز ریاست جمهوری حسن روحانی

زمانی که در سال ۲۰۱۳ ایران و ۱+۵ بر سر یک توافق اولیه در ژنو به تفاهم رسیدند، کمتر کسی عبور از بن بست در موضوع هسته‌ای و دستیابی به توافق را هنوز باور داشت و چندان قابل دسترس می‌دانست، اما تنها دو سال زمان لازم بود تا در سال ۲۰۱۵ «برنامه جامع اقدام مشترک» با نام اختصاری برجام بالاخره در هیاهوی مخالفت‌های سیاسی داخلی و منطقه‌ای میان ایران و ۶ کشور دیگر و نماینده اتحادیه اروپا امضا شود.
مذاکرات رسمی برای طرح برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در باب برنامه اتمی ایران همزمان با پذیرش توافق موقت ژنو بر روی برنامه هسته‌ای ایران در نوامبر ۲۰۱۳ آغاز و به مدت ۲۰ ماه کشور‌های طرف در این مذاکرات درگیر مذاکره بودند تا بالاخره در آوریل ۲۰۱۵ تفاهم هسته‌ای لوزان شکل‌گرفت.
در حقیقت پس از چندین دوره مذاکرات فشرده در دوره سعید جلیلی که در چندین کشور در جریان بود، بالاخره در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۳ (۳ آذر ۱۳۹۲)، توافق موقت ژنو بر سر برنامه هسته‌ای ایران بین ایران و کشور‌های ۱+۵ در ژنو سوئیس امضاء شد و این توافق موقت آغاز شکل گیری توافق بزرگ تری بود که در ۲۰۱۵ امضا شد.

تعهدات ایران در توافق برجام

در این توافق، قید شده بود که ایران ذخایر اورانیم غنی شده متوسط خود را پاکسازی کرده و ذخیره‌سازی اورانیوم با غنای کم تا ۹۸ درصد را نیز قطع خواهد کرد. هم چنین تعداد سانتریفیوژ‌ها را نیز ایران حدود دو سوم و حداقل برای مدت ۱۵سال کاهش‌می‌دهد.
هم چنین ایران موافقت کرد که اورانیوم را بیش از ۳٫۶۷درصد غنی‌سازی نکند و البته اقدام به ساخت تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم جدید یا رآکتور آب‌سنگین جدید نیز نخواهد کرد.

در بخش دیگری از تعهدات طرف ایرانی پذیرفت که فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم به مدت ۱۰ سال به تنها ساختمان که از سانتریفیوژ‌های نسل اول استفاده‌می‌کند محدود باقی بماند.
هم چنین بر اساس این تعهد بود که بنا شد که دیگر تأسیسات نیز طبق پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای اجتناب از خطر‌های تکثیر سلاح‌های اتمی به روندی که در توافق گفته شده است تبدیل شود و برای نظارت و تأیید اجرای توافق‌نامه توسط ایران، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) باید به تمام تأسیسات اتمی ایران دسترسی منظم داشته‌باشد.
پس از امضای این توافق نامه و در نتیجه این توافق بود که تاییدیه پایدار متعهدین آن را به همراه داشت، و بر همین اساس نیز ایران از تحریم‌های علیه ایران شورای امنیت ملل متحد، اتحادیه اروپا و تحریم‌های ثانویه ایالات متحده بیرون آمد.

امضای برجام در وین

مرحله آخر از مذاکرات برنامه هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ از ظهر روز شنبه ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، در هتل کوبورگ در شهر وین اتریش که محل مذاکرات بود با حضور وزیرخارجه آمریکا، جان کری، و هم چنین محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و هیات‌های کارشناسی دو طرف آغازشد. لازم به ذکر است که این مذاکرات دارای ضرب‌الاجل بود که زمان تعیین‌شده برای آن نیز روز ۳۰ ژوئن بود که بعدتر سه بار به ترتیب تا ۳، ۱۰ و ۱۳ ژوئیه تمدیدشد؛ و به این ترتیب بود که سرانجام پس از ۲۲ ماه مذاکره نفس گیر جواد ظریف، وزیر وقت خارجه ایران به همراه تیم مذاکره کننده ایرانی و هم چنین پس از ۱۷ روز مذاکره فشرده در دور آخر، در روز سه‌شنبه ۱۴ ژوئیه (۲۳ تیرماه) در وین پایتخت اتریش، طرف‌های مذاکره کننده موفق به دستیابی به یک توافق جامع و نهایی با گروه ۱+۵، بر سر آینده برنامه هسته‌ای ایران شدند.

ظهر همان روز بود که فدریکا موگرینی، مسول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در یک نشست رسمی در مقابل رسانه‌ها در وین با خواندن بیانیه‌ای به زبان انگلیسی و فارسی اعلام کردند که توافق نهایی در برنامه هسته‌ای ایران به دست آمده است و هم چنین اعضای ۵ + ۱ به همراه نماینده اتحادیه اروپا و وزیر خارجه ایران در عکس یادگاری امضای این توافق حاضر شدند.
در آن زمان رسانه‌های بزرگی، چون سی ان ان از این توافق به عنوان توافق قرن یاد کرده و بسیاری از کارشناسان این توافق را عاملی برای مقابله با جنگی دیگر در خاورمیانه دانستند.

ریاست جمهوری ترامپ و فروریختن برجام

۶ ماه پس از اعلام اجرای برنامه جامع اقدام مشترک و یا برجام، با وجود تردید‌های بسیار برای اجرایی شدن این توافق، در نهایت توافق انجام شده به مرحله اجرا رسید. هر چند که همان اجرا نیز همواره با مانور و تهدیدات مخالفان و موافقان داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی همراه بود.
سفر اروپایی حسن روحانی، رئیس جمهور وقت ایران به اروپا پس از امضای برجام و قرارداد‌های نوشته شده بین ایران و کشور‌های اروپایی، اما مساله‌ای نبود که به راحتی بتوان نسبت به آن بی تفاوت بود.

اما این وضعیت با تغییرات سیاسی در آمریکا در سال ۲۰۱۷ با تغییرات اساسی مواجه شد. در این سال بود که دونالد ترامپ از جزب جمهوری خواه به جایگاه ریاست‌جمهوری در آمریکا رسید و او که از مخالفان سرسخت برجام بود با این پیروزی روند خروج آمریکا از برجام را از نخستین روز‌های حضورش در کاخ سفید آغاز کرد.
ترامپ در ابتدا در ۱۳ آبان سال ۱۳۹۶ فرمان اجرایی تحریم‌های تازه علیه ایران را امضای کرد و. پس از آن در ۱۸ اردیبهشت سال ۱۳۹۷ بود که دولت آمریکا به طور رسمی از برجام خارج شد و بازگشت همه تحریم‌های ایران را به روشی که پیش از امضای برجام بود امضا کرد.

در حقیقت با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در می ۲۰۱۸ آمریکا به طور رسمی و یک جانبه و شاید برای نخستین بار با مخالفت کامل اتحادیه اروپا و نظر جامعه جهانی از توافق هسته‌ای خود با ایران خارج شد.
در نتیجه این خروج آمریکا و بازگشت و افزایش تحریم‌های بود که ایران نیز تعهدات هسته‌ای خود را کاهش داد و در نتیجه به روایت بیشتر کارشناسان جهانی از برجام جز پوسته‌ای باقی نماند. پوسته‌ای که هر چند بسیار نازک شده بود، اما هم چنان باز از منظر حقوقی، سیاسی و بین‌المللی چنان محکم بود که بتواند در مقابل فشار‌های آمریکا برای نابودی این توافق از منظر سیاسی و بین‌المللی دوام بیاورد.

خروج ایران از برجام و پوسته‌ای که باقی ماند

حدود دو سال پس از خروج آمریکای دوران ترامپ از توافق برجام بود که این بار نوبت به طرف ایرانی رسید و در شب ۱۵ دی ۱۳۹۸، دولت حسن روحانی پس از چهار مرحله کاهش تعهدات خود، طی بیانیه‌ای گام پنجم و نهایی کاهش تعهدات ایران در برجام را اعلام‌کرد.
مطابق این بیانیه که حسن روحانی آن را اعلام کرد پس از این تاریخ جمهوری اسلامی ایران با دیگر خود را با هیچ محدودیتی در حوزه عملیاتی که شامل ظرفیت غنی‌سازی، درصد غنی‌سازی، میزان مواد غنی‌شده و تحقیق و توسعه بود، محدود نمی‌کرد و از همین زمان بود که غنی سازی با افزایش چشمگیر مواجه شد تا آن جا که آژانس بین المللی انرژی اتمی روز ۲۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۱ اعلام کرد که ذخایر اورانیوم غنی شده ایران که باید بنا به توافق برجام روی ۲۰۲ کیلو باشد پس از خروج ایران و آمریکا از برجام تا ۳ هزار و ۸۰۹ کیلوگرم افزایش یافته بود. هم چنین در این گزارش آمده بود که میزان ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی ایران نیز به حدود ۴۳ کیلوگرم افزایش یافته است.

بازگشت دموکرات‌ها در آمریکا به قدرت و دور تازه مذاکرات برجام در دولت ابراهیم رئیسی

اما در همین حال و پس از خروج ایران از برجام طرف آمریکایی نیز بیکار ننشست و تلاش کرد در سال ۲۰۲۰ مکانیسم ماشه را فعال کند و همزمان تمام تحریم‌های ملغی شده علیه ایران را نیز به دستور کار بازگرداند. در نهایت، اما این تلاش آمریکایی‌ها با مخالفت اکثریت اعضای شورای امنیت سازمان ملل ناکام باقی ماند و دولت ترامپ نتوانست سودای تخریب تا انتهای ایران را پیش ببرد.

اما تحولات در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۱ منجر به سقوط و تک دوره‌ای شدن دونالد ترامپ در جایگاه ریاست جمهوری شد و در نهایت این جو بایدن، معاون سابق باراک اوباما (رئیس جمهوری که در دوران وی آمریکا توافق هسته‌ای با ایران را امضا کرد) بود که به هشت ضلعی کاح سفید راه یافت. ریاست جمهوری جو بایدن در ژانویه ۲۰۲۱ و سقوط ترامپ منجر به آغاز دور تازه‌ای از مذاکرات بین گروه ۵+۱ و ایران و ایران شد.
مذاکراتی که از آخرین سال ریاست جمهوری حسن روحانی آغاز شد و حتی با رسیدن ابراهیم رئیسی به دولت نیز ادامه یافت.
در دور تازه مذاکره این علی باقری به عنوان معاون وزیر خارجه بوده که راهی وین برای مذاکرات شده است و روند آن تا زمان نگارش این متن در این تاریخ (۵ مرداد سال ۱۴۰۱) ادامه دارد.

آخرین اخبار

 مذاکرات برجام

فضای روابط غرب و ایران از مذاکره بر سر احیای برجام به سمت تنش کامل پیش می‌رود
اروپایی‌ها با توجه به ذهنیتی تاریخی که از روسیه در سال‌های جنگ دارند، این همکاری ایران با روسیه را در میانه حمله روسیه به اوکراین، به عنوان قرار گرفتن ایران در جبهه روسیه معنا کردند و فشار‌هایی نیز از این جهت بر ایران وارد کردند
کد خبر: ۱۷۶۳۶۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۷


وزیر امور خارجه از آخرین تحولات مذاکرات برجام سخن گفت
شماری از پیشکسوتان وزارت امور خارجه در بیانیه‌ای از خواص جامعه خواستند با دفاع از کیان اسلام، انقلاب اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، وظیفه دینی و ملی خود را ادا کنند
کد خبر: ۱۷۶۰۵۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۴


ایران در پاسخ به قطعنامه شورای حکام غنی‌سازی ۶۰ درصد در فردو را آغاز کرد
آنتونی بلینکن در واکنش به اعلام غنی‌سازی ۶۰ درصدی ایران در فردو به پاسخی کوتاه بسنده کرد و گفت نمی‌تواند گزارش‌ها درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تایید کند
کد خبر: ۱۷۵۸۷۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۲


در واکنش به قطعنامه شورای حکام؛
در دومین اقدام در واکنش به قطعنامه مذکور، ایران دو آبشار دیگر IR-۲ m و IR-۴ را در سایت نطنز بازبینی و گازدهی کرد و دو آبشار دیگر از این ماشین‌ها برای گازدهی آماده شده است.
کد خبر: ۱۷۵۷۶۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۱


اقتصاد ۲۴ بررسی می‌کند
روند صدور قطعنامه‌ها و افزایش تحریم‌های نفتی و گازی و بانکی، فشار به شرکت‌های همکار با ایران در روند اقتصادی منجر به بروز بحران‌های جدی‌تر خواهد شد. این فشار‌ها و تحریم‌ها این بار به صورت هدفمند همان بخشی را هدف گرفته است که بسیاری از مخالفان مذاکره به آن دل بسته بودند، و ان نیز مسیر دور زدن تحریم هاست
کد خبر: ۱۷۵۴۹۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۹


ایـران با قطعنـامه چـه کنــد؟
احتمال و گزینه کشاندن ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد توسط لورا اس. اچ هولگیت سفیر آمریکا در آژانس مطرح شده است
کد خبر: ۱۷۵۴۱۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۸


ایران روی دور تحریم
انتخاب یکی از دو گزینه «تقابل» یا «تعامل»، عملا دو مسیر متفاوت و حتی متضاد را برای ایران و آینده پرونده فعالیت‌های هسته‌ای کشور رقم خواهد زد. تا به اینجای کار و از شواهد امر و نیز مواضع مقامات کشور چنین بر می‌آید که تهران به سان دوره‌های پیشین به سمت تقابل، آن هم تقابل تمام عیار پیش خواهد رفت که با توجه به اقتضائات کنونی در کشور می‌تواند تبعات بسیار گزافی را به دنبال داشته باشد
کد خبر: ۱۷۵۴۰۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۸


اتحادیه اروپا چطور به مخالفی برای ایران تبدیل شد؟
به موازات همجه‌های رسانه‌ای و نیز تلاش‌های بی وقفیه امریکا در جهت فشار به ایران که بعد جدید و دیده نشده‌ای از دولت بایدن را علیه تهران نشنا داد شاهد اوج گیری تقابل قاره سبز نیز هستیم. در حالی که سه روز متوالی سه شنبه، چهارشنبه و پنج شنبه هفته گذشته ایالات متحده آمریکا دست به اعمال تحریم علیه ایران زد، اورپایی‌ها هم بیکار نبودند و به تبعیت از واشنگتن از هر گونه اقدامی برای فشار به تهران دریغ نکردند
کد خبر: ۱۷۵۴۰۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۸


یک گام تا قطعنامه
از ابتدای دولت رئیسی یک سوال همواره مطرح بوده و آن اینکه رئیس‌جمهور جدید قرار است چه سیاست خارجی‌ای اتخاذ کند و تکلیف مذاکرات برجام ی و احیای توافق هسته‌ای چه خواهد شد؟
کد خبر: ۱۷۵۳۳۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۷


سرفصلی جدید برای حمله به تهران!
این روز‌ها که آمریکا و اروپا از هر موضوع ریز و درشت داخلی و خارجی برای فشار همه جانیه یه ایران نهایت استفاده را می‌برند اکنون سرفصل تازه‌ای را در این خصوص باز کرده اند. منابع خبری گزارش داده‌اند نفتکشی با پرچم لیبریا سه‌شنبه شب توسط یک پهپاد در آب‌های دریای عمان هدف قرار گرفته است.
کد خبر: ۱۷۵۳۱۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۷


فارغ از ادعا‌های تهران به نظر می‌رسد که شورای حکام با تحریک آمریکا و تروئیکای اروپایی مجددا عزم خود را برای تصویب و صدور قطع نامه جدید علیه پرونده فعالیت‌های هسته‌ای ایران جزم کرده اند. اما در این بین آنچه تعیین کننده سیر حوادث آینده خواهد بود به واکنش تهران در برابر این قطع نامه باز می‌گردد.
کد خبر: ۱۷۵۳۱۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۷


امیرعبداللهیان: آخرین تبادل پیام ما با آمریکا ۷۲ ساعت گذشته بود
حسین امیرعبداللهیان در حاشیه جلسه امروز هیات دولت درباره آخرین اخبار از مذاکرات احیای برجام، اظهار کرد: آمریکا ریاکارانه عمل می‌کند. به طور مستمر تبادل پیام با طرف آمریکایی انجام می‌شود. آخرین تبادل پیام ما در کمتر از ۷۲ ساعت گذشته بوده است.
کد خبر: ۱۷۵۱۵۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۵


عده‌ای تا پیش از بهمن۱۳۸۴ ادعا می‌کردند پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت نمی‌رود و اگر هم چنین شود، آن شورا، ایران را تحریم نخواهد کرد. همین عده در مقابل برجام ایستادند و سپس در تدوین و تصویب طرح مجلس یازدهم، فعالانه نقش ایفا کردند و از فروش پهپاد به روسیه تمجید کردند و سرانجام، درباره زمستان سخت غرب، داستان‌ها گفتند.
کد خبر: ۱۷۵۱۱۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۵


خوف و رجای هسته ای!
پس از انتشار خبر تلاش تروئیکای اروپایی و آمریکا برای تصویب قطع نامه ضد ایرانی در نشست پیش روی شورای حکام شاهد برخی اظهارنظر‌ها پیرامون برجام و مذاکرات وین هستیم. مجموعه این شرایط نشان از این دارد که ازسرگیری گفتگو‌های وین و حصول توافق با آینده چندان روشنی همراه نیست.
کد خبر: ۱۷۴۹۹۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۴


بررسی شکاف‌های تازه بین ایران و اروپا
کوروش احمد در گفت وگویی تاکید دارد که اگر احیای توافق هسته‌ای حاصل می‌شد طبعاً زمینه برای اینکه روابط رو به رشدی بین ایران و اروپا شکل بگیرد و به دنبال آن مناسبات و رفت و آمد‌های دیپلماتیک افزایش پیدا کند، به وجود می‌آمد. در این صورت کلا روابط ایران و قاره سبز توسعه پیدا می‌کرد و فضای مثبت شکل می‌گرفت.
کد خبر: ۱۷۴۸۸۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۳


تهران بین «تقابل» یا «تعامل» کدام را برخواهد گزید؟
یوسف مولایی تصریح می‌کند: وضیعت اسرائیل دقیقاً متضاد با اقتضائات جمهوری اسلامی ایران است؛ هیچ کشوری حمایتی از تهران ندارد، حتی پکن و مسکو؛ بنابراین اگر با صدور قطع نامه و واکنش متقابل ایران، این گزینه مطرح شود که جمهوری اسلامی به سمت خروج از ان پی تی برود تا مانند اسرائیل خود را ملزم به پاسخگویی آژانس و شورای حکام نکند، نه شدنی است و نه عقلانی.
کد خبر: ۱۷۴۷۶۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۲


تهران با اعزام یک هیات به وین و آغاز گفتگو‌ها خواهان رفع اختلاف نظر‌ها با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود. اما دور جدید مذاکرات ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی با هدف برون رفت مذاکرات از بن بست کنونی بدون نتیجه و خروجی ملموسی در حالی پایان یافت که به ادعای رافائل گروسی این مذاکرات کماکان ادامه پیدا خواهد کرد.
کد خبر: ۱۷۴۶۲۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۱


جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در بیانیه اخیر خود که در وبسایت سرویس اقدامات خارجی در رابطه با نشست اخیر گروه هفت منتشر شده، اظهاراتی در رابطه با ایران مطرح کرد. همه گفته‌های اعضای گروه هفت، مواضع صریح واشنگتن و بیانیه اخیر بورل گویای آن است که فعلا اروپا و آمریکا در مسیر تعامل با ایران نیستند.
کد خبر: ۱۷۴۳۶۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۸


تشدید ناامنی در خاورمیانه دور از انتظار نیست
گرچه کشور‌های خاورمیانه در سال گذشته وارد دور جدیدی از گفتگو‌ها شده اند، سیاست ایالات متحده می‌تواند آن‌ها را به چرخش به سمت یک رویارویی خطرناک وادارد. چنین وضعیتی می‌تواند به شعله ور شدن مجدد درگیری‌ها در یمن و عراق بینجامد و سبب شود ایران به تسریع پیشبرد برنامه هسته‌ای رو آورد و سرمایه گذاری‌های نظامی جدیدی را آغاز کند
کد خبر: ۱۷۴۲۶۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۷


قاسم محبعلی، کارشناس مسائل خاورمیانه:
بر اساس نظرسنجی‌ها این‌گونه نشان می‌دهد که در انتخابات میاندوره‌ای کنگره امریکا، جمهوری‌خواهان در سنا و مجلس نمایندگان دست بالا داشته باشند
کد خبر: ۱۷۴۲۴۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۷