تاریخ انتشار: ۱۰:۳۵ - ۲۵ ارديبهشت ۱۴۰۱

چرا مجلس به بیکارترین و بی مسئولیت‌ترین نهاد کشور تبدیل شده است؟

کیومرث اشتریان استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران نوشت: افزودن واژه اسلامی به نام مجلس در دهه ۶۰ متضمن این معنا بود که مجلس یک محفل فکری-اندیشه‌ای است و ازاین‌رو فرض بر این است که مباحث دینی در آن به جریان اصلی تبدیل می‌شود.

وضعیت بد مجلس

اقتصاد۲۴- بدین‌سان از کارکرد آن به مثابه جایی برای توزیع قدرت و مواجهه قدرت گروه‌های اجتماعی در معاملات و مناسبات عرفی غفلت شده و هم‌زمان و به‌تدریج از به‌دوش‌کشیدن بار هزینه تصمیم نظام سیاسی درخصوص تعاملات عرفی معاف شد.

*آن‌گاه که مجلس غیرسیاسی شود، یعنی حداکثر به جایی برای «مشورت فکری» تبدیل شود، تکلیفِ «توازن بخشی» به نیرو‌های اجتماعی در کف خیابان‌ها تعیین می‌شود. مجلس، در ایران، از سیاست (یعنی از منازعه قدرت) فارغ شده است و کارکرد سیاسی ندارد، ازاین‌رو است که در هنگامه‌های بحران هیچ کارکردی ندارد. گویی در هیچ‌جای این منازعه اجتماعی قرار ندارد.

*مجلس در ایران از چند سو با رقابت نهادی مواجه است: مجمع تشخیص مصلحت، شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی فضای مجازی، شورای عالی امنیت ملی و.... هریک از این‌ها به‌گونه‌ای عملا در حال قانون‌گذاری هستند و همان وظیفه مجلس را انجام می‌دهند. تداخل و تکثر نهادی سبب شده است که قدرتِ قانون‌گذاری مجلس به حاشیه رود و بلکه به سستی گراید تا جایی که در برخی امور اساسا آن را جدی نگیرند. این بدان معناست که حتی کارکرد مشورت فکری هم از آن دریغ شده است. مجلس، دیگر حتی یک محفل فکری-اندیشه‌ای هم نیست.


بیشتر بخوانید: نقد به آزادسازی نرخ کالاها وارد است


* مجلس با رقابت سیاسی نیز مواجه است که مهم‌ترین آن‌ها «نظارت استصوابی» و پدیده «فرامجلس» است. نظارت استصوابی عملا یک «نهاد رویه‌ای» است که کارکرد سیاسی مجلس را به‌صورت زیربنایی به مهمیز درمی‌آورد و کنشگران عرصه سیاسی را به اقلیتی از هم‌وطنان کاهش می‌دهد. پدیده «فرامجلس» نیز سبب می‌شود که مجلس بخش‌های واقعی قدرت اجتماعی را نمایندگی نکند. در نتیجه «لابی»‌های بیرونی «لایی» می‌کشند و بر شکل‌گیری دستور کار مجلس اعم از استیضاح، تحقیق و تفحص، از دستور کار خارج‌شدن یک طرح و... تأثیرگذار هستند.

* رجال سیاسی مهم‌ترین «تولیدات» یک مجلس و سرمایه اصلی آن هستند. مجالس به‌تدریج رجال سیاسی را پرورش می‌دهند. رجل سیاسی آن کسی است که در هنگامه‌های بحرانی در زندگی سیاسی یک ملت به کار می‌آید و امواج مهیب را کنترل می‌کند و به سامان درمی‌آورد. فشار‌های سیاسی و از جمله نحوه به‌کارگیری ابزار نظارت استصوابی، مجلس را از وجود رجال سیاسی تهی می‌کند و سبب می‌شود همواره فشار‌ها به رأس و بطن رژیم سیاسی منتقل شود.

این، یک خطر برای امنیت ملی و نظام سیاسی است، چراکه رأس و بطن نمی‌توانند همه این بار را به دوش بکشند و در نهایت نهاد‌های واسطِ «دفتری» جایگزین رجال سیاسی می‌شوند. «دفتر» و «دستگاه اداری» (administration) هیچ‌گاه نمی‌تواند جای رجال سیاسی را بگیرد؛ این دستگاه‌ها کارکردی ذاتا اداری دارند و کژکارکردی آن‌ها و تبدیل آن‌ها به نهادی جایگزین برای رجال سیاسی خسران می‌آفریند.

* رقابت نهادی و سیاسی با مجلس سبب می‌شود با پدیده «آرتروز نهادی» روبه‌رو شویم. «آرتروز نهادی» آنگاه است که یک نهاد پوک شود؛ همچون پوکی استخوان؛ شکننده و نحیف که دیگر توان حمل بار «پیکار اجتماعی» را ندارد.

*مجالس کشورها، مبارزه‌ای را که در درون همه اجتماعات وجود دارد، به درون نظام سیاسی می‌کشانند و از طریق مجلس آن‌ها را حل‌وفصل می‌کنند و نمی‌گذارند که مبارزه قدرتی که میان مردم وجود دارد شکلی غیررسمی و مخرب به خود بگیرد. بخش مهمی از این مبارزات ربطی به ایدئولوژی‌های سنتی و مقدس ندارد بلکه حاصل معاملات عرفی مردم است؛ بنابراین ضرورتی ندارد که همه این معاملات و منازعات عرفی را با افزودن عنوانی اسلامی به مجلس به ساحتی از اندیشه اسلامی بکشاند. افزودن واژه اسلامی به نام مجلس در دهه ۶۰ همین را بنا نهاد.

*در یک کلام، باید مراقبت کرد که مجلس به بی‌کارترین و بی‌مسئولیت‌ترین نهاد کشور تبدیل نشود که مفسده‌های فراوانی در پی دارد.

منبع: روزنامه شرق
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

چند فریم از خوشحالی خاص فرهاد مجیدی

چرا مجلس به بیکارترین و بی مسئولیت‌ترین نهاد کشور تبدیل شده است؟

تداوم صف خرید سنگین برای نمادهای گروه زراعتی +عکس

کنایه پیشکسوت استقلال به مربی پرسپولیس+عکس

طارمی با پرچم ایران در جشن قهرمانی پورتو +فیلم

سهامداران بخوانند/ ۴ سیگنال جدید برای بورسی‌ها

مالکان در چه شرایطی می‌توانند حکم تخلیه بگیرند؟

فیلم/ افزایش حقوق بازنشستگان چه زمانی واریز می‌شود؟

فیلم/ جشن و شادی استقلالی ها بعد از قهرمانی

واکنش روزبه چشمی به توئیت آذری‌جهرمی

پیش‌بینی قیمت دلار امروز یکشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱

زمان افزایش حقوق بازنشستگان مشخص شد

واکنش آذری‌جهرمی به قهرمانی استقلال +عکس

نقد به آزادسازی نرخ کالاها وارد است

قیمت آپارتمان در تهران ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱

تفاوت جنسیتی، حتی در دیه‌ جنین

چگونه برای دریافت یارانه اعتراض بزنیم؟ + راهنمای تصویری

معیار دهک‌بندی خانوار برای یارانه چیست؟

مجیدی: استقلال نشان داد لیاقت قهرمانی دارد

قیمت خودرو‌های سایپا + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو + جدول

قیمت سکه پارسیان + جدول

قیمت سکه و طلا + جدول

قیمت بیت کوین و رمزارز‌ها + جدول

قیمت دلار، یورو و سایر ارز‌ها + جدول

قفسه فروشگاه‌ها همچنان خالی از روغن/ روغن هم سهمیه‌ای می‌شود؟

پیش بینی قیمت دلار در ۱۰ روز آینده/ منتظر کاهش قیمت دلار باشیم؟

قیمت میوه در میادین تره بار + حدول

قیمت کیا اپتیما، اسپورتیج و سراتو + جدول

جدول لیگ برتر در پایان هفته بیست و هفتم

استقلال در یک قدمی جام

یادآوری عباس عبدی خطاب به حدادعادل

مرندی: پس از سفر انریکه مورا، منتظر هستیم تا ببینیم آمریکایی‌ها آماده‌ی نرمش لازم هستند یا نه

فیلم/گاف عجیب پژمان در حضور ایرج طهماسب

توهین‌های گستاخانه یک مدرس در فضای مجازی

کشته شدن یک نفر در تجمعات اخیر خوزستان

وزارت اقتصاد بحث توثیق سهام عدالت را پیگیری کند