حضور مقامات ارشد دولت ترامپ در رم ایتالیا آن هم یک روز قبل از آغاز دور دوم مذاکرات ایران و امریکا، گمانه زنی ها درباره تلاش امریکایی ها برای توافق با ایران را افزایش داده است. کدام مقامات امریکایی در ایتالیا حضور دارند و تاکنون درباره ایران چه اظهارنظری داشته اند؟
یک پایگاه خبری آمریکایی گزارش داد که استیو ویتکاف نماینده ویژه رئیس جمهور آمریکا در امور خاورمیانه و مذاکره کننده ارشد این کشور با ایران قرار است با رئیس سازمان جاسوسی موساد و وزیر امور استراتژیک رژیم صهیونیستی دیدار کند.
استیو ویتکاف، چهره اصلی کاخ سفید در پروندههای راهبردی در جریان مصاحبه با «فاکس نیوز» در اظهاراتی کمسابقه اعلام کرد که واشنگتن دیگر به دنبال نابودی کامل برنامه اتمی ایران نیست، بلکه آمریکا میخواهد سطح غنیسازی تهران به ۳.۶۷ درصد کاهش پیدا کند!
در فضایی که نفس استارتاپها به شماره افتاده، هر زمزمهای از مذاکرات با آمریکا، مثل یک شوک الکتریکی، بازار را تکان میدهد. خبری که میتواند معادلات اقتصادی را به هم بریزد یا دوباره جان تازهای به کسبوکارهای نوآور ایرانی بدهد. اما آیا این مذاکرات میتواند تأثیری واقعی و ماندگار بر فضای استارتاپی ایران داشته باشد؟
عضو تیم مذاکره کننده هستهای آمریکا در دولت اوباما به پیام ویتکاف واکنش نشان داد. اگر این بیانیه ویتکاف نشان دهنده هدف آمریکا برای غنی سازی صفر ایران باشد، مذاکرات از «سخت، اما شدنی» به کار حضرت فیل (غیرممکن) تبدیل شد.
میراث بی اعتمادی بین ایالات متحده و ایران پایههای لازم برای دیپلماسی موثر را تضعیف میکند. دخالت بازیگران خارجی مانند اسرائیل و عربستان سعودی لایههایی از پیچیدگی را به مذاکرات ایران و آمریکا میافزاید.
معاون وزیر امور خارجه گفت: محل گفتوگوها هرکجا باشد، عمان واسطه و میانجی است. علت تغییر مکان مذاکرات درخواست طرف مقابل بود و ما نیز حساسیتی به آن نداشتیم. نباید وقتمان را صرف مکان و زمان مذاکرات کنیم
معاون سابق اتاق بازرگانی میگوید باید انتظارات از توافق احتمالی واقعی باشند. چنانچه توافقی صورت بگیرد اما اصلاحات داخلی در دستور نباشد، به سرعت اثرات مثبت کاهش تنشها تخلیه میشود ولی دگرگونی اساسی رخ نخواهد داد.
یک کارشناس ارشد مسائل آمریکا گفت: بحثی که ویتکاف در موضوع هستهای مطرح کرده را میتوان مدیریت کرد، اما اضافه کردن بحث موشکی که احتمالا منظورش موشکهایی است که کاربرد حمل بمب هستهای دارد، وضعیت را پیچیده میکند.
بخشی از امکان توسعه و فناوری میادین نفتی و گازی دریایی تنها در اختیار چند شرکت محدود غربی و از جمله آکسون موبیل آمریکا قرار دارد و اگر چینیها یا روسها توان کار در میادین آبی را داشتند خود زودتر به ایران میآمدند یا برای توسعه میادین خود از جمله کشور روسیه دست به دامن غربیها نمیشدند. به جز مساله پارس جنوبی اکنون ایران عملا میدان گازی آرش در خلیج فارس و میدان گازی چالوس در خزر را نیز به حال خود رها کرده است چرا که امکان و فناوری برداشت از این منابع گازی عظیم را ندارد. همین چند میدان گازی مهم ایران حتی فارغ از سایر بخشهای اقتصادی ایران نشان میدهد که چقدر ظرفیت جدی و خالی مانده برای سرمایه گذاری در ایران وجود دارد.
مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده با میانجیگری عمان وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که نه تنها بازتابدهنده تقابل اهداف، بلکه نمایشگر سطحی از بازیگری رسانهای، چندلایگی فشارهای داخلی آمریکا، و بیثباتی در لحن دیپلماتیک کاخ سفید است. قلب مسئله در این مرحله، تغییر لحظهای مواضع چهره کلیدی تیم ترامپ، استیو ویتکاف، بود؛ تغییری که نه تنها تعجب تحلیلگران، بلکه بیاعتمادی بیشتررا به همراه داشت.
وزیر امور خارجه درباره برخی اظهارات پیرامون طرح حق غنیسازی ایران در مذاکرات گفت: غنیسازی ایران امر واقعی و حقیقی است و برای اعتمادسازی نسبت به نگرانی احتمالی آمادگی داریم ولی اصل غنیسازی قابل مذاکره نیست.
ایران به دنبال حفظ ابهام راهبردی است؛ بدون دست کشیدن از ظرفیت بالقوه هستهای و بدون عبور از مرز در اختیار داشتن آشکار سلاحهای هستهای. این اقدام ظریف موازنه بین نیاز به مهار و مسئولیت پذیری برای ثبات منطقهای، نمونه بارز رویکرد پراگماتیستی (عملگرایانه) است که تهران امروز دنبال میکند.
تمی بروس در واکنش به اظهارات استیو ویتکاف مبنی بر اینکه «ایران میتواند با کاهش درصد غنیسازی اورانیوم خود، برنامه غنیسازی خود را حفظ کند»، گفت: همواره واکنشهایی به اظهارات، توئیتها یا گزارشهای منتشرشده وجود دارد
همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره جزییات دور دوم رایزنیهای غیرمستقیم ایران و امریکا، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، امروز چهارشنبه به تهران سفر خواهد کرد. گروسی در این سفر قرار است با عباس عراقچی و دیگر مقامات ارشد ایران دیدار کند.
بهرغم انتقادات و فشارها به دولت آمریکا و شخص ترامپ در موضوع راهاندازی جنگ تعرفهها، مواضع داخلی نسبت به مذاکرات ایران و آمریکا، مثبت ارزیابی میشود.
مذاکرات عمان میان ایران و ایالات متحده فرصتی برای کاهش تنشها و بررسی مسائل هستهای است؛ بهخصوص در شرایطی که ایران همچنان تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد. در مقابل، اسرائیل که هیچگونه نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای خود ندارد و مرتکب جنایات ضد بشری در غزه شده است، نقشی کلیدی در فشار بر ایران ایفا میکند.