آیا خرید نقدی خودرو عاقلانه و به صرفه است یا خرید قسطی؟
اقتصاد۲۴- بازار خودرو ایران در چند سال گذشته از یک کالای مصرفی به کالایی کاملا سرمایهای تبدیل شده است. فرمولهای سنتی در چنین ساختاری کارایی خود را از دست میدهند و برای درک بهتر موضوع ناچار میشویم پشت پرده فروشهای اعتباری را شخم بزنیم. بیایید با یک نمونه واقعی و داغ که این روزها در جریان است تکلیف مسئله را روشن کنیم و به جوابی درست و منطقی برسیم.
هفته قبل شاهد اجرای طرح فروش کرمان موتور برای خودروی جک J۴ بودیم. یکی از افرادی که خودش در این طرح شرکت کرده با انتشار یکسری محاسبات در نقش منتقد ظاهر شده و مدعی است میتواند بخش پنهان این مدل تامین مالی را برملا کند. بیایید ادعای او را با فرمولهای واقعی بازار بسنجیم.
او در حساب کاربری ایکس خود نوشته: «قیمت مصوب خودرو یک میلیارد و ۶۱۰ میلیون تومان اعلام شده است. اما شرکت در همان ابتدا برای پرداخت تسهیلات، مبلغ ۸۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را به عنوان کارمزد اعتبارسنجی و هزینه وام دریافت میکند. از طرف دیگر خریدار باید مابقی مبلغ یعنی ۵۶۴ میلیون تومان را در قالب ۶ چک سه ماهه (جمعاً ۱۸ ماه) به مبلغ هر چک ۱۳۸ میلیون و ۲۶۶ هزار تومان پرداخت کند.»
او در ادامه محاسبات خود اضافه میکند اگر زمان تحویل خودرو را ۹۰ روز کاری (که در عمل حدود ۶ ماه تقویمی میشود) در نظر بگیریم، پیشپرداخت سنگین یک میلیارد و ۱۹۶ میلیون تومانی ماهها در حساب خودروساز میخوابد در حالی که اگر همین پول را در صندوقهای درآمد ثابت با نرخ سود موثر سالانه قرار میدادیم، سود آن در این مدت بالغ بر ۲۳۶ میلیون تومان میشد؛ بنابراین نرخ بهره موثر سالانه این وام اجباری با احتساب کارمزدها و نرخ تنفس به حدود ۴۸.۵ درصد میرسد. این یعنی خودروساز سود اصلی خود را از مدل تامین مالی مشتری کسب میکند.
نرخ سود واقعی در طرحهای خرید خودرو قسطی چقدر است؟
بررسی بندهای رسمی ثبت نام ماشین نشان میدهد که ادعای این شخص چندان دور از واقعیت نیست. زمانی که شما کارمزد سنگین اعتبارسنجی را پرداخت میکنید و متعهد میشوید چکهایتان را با مبالغ بالا سروقت پاس کنید، نرخ تمامشده تسهیلات به مراتب بالاتر از نرخ بهره رسمی بانک مرکزی خواهد بود. سود واقعی این وامها معمولاً در مرز ۴۵ تا ۴۸ درصد نوسان میکند.
ولی آیا این تمام ماجراست؟ اگر محاسبات انجامشده روی کاغذ واقعا نشان میدهد یک وام گرانقیمت به مشتریان پیشنهاد شده، پس چرا صف ثبت نام ماشین در این طرحها همیشه شلوغ است؟ پاسخ این سوال را باید در مفهومی به اسم انتظارات تورمی جستوجو کرد.
چرا خرید خودرو قسطی در شرایط تورمی به نفع مشتری است؟
بیایید روی دیگر سکه را بررسی کنیم و پای صحبت کسانی بنشینیم که در سالهای گذشته با کمک همین روش صاحب خودرو شدهاند. آقای علوی سال ۱۴۰۲ اقدام به خرید ماشین قسطی کرده است و تجربهای کاملا متفاوت ارائه میدهد.
خودش میگوید: «من در سال ۱۴۰۲ با پرداخت ۳۰۰ میلیون تومان پیشپرداخت، یک دستگاه جک J۴ ثبت نام کردم. مابقی را در اقساط سه ماهه ۶۷ میلیون تومانی دادم. در نهایت این خودرو برای من حدود ۹۶۰ میلیون تومان تمام شد. امروز ارزش همان خودرو در بازار آزاد بسیار فراتر از این رقم است. من به عنوان یک کارمند هرگز نمیتوانستم آن ۳۰۰ میلیون تومان اولیه را در مدت یک سال به ارزش روز این خودرو تبدیل کنم. وام ماشین به من کمک کرد تورم را پیشخور کنم.»
تجربه این شخص نشان میدهد در اقتصادهایی که با تورم دستوپنجه نرم میکنند، کسی که براساس نرخ ریال برای خودش بدهکاری درست میکند در بلندمدت برنده خواهد بود. چرا که ارزش اقساط پرداختی او در طول زمان به شدت پایین میآید و از آن طرف ارزش دارایی فیزیکی (خودرو) همگام با دلار و تورم بالا میرود.
شرایط خرید خودرو قسطی؛ بررسی مزایا و معایب
بزرگترین ریسک پیش روی کسانی که میخواهند در طرحهای فروش اقساطی شرکت کنند مسئله «تاخیر در تحویل» است. هرچند شرکتها جریمه تاخیر (مانند جریمه ۱.۵ درصدی ماهیانه در طرح اخیر کلوپ کرمان موتور) پرداخت میکنند، اما این جریمه ذاتا نمیتواند رشد قیمت خودرو در بازار آزاد را جبران کند.
بیشتر بخوانید:قیمت خودروهای سایپا امروز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ + جدول
نکته مهم دیگر که باید با آن کنار بیایید در رهن ماندن سند خودرو است. طبق قانون تا زمان تسویه آخرین چک، شما مالک ششدانگ سند نیستید و امکان فروش قانونی خودرو را در بازار ندارید. این یعنی سرمایه شما برای مدتی قابلیت نقدشوندگی ندارد. همچنین باید هزینههای مالیات، عوارض و بیمه شخص ثالث که هنگام تحویل به صورت مابهالتفاوت دریافت میشود را به هزینههای پنهان اضافه کرد.
مقایسه خرید نقدی در برابر خرید خودرو قسطی
جدول زیر به مقایسه استراتژیک شاخصهای مالی میپردازد و به درک بهتر تفاوت این دو مسیر کمک میکند:
|
شاخص مالی |
رویکرد خرید نقدی |
رویکرد خرید اقساطی |
|
هزینه فرصت پول |
قدرت بیشتر از حفظ و کنترل نقدینگی |
خواب سرمایه اولیه به مدت حدودا ۶ ماه در حساب خودروساز |
|
اثر تورم بر بدهی |
در خرید نقدی بدهکار نمیشوید اما ریسک عقب ماندن از بازارهای موازی وجود دارد. |
ارزش واقعی اقساط در ماههای پایانی به نفع خریدار افت میکند. |
|
وضعیت مالکیت |
خرید نقدی یعنی سند آزاد است و امکان فروش فوری وجود دارد. |
در خرید اقساطی سند به مدت ۱۸ ماه در رهن شرکت باقی میماند. |
خرید خودرو قسطی به صرفه است یا خرید نقدی؟
پاسخ این سوال به میزان سرمایه اولیه و دیدگاه اقتصادی شما بستگی دارد. اگر کل پول خودرو را به صورت نقد در اختیار دارید و بازار خودرو در رکود به سر میبرد، خرید نقدی از بازار آزاد به دلیل تحویل فوری و آزاد بودن سند منطقیتر است. ولی اگر سرمایهتان فقط کفاف پیشپرداخت را میدهد بررسی شرایط خرید ماشین قسطی عملا تنها راه ماشیندار شدن یا حفظ ارزش دارایی به حساب میآید.
برای شروع توانایی مالی خود را به منظور پاس کردن چکهای سنگین سه ماهه ارزیابی کنید. نرخ بهره ۴۸ درصدی این طرحها شاید در نگاه اول ترسناک و نامتعارف باشد، اما تجربه نشان داده در شرایط حاکم بودن تورم سنگین، حتی گرانترین وامها نیز در نهایت به نفع خریدار هستند. البته به این شرط که بتوانید با ریسک تاخیر در تحویل و هزینههای جانبی مابهالتفاوت کنار بیایید.
