تاریخ انتشار: ۱۰:۳۵ - ۲۷ دی ۱۴۰۲

بانک‌های بیمار؛ رشد بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی طی یک‌سال اخیر سه‌برابر شد

رشد بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی طی یک‌سال اخیر سه‌برابر شده که این رقم طی یک دهه اخیر بی‌سابقه بوده است.

بانک‌های بیما

اقتصاد۲۴-به اعتقاد کارشناسان، عوامل اصلی ناترازی نظام بانکی را می‌توان در «سیاست‌های مداخله‌ای دولت در بانک‌ها»، «ضعف قوانین موجود بانکی»، «نبود سازوکار مناسب برای نظارت بانک‌ها»، «انفعال سیاست‌های پولی با تشدید سرکوب نرخ سود» و «فقدان سیستم حسابداری استاندارد» جست‌وجو کرد. در نتیجه، مادامی که این عوامل ساختاری برقرار باشد، ناترازی در بانک‌ها درمان نخواهد شد.

ولی الله سیف در رابطه با شاخصه‌های ناترازی بانک‌ها معتقد است سه نوع ناترازی در بانک‌ها وجود دارد. ناترازی بانک در درآمد و هزینه، ناترازی در دارایی و بدهی و ناترازی در نقدینگی. به گفته او بعضی از این ناترازی‌ها بر دیگری اثر می‌گذارند.

برای مثال بانکی که گرفتار ناترازی درآمد و هزینه است این موضوع منجر به این می‌شود که سال به سال زیان ایجاد شود و این زیان دارایی‌ها را از بین برده و منجر به عدم تعادل یا ناترازی دارایی و بدهی می‌شود. همچنین ناترازی نقدینگی یعنی دارایی‌های نظام بانکی نسبت به بدهی‌های آن قابلیت نقدینگی بیشتری دارند و این باعث می‌شود بانک‌های ناتراز زمانی که نیاز به نقدینگی پیدا می‌کنند به سراغ منابع بانک مرکزی رفته که منجر به اضافه‌برداشت و تورم می‌شود. رئیس کل اسبق بانک‌مرکزی تاکید می‌کند که سال‌های متمادی است که از اصلاح نظام بانکی صحبت می‌کنیم، اما همت جدی برای آن نبوده است. به دلیل اینکه دولت‌ها باید از یک سری نتایج کوتاه‌مدت ظاهرا مثبت صرف‌نظر کنند تا در بلندمدت به آثار مثبت برسند.


بیشتر بخوانید:تراز تجاری منفی ۱۲ میلیارد دلاری ایران


در چنین شرایطی ناترازی بودجه، بانکی و صندوق‌های بازنشستگی در مجموع مانع از اعمال سیاست پولی درست، کنترل نقدینگی و کنترل تورم می‌شود. به گفته سیف، به دلیل عدم وجود نهادی که نگاه بلندمدت داشته باشد، تصمیماتی که در بلندمدت بتواند شرایط را متحول کند کمتر گرفته می‌شود، زیرا این تصمیمات در کوتاه‌مدت هزینه‌هایی را ایجاد می‌کند؛ بنابراین نوسانات شدید اقتصاد ایران عمدتا تحت‌تاثیر این تصمیمات کوتاه‌مدت لحظه‌ای است. مانند زمانی که مجلس یا روسای جمهور در سال‌های آخر فعالیت تصمیماتی برای افزایش محبوبیت خود می‌گیرند. او همچنین تاکید می‌کند که به دو دلیل نبود اقتدار لازم قانونی و استفاده کمتر از شیوه‌های نوین نظارتی، نظارت بانکی ما اثربخشی کمی دارد.

قواعد نظام بانکی ایران ناترازی‌زاست

سیدعلی مدنی‌زاده، با تاکید بر اینکه قواعد نظام بانکی در ایران ذاتا ناترازی تولید می‌کند، اعتقاد دارد نظام بانکی ایران روی بستری قرار گرفته است که برای نظارت و تنظیم‌گری نظام بانکی بسیار ضعیف است. در چنین شرایطی بانک‌ها در فضایی تنفس می‌کنند که نظارت قوی بانک مرکزی بر سر آن‌ها نیست و اقداماتی صورت می‌گیرد که ناترازی‌ها را افزایش می‌دهد. مدنی‌زاده در این رابطه به مسائلی مانند کفایت سرمایه یا وام‌دهی ارتباطی اشاره می‌کند. همچنین به اعتقاد او فشار‌هایی که از جانب دولت به نظام بانکی وارد می‌شود، مانند نرخ‌گذاری‌ها و تسهیلات تکلیفی و انواع‌واقسام دستوراتی که به نظام بانکی داده می‌شود، بانک‌ها را وارد فعالیت‌هایی می‌کند که اساسا زیان‌ده‌خواهند شد.

کانال مالی تشدید ناترازی

این اقتصاددان همچنین بر اثر سیاست‌های مالی دولت بر ناترازی بانک‌ها اشاره می‌کند. به اعتقاد مدنی‌زاده، ناترازی‌های بودجه یا فرابودجه باعث می‌شود بانک‌ها مطابق دستور وارد جریان بدهی شده و بدهی‌ها را پرداخت کنند، مانند بدهی شرکت‌های خودروسازی یا تامین اجتماعی. نکته مهم این است که این زیان‌ها قرار نیست برگردد.

ولی الله سیف در ادامه در رابطه با اثر سیاست‌های دستوری خاطرنشان می‌کند که سیاست‌های دستوری چه از سوی دولت و چه در بودجه، مدیریت نظام بانکی را مختل می‌کند و ریشه بسیاری از این بحث‌ها به عدم تعادل بودجه باز می‌گردد. یکی از مسائلی که بسیاری از کارشناسان در زمینه ناترازی نظام بانکی ایران به آن اشاره می‌کنند، نرخ بهره حقیقی منفی است. مدنی‌زاده در این رابطه با اشاره به اینکه بحث نرخ بهره منفی خود یک معلول است، خاطرنشان می‌کند زمانی که نرخ بهره منفی حقیقی باشد از طرف سپرده‌گذار جذابیت نگهداری منابع در بانک پایین می‌آید و تسهیلات‌گیرندگان هم به واسطه تورم بالا می‌دانند که می‌توانند از این طریق درآمد خوبی داشته باشند.

به گفته او، نرخ سود حقیقی درجه دمای بدن است. اگر بیشتر باشد به‌نوعی باعث قفل شدن اقتصاد می‌شود و از سوی دیگر نباید خیلی هم منفی شود. این استاد دانشگاه در رابطه با این پرسش که شیوه افزایش نرخ بهره حقیقی منفی در اقتصاد ایران چیست، تاکید می‌کند ابزار کنترل این نرخ، مهار تورم است. به گفته او، در تورم خیلی بالا راه‌حل افزایش نرخ بهره اسمی و قرار دادن در سطحی بالاتر از تورم نیست و این موضوع یک خطای بزرگ سیاستگذاری به شمار می‌رود. بلکه راه‌حل آن کنترل کل‌های پولی و هدفگذاری فصلی برای کاهش تورم است و طبیعتا همراه با این موضوع نرخ بهره هم اندکی افزایش خواهد یافت.

ولی الله سیف، با تاکید بر اینکه اصلاح نظام بانکی به اقدامات اساسی نیاز دارد و اصول آن نیز مشخص است، می‌گوید اقتضائات این اقدامات آورده نقدی و تغییرات اختیار سهامداری بانک است که دولت و سهامداران بانک‌ها به‌شدت نسبت به آن مقاومت دارند. اصلاح نرخ‌ها نیز ذی‌نفعانی دارد که به‌شدت با آن مخالفت می‌شود.

برای انجام اصلاحات، دولت باید به هزینه‌هایی که در کوتاه‌مدت برای او ایجاد می‌شود تن داده و علاوه بر آن مجلس نیز باید برای مدیریت هزینه و درآمد‌ها اهتمام ورزد و کسری بودجه را کنترل کند. نمایندگان وقتی در بودجه منابع کافی وجود ندارد، انتظارات خود را در نظام بانکی سرشکن می‌کنند و این‌گونه می‌شود که بدهی دولت به بانک‌ها افزایش یافته و پس از مدتی این بدهی به بانک مرکزی منتقل می‌شود که مشکل را بزرگ و بزرگ‌تر می‌کند. به اعتقاد سیف، اگر این شیوه حکمرانی اقتصادی ادامه پیدا کند افقی برای کاهش تورم وجود ندارد. با شناخت ریشه‌های ناترازی در نظام بانکی ایران، این پرسش مطرح می‌شود که چه اقداماتی برای انجام اصلاحات باید در دستور کار قرار گیرد؟ مدنی‌زاده اعتقاد دارد اگر نظام بانکی به دلیل مشکلات سیاستگذاری دچار مشکل شده راهکار برچیدن نظام بانکی نیست بکه باید این مسائل برطرف شود.

منبع: دنیای اقتصاد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت گوشت گوسفند، گوساله و مرغ + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۲۲ فروردین ۱۴۰۴ + جدول

فیلم/ زیباکلام: در وعده صادق ۱ و ۲، موشک‌ها به نقاط حساسی برخورد نکردند

قیمت خودرو‌های سایپا امروز جمعه ۲۲ فروردین ۱۴۰۴ + جدول

قیمت All-in-One اپل امروز + جدول

قیمت دلار و یورو امروز جمعه ۲۲ فروردین ۱۴۰۴ + جدول

قیمت انواع لپ تاپ ام اس آی MSI امروز + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز جمعه ۲۲ فروردین ۱۴۰۴ + جدول

قیمت دلار و یورو امروز شنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۴ + جدول

عکس/ گشت و گذار محمدرضا پهلوی و دختر بزرگ اش ۶۲ سال پیش در همدان

عکس/ تجمع مخالفان مذاکرات ۱۴۰۴ مقابل وزارت خارجه

عکس/ سلاحی برای ایرانی‌ها که افغان‌ها ساختند و نادرشاه به ایران آورد

عکس/ چهره متفاوت الناز حبیبی و نازنین بیاتی در یک مراسم با تیپ تینیجری

عکس/ استوری جنجالی نیکای سریال پایتخت با متن معنادار

عکس/ حرص رامین رضاییان درآمد

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

گنبد آهنین چین فعال شد

حواشی گفت‌وگوهای هیئت‌های ایران و امریکا

پیام وزیرخارجه عمان پس از پایان مذاکرات ایران و آمریکا

فیلم/ اخبار مهم پس از پایان مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان

راه‌اندازی قطار ترکیبی تهران - کربلا در سال جاری

گزارش خبرنگار صداوسیما از مسقط: دور اول گفت‌وگوها به پایان رسید

هشدار سازمان غذا و دارو: این برنج تقلبی را نخرید

دیدار مستقیم پس از مذاکره غیر مستقیم

عکس/ نخستین عکس از هیئت مذاکره‌کننده ایرانی پس از پایان گفت‌وگوهای امروز

پایان جلسه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا

عضو تیم مذاکره‌کننده ایران: بعید می‌دانم مذاکرات به فردا کشیده شود

آکسیوس: مذاکرات ایران و آمریکا ممکن است فردا ادامه یابد

احضار خداداد عزیزی به کمیته انضباطی

اوباما طلاق گرفت؟

فیلم/ حدود ۲ ساعت از گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا می‌گذرد

فیلم/ کارشناس صداوسیما: احتمال توافق بیش‌تر از توافق‌نکردن پیش‌بینی می‌شود

فعال سیاسی اصلاح‌طلب: در مذاکره ضرر نخواهیم کرد

فیلم/ روند طراحی پلی‌استیشن در گذر زمان

احضار یک پرسپولیسی به کمیته انضباطی

پیش‌بینی بورس فردا یک‌شنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۴

مذاکره‌کنندگان مهمان ضیافت شام سلطان عمان

فیلم/ لحظه دستگیری عامل تجاوز سریالی زنان تهرانی

اینفوگرافی/ زخم کاری فیلترینگ بر هوش مصنوعی ایران

عکس/ دیدار و گفتگوی خصوصی محمدرضا پهلوی ۷۴ سال پیش با غلامرضا تختی

راه‌های رسیدن به خوشبختی چیست؟

عکس/ عراقچی ۱۰ دقیقه دیرتر به محل مذاکرات رفته است

فیلم/ انفجار تریلی حامل سوخت در جاده مشهد

عکس/ کشف زادگاه مادربزرگ اسکندر مقدونی

عکس/ نشریه تایم: احتمال توافق میان ایران و ترامپ بالا ارزیابی می‌شود

عکس/ قاب دیده نشده از اردشیر زاهدی ۹۴ سال پیش در کنار پدرش فضل الله زاهدی

تکذیب تصدی محمدباقر نوبخت در بانک مرکزی

هشدار رشد عجیب پارکینسون در ایران

عکس/ مجوز حضور تمام رسانه‌ها در مذاکره ایران با آمریکا صادر شد

اینفوگرافی/ قیمت میوه‌های لاکچری در بازار

فیلم/ عزیمت هیئت ایرانی به سمت محل مذاکرات غیرمستقیم

نوسان شدید در بازار سهام آمریکا

فیلم/ مشاجره محسن تنابنده و فاطمه معتمد آریا

آیا زمان خرید دلار فرا رسیده است؟

عکس/ عراقچی با ۱۰ دقیقه تاخیر به محل مذاکرات رفت

عکس/ بازار‌های بصره، پناهگاه دستفروشان ایرانی

علت افزایش قیمت یورو در مرکز مبادله چه بود؟

نابودی سریع جنگل‌های حرا در شمال خلیج فارس

عکس/ استایل خاص و لاکچری محمدرضا پهلوی ۵۵ سال پیش در سفر سوئیس

عقب نشینی قیمت طلا و سکه

عکس/ تیپ گنگ بهاره رهنما با عینک و کیف رنگ جیغ

آغاز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط

فیلم/ نجات ۱۹ کوهنورد گرفتار در سبزکوه

فیلم/ اولین زوزه‌های گرگ‌های وحشت منقرض شده پس از ۱۲ هزار سال

عکس/ ظاهر ایستگاه راه آهن تهران-شاه‌عبدالعظیم ۱۳۴ سال پیش و در دوران قاجار

مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا در عمان را بشناسید