علت افزایش دستمزد ۶۰ درصدی سال ۱۴۰۵ / رکورد بالاترین افزایش مزد کارگران طی ۴۶ سال گذشته ثبت شد
اقتصاد۲۴ ـ ویژگیهای اصلی تعیین حداقل دستمزد ۱۴۰۵ علاوه بر افزایش ۶۰ درصدی مزد در سال آینده، دو مرحلهای شدن تعیین دستمزد است. یعنی در حالی مزد ۱۴۰۵ به تصویب رسید که این افزایش تا پایان شهریور ماه برقرار خواهد بود و برای نیمه دوم سال هم بنا است شورای عالی کار دوباره دست به ترمیم مزد بزند.
در سالهای پس از انقلاب، تنها در اولین سال و برای تعیین دستمزد ۱۳۵۸ بود که افزایشی بیش از نرخ اخیر به تصویب رسید. در آن زمان که وضعیت متفاوتی بر اقتصاد کشور حاکم بود، با وجود تورمی کمتر، در شور و حالی انقلابی بیش از دو برابر افزایش یافت تا تنها افزایش سه رقمی دستمزد را همان سال به خود اختصاص دهد. هر چند پس از آن و در طول سالهای جنگ چند سال دستمزد افزایش نیافت تا اثرات آن جهش در سالهای بعد دیگر محسوس نباشد.
در تعیین حداقل دستمزد سال ۱۴۰۱، در نخستین روزهای دولت رییسی هم مزد بیش از ۵۳ درصد افزایش یافت. هر چند دو ماه بعد از این تصمیم، با شوک ارزی که رخ داد اثرات آن افزایش هم به سرعت از بین رفت ولی آن افزایش تا پیش از مصوبه امسال رکورددار بالاترین افزایش بود.
علاوه بر این تصمیمگیری چند باره برای تعیین دستمزد با اینکه از سال ۹۷ که دوره آغاز تورم بالا بود، از سوی نمایندگان کارگری شورای عالی کار پیگیری میشد، هر بار با بیتوجهی از سوی وزارت کار و دولت مسکوت میماند، اما امسال دولت تصمیم گرفت که خودش در این مورد پیش قدم شود و پیش از تصویب مزد وعده تصمیمگیری دوباره برای حداقل دریافتی کارگران در ۱۴۰۵ را داده بود. به نظر میرسد در شرایط تورمی، افزایش چند بار در سال حداقل دستمزد میتواند تا حدی از قدرت خرید حقوق بگیران محافظت کند.
با وجود این رکوردشکنی، هنوز مساله مزد و رابطه آن با معیشت به عنوان یک چالش جدی مطرح است. افزایش ۶۰ درصد مزد به معنای رسیدن حداقل دریافتی یک کارگر مجرد به ۲۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، یک کارگر متاهل با یک فرزند به ۲۴ میلیون و ۴۸۸ هزار تومان. این در حالی است که سبد حداقل هزینههای زندگی مصوب شورای عالی کار ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بوده است. یعنی یک خانواده سه نفره با حداقل دستمزد در هر ماه حدود ۱۹ میلیون کسری منابع خواهد داشت.
افزایش حداقل دستمزد ۶۰ درصدی مزد کارگر متاهل با یک فرزند به معنای افزایش ۹ میلیون و ۱۷۶ هزار تومانی دریافتی آن در مقایسه با امسال است. در مقابل سبد حداقل هزینههای زندگی رقمی به مراتب بیشتر افزایش یافت. مصوبه شورای عالی کار در بهمن ۱۴۰۳ حداقل هزینههای زندگی را ۲۳ میلیون و ۴۴۱ هزار تومان تعیین کرده بود که امسال به ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان افزایش یافت. به زبان سادهتر در طول یک ساله هزینههای زندگی ۱۹ میلیون و ۴۵۹ هزار تومان افزایش یافت.
این مهم نشان میدهد با وجود افزایش چشمگیر مزد باز هم بر شکاف میان مزد و معیشت به طور چشمگیری افزوده شده است. در پایان سال گذشته شکاف میان حداقل دستمزد با حداقل معیشت برای خانوار سه نفره ۸ میلیون و ۱۲۹ هزار تومان بود که در سال جاری ۱۱ میلیون تومان بر میزان آن افزوده شده است.
به نظر میرسد با توجه به شرایط خاص کشور علاوه بر ترمیم حداقل دستمزد در شهریور ماه و برای نیمه دوم سال، وزارت کار باید به دنبال راههای غیرنقدی تقویت قدرت خرید طبقه کارگر برود.
