فعالسازی دیپلماسی منطقهای در سایه تهدید/ لاریجانی در مسقط به دنبال چیست؟
اقتصاد۲۴- علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، فردا سهشنبه ۲۱ بهمنماه، در رأس هیأتی به مسقط پایتخت عمان سفر خواهد کرد. بر اساس گزارشها لاریجانی در جریان این سفر با مقامات عالی عمان دیدار کرده و پیرامون آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی و همکاریهای دو جانبه در سطوح مختلف گفتوگو خواهد کرد. به نظر میرسد این موضوع ورای نقش دیپلماتیک معمولی است که عباس عراقچی در سفر روز جمعه ماموریت آن را بر عهده داشت.
در این دیدار، محور اصلی مذاکرات ایران و عمان به مسائل امنیتی، تحولات منطقهای و راههای تقویت همکاریهای دو کشور در حوزههای سیاسی و اقتصادی اختصاص خواهد داشت. جماران گزارش داده که این سفر در شرایطی انجام میشود که تنشهای منطقهای و تحرکات نظامی آمریکا در خلیج فارس همچنان بالاست و نگرانیها درباره وقوع درگیری افزایش یافته است. طی روزهای گذشته علی لاریجانی بارها با محوریت گفتوگوهای استراتژیک به کشورهای مختلف سفر کرده که از جلب حمایتها در ماقبل بلوکبندیها مقابل ایران گرفته تا گشودن مسیر دیپلماتیک برای حل مسائل ایران و آمریکا را شامل میشد.
بیشتر بخوانید: شکاف عمیق در مذاکرات؛ رسانههای خارجی چه میگویند؟/ آیا صلح امکانپذیر است؟
فراتر از دفاع؛ اینبار دیگر «العین بالعین» نخواهد بود
لاریجانی اخیراً در گفتوگو با رسانهها تأکید کرده «جمهوری اسلامی در صورت مواجهه با هرگونه تهاجم، به پاسخ محدود و صرفاً متقابل بسنده نخواهد کرد و پاسخ ایران دیگر «العین بالعین» نخواهد بود.» او توضیح داد که «واکنش ایران از چارچوب صرفاً دفاعی فراتر رفته و ماهیتی تهاجمی و بازدارنده خواهد داشت، به گونهای که تمرکز آن بر ضربهزدن به ریشهها و کانونهای حضور نیروی متجاوز در منطقه است.»
به نظر میرسد که اینبار قرار است جمهوری اسلامی نیز شکل حملات خود را در صورت حمله آمریکا به ایران تغییر دهد. مسئلهای که موجب نگرانی کشورهای منطقه و همپیمانان آمریکا در منطقه است. لاریجانی قصد دارد این پیام را را صادر کند که ایران آمادگی دارد در صورت نیاز، پاسخهای راهبردی سنگینی ارائه دهد. تحلیلگران معتقدند که این رویکرد بخشی از استراتژی «فشار همزمان با دیپلماسی» است که هم بازدارندگی نظامی را نشان میدهد و هم مسیر گفتوگو را باز نگه میدارد.
لاریجانی به دنبال شبکهای از کانالهای ارتباطی منطقهای و بینالمللی
در همین راستا، نیز توئیت اخیر علی لاریجانی درباره پیشرفت در چارچوب مذاکرات و سخنان عباس عراقچی نشان دهنده استقبال ایران از گفتوگو به دور از فضای تهدید، حاکی از تلاش تهران برای فعالسازی مسیر دیپلماتیک است. رفتوآمدهای دیپلماتیک میان تهران، مسکو، دوحه و آنکارا نیز نشاندهنده تلاش ایران برای ایجاد شبکهای از کانالهای ارتباطی منطقهای و بینالمللی است.
همزمان نمیتوان آگاهی ایران از خطرات یک جنگ فراگیر را نادیده گرفت؛ خطری که میتواند نظام سیاسی حاکم بر ایران را نیز با چالش مواجه کند.
علی نعمتاللهی، سفیر سابق ایران در سوئیس، در گفتوگو با رسانهها اعلام کرد که هم ایران و هم آمریکا خطر گسترش یک جنگ منطقهای را به خوبی درک کردهاند. او افزود که مذاکره حتی در شرایط تنش و تهدید نظامی امری طبیعی است، اما طولانی و فرسایشی شدن مذاکرات میتواند زمینهساز فعال شدن جریانهای تندرو و برهم خوردن معادلات منطقه شود.
در این شرایط، هرگونه بیثباتی یا اشتباه محاسباتی میتواند به سرعت امنیت منطقه را تهدید کرده و معادلات را به هم بریزد.
سفر علی لاریجانی به مسقط و اظهارات اخیر او و دیگر مقامات ایرانی، ترکیبی از نمایش قدرت بازدارنده و فعالسازی دیپلماسی منطقهای است. ایران با هشدار به آمریکا و متحدانش، توانایی واکنش فعال و راهبردی خود را نشان میدهد و همزمان از کانالهای دیپلماتیک برای کاهش تنش و مدیریت بحران استفاده میکند.
تحلیلگران معتقدند موفقیت این استراتژی به توانایی ایران در همزمانی قدرت نظامی و انعطاف دیپلماتیک بستگی دارد. هرگونه عدم تعادل میان این دو، میتواند به تشدید بحران، فعال شدن جریانهای تندرو و افزایش ریسک جنگ منطقهای منجر شود.
