از دروغ اسکورت کشتیها تا تهدید علیه شناورهای تهران/ آمریکا از بسته شدن تنگه هرمز چه سودی میبرد؟
اقتصاد۲۴-در چند روز گذشته تنشها در تنگهٔ هرمز به یکی از محورهای اصلی جنگ و ادعاها و تکذیبها چنان متضادند که فهم نیت بازیگران خارجی دشوار شده است. از یکسو دونالد ترامپ و نزدیکانش با اظهارات تند دربارهٔ کشف و منهدمسازی «قایقها یا شناورهای مینگذارِ ایران» و اعلام اینکه واشنگتن آمادهٔ اسکورت نفتکشهاست، تهدیدات جدیدی علیه تهران مطرح کرد. ترامپ در پیامهایی تهدیدآمیز هشدار داد که اگر مینهایی کار گذاشته شده باشد باید فوراً برداشته شود و در غیر این صورت «پیامدهای نظامی» شدیدی در پی خواهد داشت. همزمان پیت هگست در شبکهٔ اجتماعیِ ایکس نوشت که به دستور ترامپ، فرماندهی مرکزی آمریکا شناورهای غیرفعال مینگذار را «نابود میکند».
اما گزارشی که رویترز منتشر کرد، تصویر دیگری از واقعیت دارد. به گفته منابع آگاه، نیروی دریایی آمریکا از زمان آغاز درگیریها تقریباً هر روز درخواستهای صنعت کشتیرانی برای اسکورت نظامی در تنگهٔ هرمز را رد کرده و توصیه کرده است که خطر حملات در حال حاضر بسیار بالاست؛ در نتیجه عملاً کشتیها اسکورت نشدهاند.
رویترز اشاره میکند که ارزیابیهای نیروی دریایی آمریکا با ادعاهای ترامپ تفاوت دارد؛ حتی پستهایی که خبر از اسکورت موفق نفتکشها میدادند، حذف شدهاند و شبکه سیانان نیز گزارش داده که تا کنون هیچ نفتکشی توسط نیروی دریایی آمریکا اسکورت نشده است. این شکاف میان ادعاها و شواهد میتواند نشاندهنده سیاست بازی رسانهای یا راهبردیای باشد که انگیزههای آن نیاز به بررسی دارد.
بیشتر بخوانید: ادعای سخنگوی کاخ سفید درباره اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز
در این میان تحلیلگران و برخی منابع سیاسی مطرح کردهاند که انگیزهٔ واقعی واشنگتن ممکن است فراتر از «باز کردن تنگه هرمز» باشد. فشار بر تنگهٔ هرمز و بزرگنمایی تهدید مینگذاری، میتواند تلاشی برای بسیج شرکای بینالمللی به ویژه اروپا به حمایت یا مشارکت در اقدام نظامی یا حداقل فشار اقتصادی علیه ایران باشد. چنانکه مکرون اخیراً با اعزام کشتیهای جنگی خود عملاً در جنگ با ایران مشارکت کرده و گفت: «ما در حال راهاندازی یک ماموریت کاملا دفاعی و کاملا اسکورت هستیم که باید با همکاری کشورهای اروپایی و غیراروپایی آماده شود.» تشدید اظهارات و نمایش نیرو میتواند کوششِ راهبردی برای کشاندن کشورها به نوعی اتحاد عملیاتی یا سیاسی باشد که الزامات و هزینههای بزرگی در پی داشته باشد. ضمناً واشنگتن از افزایش نارضایتی چین نسبت به ایران بابت بسته شدن تنگه هرمز استقبال میکند.
از سوی دیگر واکنش تهران نیز سریع و صریح بود. فرمانده نیروی دریایی سپاه در شبکههای اجتماعی نوشت که ادعای عبور نفتکش با اسکورت ارتش آمریکا «کذب محض» است و هشدار داد هر تردد ناوگان آمریکایی و متحدانش «در تور موشکها و پهپادهای ایرانی متوقف خواهد شد». به نظر میرسد هر حرکت نظامی محسوس در منطقه میتواند به سرعت به تقابل مستقیم تبدیل شود و مسیر تنشها را تشدید کند.
اگرچه نمیتوان با قطعیت گفت که هدف واشنگتن صرفاً بازکردن تنگه هرمز است یا اینکه این مسئله بخشی از راهبرد پیچیدهتری برای جلب مشارکت بینالمللی و فشار بر ایران است. آنچه روشن است، تناقض میان ادعاهای عمومی مقامات آمریکایی و گزارشهای میدانی و رسانهای از جمله رویترز و سیانان است که نشان میدهد دستکم در عمل تمایل یا توان گستردهای برای باز کردن کامل تنگه توسط آمریکا وجود نداشته است.
