گسترش جغرافیای جنگ به تنگه بابالمندب/ آیا ایران در پاسخ به تهدید خارک، کارت انصارالله را رو میکند؟
اقتصاد۲۴ ـ در حالی که تنشهای نفتی با منع تردد از تنگه هرمز به اوج رسیده، توجهات جهانی به تنگه بابالمندب جلب شده است. این گذرگاه استراتژیک، که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند، اکنون به عنوان دومین شاهراه حیاتی انرژی جهان مطرح است. هرچند گروه انصارالله یمن تاکنون در بحران اخیر اقدامی مستقیم انجام نداده، اما اعلام آمادگی این گروه برای مداخله، چشمها را به سمت صنعا دوخته و سناریوهای نگرانکنندهای را برای اقتصاد جهانی ترسیم میکند. تحلیلگران هشدار میدهند که بسته شدن همزمان هرمز و بابالمندب میتواند زنجیره تأمین جهانی را مختل کرده و موج جدیدی از بحرانهای اقتصادی را به راه اندازد.
تنگه بابالمندب، با عرض تنها ۲۶ کیلومتر، یمن را از جیبوتی و اریتره جدا میسازد و نقش کلیدی در تجارت بینالمللی ایفا میکند. بر اساس آمارهای بینالمللی، حدود ۱۵ درصد از حجم تجارت دریایی جهان، ۳۰ درصد از ترافیک کانتینری و نزدیک به ۱۰ درصد از صادرات نفت خام از این مسیر عبور میکنند. سالانه بیش از ۲۰ هزار کشتی تجاری و نفتکش از این تنگه گذر میکنند، که آن را به شریان حیاتی اقتصاد جهانی تبدیل کرده است. بسته شدن این گذرگاه نه تنها هزینههای حملونقل را به شدت افزایش میدهد، بلکه میتواند منجر به کمبود انرژی در بازارهای کلیدی شود. کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که چنین اختلالی، به ویژه در شرایط فعلی، اثرات چندگانهای بر تورم و رشد اقتصادی خواهد داشت و رکود جهانی را تشدید میکند.
در این میان، تهدید اشغال جزیره خارک توسط نیروهای خارجی، ایران را در موقعیتی قرار داده که ممکن است از متحدان منطقهای خود بهره ببرد. منابع آگاه در شورای سیاسی انصارالله یمن اعلام کردهاند که این گروه آماده حمایت کامل از تهران است. یکی از این مقامات اظهار داشت: «دولت آمریکا در تلاش برای مقابله با ایران، که به گفته برخی به ابتکار عمل مقامات اسرائیلی انجام شده، به اهداف خود نرسیده و اکنون به دنبال توجیه شکستهایش است.» وی افزود: «حق ایران برای اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز، یک اصل مشروع و بدیهی است و تهران از این ابزار برای دفاع از منافع خود استفاده کرده. انصارالله نیز به طور رسمی اعلام کرده که در کنار ایران ایستاده و در صورت لزوم، با تمام قوا وارد درگیری مستقیم با نیروهای آمریکایی خواهد شد.»
این مقام یمنی، اعمال کنترل بر تنگه بابالمندب را یکی از گزینههای جدی توصیف کرد و هشدار داد: «اگر تصمیم به این اقدام بگیریم، هیچ کشتی یا ناو متعلق به آمریکا، رژیم صهیونیستی یا متحدانشان اجازه عبور نخواهد داشت. ما با موشکها و پهپادهای پیشرفته و دقیق خود، قادر به توقف و نابودی آنها هستیم.» وی به تجربیات گذشته انصارالله اشاره کرد و گفت: «ما قبلاً نشان دادهایم که حتی ناوهای جنگی آمریکایی را میتوانیم هدف قرار دهیم و هیچ ترددی را تحمل نخواهیم کرد.» این اظهارات، در حالی بیان میشود که انصارالله در سالهای اخیر حملاتی به کشتیهای مرتبط با اسرائیل انجام داده است.
از منظر ژئوپلیتیک، بسته شدن بابالمندب میتواند طرحهای ترانزیتی دیگر را نیز به چالش بکشد. یکی از این طرحها، کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) است که در نشست گروه ۲۰ در هند رونمایی شد. این پروژه، که به عنوان رقیبی برای ابتکار «کمربند و جاده» چین طراحی شده، هند را از طریق بنادر امارات مانند جبلعلی به اروپا متصل میکند و مسیر زمینی آن از عربستان سعودی و اردن به بندر حیفا در اسرائیل میگذرد. IMEC با هدف تبدیل اسرائیل به هاب ترانزیتی بین آسیا، آفریقا و اروپا، بر ثبات گذرگاههای آبی مانند هرمز و بابالمندب وابسته است. ناامنی در این مناطق، نه تنها اجرای پروژه را مختل میکند، بلکه نفوذ اقتصادی آمریکا و متحدانش را در برابر رقبای شرقی تضعیف خواهد کرد.
تحلیلگران بینالمللی، از جمله کارشناسان مؤسسههای مطالعاتی مانند شورای روابط خارجی آمریکا، هشدار میدهند که اختلال در بابالمندب میتواند تورم انرژی را در اروپا و ایالات متحده به سطوح بیسابقهای برساند و رکود اقتصادی جهانی را تسریع کند. در سطح استراتژیک، این وضعیت بازدارندگی واشنگتن در تأمین امنیت دریانوردی را زیر سؤال میبرد و ساختار قدرت جهانی آمریکا را متزلزل میسازد. محور مقاومت به رهبری ایران، با چنین اقداماتی، نقشههای ترانزیتی غرب را به خطر انداخته و توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر میدهد.
در نهایت، با توجه به تهدیدهای متقابل، احتمال گسترش جغرافیای درگیری به دریای سرخ افزایش یافته است. ایران، که خارک را به عنوان جزیرهای کلیدی برای صادرات نفت میبیند، ممکن است از پتانسیل انصارالله برای پاسخ به تهدیدات استفاده کند.
