مدارس یا مرغ عروسی و عزا / از آلایندهها تا اعتراضات؛ همیشه دلیلی برای تعطیلی هست!
اقتصاد۲۴- مدارس در ایران سالهاست که «مرغ عروسی و عزا» شدهاند؛ هر اتفاقی که رخ میدهد، از آلودگی هوا گرفته تا برودت هوا، از ناترازی انرژی تا موج بیماریهای فصلی، اولین تصمیم، تعطیلکردن کلاس درس است. گویی سادهترین و کمهزینهترین راه مدیریت بحران، بستن درِ مدرسههاست؛ حتی اگر هزینه اصلی آن را دانشآموزان و آینده آموزشی کشور بپردازند.
نمونه تازه این روند، تصمیم کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران است که اعلام کرده مهدکودکها و مدارس در روزهای سهشنبه و چهارشنبه بهصورت مجازی برگزار میشود. تصمیمی که دیگر نه تعجببرانگیز است و نه موقتی؛ بلکه بخشی از یک الگوی تکرارشونده شده است.
اما پرسش اصلی اینجاست: این حجم از تعطیلیهای پیدرپی چه اثری بر کیفیت آموزش گذاشته است؟
نظام آموزشی ایران پیش از این هم با چالشهای عمیق دستوپنجه نرم میکرد؛ از تراکم بالای کلاسها و کمبود معلم گرفته تا محتوای آموزشی ناکارآمد و شکاف طبقاتی در دسترسی به امکانات. تعطیلیهای مکرر، این زخمهای قدیمی را عمیقتر کرده است. دانشآموزان بهویژه در مقاطع ابتدایی، بیشترین آسیب را میبینند؛ جایی که آموزش حضوری، تعامل مستقیم و نظم آموزشی نقش حیاتی دارد.
آموزش مجازی که قرار بود راهحل جایگزین باشد، خود به بخشی از مشکل تبدیل شده است. کیفیت پایین اینترنت، نبود ابزار مناسب برای بسیاری از خانوادهها، ناتوانی دانشآموزان در تمرکز و نابرابری آموزشی، باعث شده «کلاس آنلاین» در عمل به حداقلِ آموزش تقلیل پیدا کند. برای بسیاری از دانشآموزان، مجازیشدن کلاسها یعنی عقبافتادن از درس، افت تحصیلی و بیانگیزگی.
در این میان، تعطیلی مدارس تنها یک تصمیم آموزشی نیست؛ پیام اجتماعی هم دارد. این پیام که آموزش، در اولویت پایینتری نسبت به سایر مسائل قرار گرفته و میتوان آن را هر بار متوقف کرد و دوباره از نو سر گرفت؛ گویی آموزش پروژهای مقطعی است، نه فرآیندی پیوسته و حیاتی.
نکتهای که البته بهصورت رسمی کمتر درباره آن صحبت میشود، همزمانی موج جدید تعطیلیها با فضای ملتهب اجتماعی هفتههای اخیر است؛ جایی که سرما، آلودگی یا ناترازی انرژی، بهانهای آماده برای خالیکردن کلاسها فراهم میکند. اشارهای که شاید در تصمیمات رسمی دیده نشود، اما در نگاه افکار عمومی بیاثر نیست.
واقعیت این است که تعطیلیهای مکرر، بیش از آنکه بحرانها را مدیریت کند، صورت مسئله را پاک میکند. آموزش نه با خاموشکردن مدارس حفظ میشود و نه با نسخههای موقتیِ مجازی. اگر قرار است هر بحران، به تعطیلی کلاسها ختم شود، باید پرسید سهم دانشآموزان از ثبات، آموزش باکیفیت و آینده روشن دقیقاً کجاست؟
