دیپلماسی با یونیفورم نظامی؛ ماجرای اختلاف در تیم ترامپ بر سر ایران چیست؟
اقتصاد۲۴- در روزهای اخیر همزمان با از سرگیری مذاکرات غیرمستقیم هستهای میان ایالات متحده و ایران در مسقط عمان، یک چالش کلیدی در درون دولت دونالد ترامپ خود را نشان داده است؛ یک شکاف آشکار میان طرفداران تداوم دیپلماسی و جریانهای حاضر در تیم او که به شدت بر گزینههای نظامی، از تهدید تا برخورد مستقیم، تأکید دارند. در حالی که مذاکرات با ایران بهعنوان فرصتی برای کاهش تنش توصیف میشود، همزمان فشارها و اظهارنظرهای تند علیه تهران و افزایش قرائتهای نظامی از سیاست دولت، بحثی جدی در محافل رسانهای و تحلیلی جهان ایجاد کرده است.
دیپلماسی شکننده در عمان
مذاکرات اخیر در عمان که از سوی گاردین بهعنوان بازگشت دیپلماسی پس از تنشهای شدید توصیف شده، با حضور نمایندگان سیاسی آمریکا و ایران برگزار شد و هر دو طرف آن را «آغاز خوبی» خواندند. با این حال، تأکید بر ادامه این مذاکرات تحت تهدید گزینه نظامی و حضور فرماندهان نظامی در هیئت آمریکایی نشاندهنده تعارض در رویکرد واشنگتن است.
تیترهای جهانی و تحلیلگران اروپایی نیز میگویند این گفتوگوها در شرایطی برگزار شده که اعتماد دو طرف بسیار شکننده است و اختلافات در مورد دامنه مذاکرات (از برنامه هستهای تا مسائل موشکی و منطقهای) پابرجاست.
معمای حضور فرماندهان نظامی در میز مذاکره
طبق گزارش یورونیوز فارسی، یکی از جنجالیترین ابعاد این روند، فرستادن ژنرال برد کوپر، فرمانده سنتکام، به مذاکرات عمان بوده است. اتفاقی کمسابقه که پیامدهای نمادین و عملی دارد. تحلیلگران حاضر در گزارش میگویند این کار میتواند هم برای ارسال پیام نظامی به تهران و هم برای افزایش توان کارشناسی در موضوعات فنی طراحی شده باشد، اما در عین حال به کاهش نقش دیپلماتهای حرفهای و تأثیرگذاری ایدههای غیرنظامی منجر میشود.
در مقابل، منتقدان این تصمیم هشدار دادهاند که بهکارگیری افسران نظامی در نقشهای دیپلماتیک میتواند آشفتگی در استراتژی واشنگتن را نمایان کند و پیام صلحآمیز گفتوگوها را تضعیف نماید.
تیم ترامپ در برابر دو راهی: دیپلماسی یا ابزار نظامی؟
رسانههای بینالمللی درباره شکاف در تیم امنیتی و سیاست خارجی آمریکا گزارش دادهاند که جناحهای مختلف درون دولت ترامپ نسبت به ایران دیدگاههای بسیار متفاوتی دارند. نیویورک تایمز در تحلیلی درباره «راه باریک دیپلماسی» هشدار داده که مذاکره میتواند «بهسرعت فروبپاشد»، زیرا تهران تجربه طولانی در کش دادن مذاکرات دارد و در مقابل خواستهای گسترده آمریکا مقاومت میکند.
در نقطه مقابل، برخی منابع خبری غربی مدعیاند که در حلقههای تصمیمگیر واشنگتن و حتی تلآویو نگاهها به سمت گزینه نظامی «تقریبا قطعی» پیش میرود و فقط در مورد زمان آن بحث است. این نگاه نظامیگراتر در رسانههای خاص و بخشهایی از تحلیلهای استراتژیک انعکاس یافته است که معتقدند دیپلماسی بدون نمایش قدرت کافی نمیتواند تهران را به عقبنشینی قابل توجه وادار کند.
تهدیدات تهران و پاسخ به فشارها
همزمان با این تنشها، خبرگزاریها گزارش دادهاند که وزیر امور خارجه ایران هشدار داده است در صورت حمله آمریکا، کشورش حاضر به پاسخگویی است و ممکن است موقعیتهای نظامی آمریکا در منطقه هدف بگیرد. وزارت خارجه ایران نیز با اعلام اینکه نیروهای آمریکایی «آنها را نمیترساند»، تأکید کرده که برنامه هستهای خود را ادامه میدهد.
از سوی دیگر، رسانههای بینالمللی، از جمله تایمز هند، گزارش دادهاند که رئیسجمهور ایران برای آغاز مذاکرات با شرط حفظ احترام و حذف تهدیدات غیرمنصفانه اعلام آمادگی کرده است، اما تأکید دارد که مسیری عادلانه و بدون فشار غیرواقعبینانه میخواهد.
تحلیلهای جهانی نشان میدهند که دولت ترامپ میان دو راهی دیپلماسی و برخورد نظامی گرفتار است: از یک سو فشار رسانهای و بخشهایی از حلقه امنیتی او را به سوی نمایش قدرت سوق میدهد، و از سوی دیگر تلاش برای بازگشت به میز مذاکره با ایران، هرچند حساس و دشوار، همچنان ادامه دارد. هرگونه شکست در این میدان میتواند نتایجی فراتر از مرزهای ایران و آمریکا داشته باشد و کل منطقه خاورمیانه را در معرض بیثباتی بیشتر قرار دهد.
