با توجه به این که گزارشها از افزایش فشار واشنگتن برای تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز و همزمانی آن با رایزنیهای فشرده عباس عراقچی در مسقط حکایت دارد، این پرسش بیش از گذشته مطرح شده است که آیا تکیه مداوم بر «کارت هرمز» همچنان یک اهرم بازدارنده مؤثر است یا بهتدریج ارزش راهبردی خود را از دست میدهد؟
سه هفته پس از امضای تفاهمنامه اسلامآباد، فضای خوشبینی اولیه جای خود را به تهدید، تحریم و بیاعتمادی داده است. در حالی که کانالهای دیپلماتیک هنوز کاملاً بسته نشدهاند، تهران و واشنگتن همزمان پیام مذاکره و نشانههای تقابل را مخابره میکنند؛ وضعیتی که آینده توافق را در هالهای از ابهام قرار داده است.
با اعمال این تحریمها، عملا بند ۹ تفاهمنامه اسلامآباد میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا نقض شده است. بر اساس این بند، قرار بود ایالات متحده در دوره ۶۰ روزه، تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نکند.
حملات اخیر آمریکا تنها به تأسیسات نظامی یا دریایی محدود نماند و برای نخستین بار زیرساختهای ترانزیتی و ریلی ایران را نیز هدف قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران میتواند نشانه ورود تقابل تهران و واشنگتن به مرحلهای تازه باشد؛ مرحلهای که در آن فشار نظامی و مذاکرات همزمان پیش میروند.
یک تحلیلگر مسائل سیاسی و سیاست خارجی در واکنش به نقض آتش بس از سوی آمریکا و پاسخ ایران به این حملات نوشت: مسئله اصلی امروز فقط این نیست که آمریکا چه میخواهد یا ایران چه پاسخی خواهد داد؟ مسئله عمیقتر این است که هر دو طرف چه تعریفی از پایان این بحران دارند.
معاون وزیر خارجه در واکنش به تهدید ترامپ به حملات بیشتر تصریح کرد: با ترامپ جنایتکار و قاتل باید با زبان خودش صحبت کرد، ظاهرا زبان زور را بهتر میفهمد.
نماینده ولیفقیه در سپاه با تأکید بر حفظ وحدت اعلام کرد زیر سؤال بردن تفاهمنامهای که با مجوز رهبری انجام شده و متهم کردن مسئولان، مصداق ولایتپذیری نیست.
تلگراف ادعا کرد که ایدههایی برای یک طرح احتمالی که در آن «هزینه خدمات» جمعآوری میشود، ظاهرا برای پوشش هزینههای مینزدایی تنگه، کاهش تخریب محیط زیست و هزینههای مربوط به بیمه، در حال بررسی است.
کاظم غریب آبادی در گفتگویی اعلام کرد: جلسات هیات ایرانی در دوحه صرفا به طور مشترک و سه جانبه با هیاتهای قطری و پاکستانی برای پیگیری اجرای مفاد یادداشت تفاهم اسلام آباد، به ویژه لبنان و آزادسازی داراییهای مسدودشده برگزار شد.
قالیباف گفت: ما اکنون در حال گفتوگو هستیم، اما اگر طرف مقابل نخواهد تعهدات خود را اجرا کند، برای جنگ نیز آماده هستیم، عکسالعمل نشان خواهیم داد و حتماً اقدامات لازم را بر همان اساس دنبال میکنیم.
آنچه در شرایط کنونی مهم است اینست که ما به جای اعتراض به تصمیم مسئولین سیاسی کشور، تمام توان خود را برای تقویت دو ستون از ستونهائی که اقتدار کشور بر آنها تکیه دارد بکار ببندیم تا بتوانیم در جریان مذاکره مطالباتمان را بطور کامل به دست بیاوریم.
یک منبع ایرانی امروز (یکشنبه) به روزنامه قطری «العربی الجدید» گفت که تهران در دو روز گذشته پیامهای محکمی را از طریق واسطهها به طرف آمریکایی ارسال کرده است.