سهم ۸۵ درصدی خوراکی از درآمد خانوار
اقتصاد۲۴- در ۴ ماه اخیر، بازار مواد غذایی با جهش قابلتوجه قیمتها روبهرو بوده است؛ بررسی دادههای خردهفروشی در بازه زمانی آخر آذرماه تا انتهای فروردین ماه نشان میدهد متوسط قیمت اقلام اساسی در دیماه نسبت به آذر ۵۳ درصد افزایش داشته رقمی که عملا بخش عمده تورم خوراکیها را در یک ماه آزاد کرده است. پس از این شوک اولیه، روند افزایش قیمتها در بهمن و اسفند با شتاب کمتر و حدود ۵ درصد در هر ماه ادامه یافته و در فروردین ۱۴۰۵ نیز برای نخستین بار، کاهش جزئی نسبت به اسفند ثبت شده است.
تحلیل جزئیتر اقلام نشان میدهد برخی کالاها رشد بسیار شدیدتری نسبت به میانگین داشتهاند. روغن آفتابگردان با افزایش ۳۶۶ درصدی در فروردین نسبت به آذر، رکورددار تورم خوراکیها بوده و بار اصلی افزایش قیمتها را به دوش کشیده است. پس از آن، گوشت مرغ با رشد ۷۵ درصدی، گوشت گوساله با ۶۸ درصد و پنیر با ۵۱ درصد بیشترین افزایش را تجربه کردهاند؛ موضوعی که نشاندهنده فشار سنگین بر سبد پروتئینی خانوار است. در مقابل، ماکارونی با ۲۴ درصد، برنج ایرانی با ۳۱ درصد و حبوبات با ۳۷ درصد کمترین رشد قیمتها را ثبت کردهاند.
افزایش شدید قیمت خوراکیها مستقیما بر بودجه خانوار اثر گذاشته است. بر اساس حداقل دستمزد ۱۴۰۵، یک کارگر متأهل با ۲ فرزند ماهانه ۲۵میلیون و ۵۷۵ هزار تومان دریافت میکند که با احتساب یارانه کالابرگ، مجموع درآمد خانوار به حدود ۲۹میلیون و ۵۷۵ هزار تومان میرسد.
این در حالی است که هزینه تامین سبد استاندارد خوراکی برای یک خانوار ۴ نفره در فروردین به ۲۵میلیون و ۱۵۹ هزار تومان رسیده است. بنابراین، خوراکیهای اساسی به تنهایی ۸۵ درصد از حداقل درآمد یک خانوار را به خود اختصاص میدهند؛ سهمی که بیانگر فشار سنگین معیشتی است.
مجموع این دادهها نشان میدهد که شوک اصلی تورم خوراکیها در دیماه و بلافاصله بعد از حذف ارز یارانهای اتفاق افتاده و بخش باقیمانده فشار تورمی طی ماههای بهمن و اسفند بهتدریج تخلیه شده است. فروردین، اما سیگنال آرامش نسبی در بازار برخی اقلام را مخابره میکند، هرچند سطح قیمتها همچنان بسیار بالاتر از آذرماه است.
