روز‌های پرتلاطم بازار نفت در سایه جنگ/ چشم‌انداز مبهم بازار جهانی در گرو بازگشایی تنگه هرمز است

اقتصاد۲۴- بازار جهانی انرژی در هفته گذشته روز‌های پرنوسانی را پشت سر گذاشت. محور اصلی تحولات قیمتی در این هفته، سایه سنگین تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه، اختلال در مسیر‌های کلیدی ترانزیت انرژی به ویژه تنگه هرمز و سیگنال‌های ضد و نقیض از روند مذاکرات دیپلماتیک بود.

دوشنبه ۲۸ اردیبهشت؛ سایه ناامیدی بر بازار و افزایش قیمت‌ها

در نخستین روز کاری هفته، بازار‌های نفتی شاهد تداوم روند صعودی قیمت‌ها بودند. در این روز، بهای هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال با رشد ۱.۹۵ درصدی به سطح ۱۱۱.۳۹ دلار افزایش یافت. شاخص نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) آمریکا نیز با ثبت افزایش ۲.۲۱ درصدی، در نرخ ۱۰۷.۷۵ دلار در هر بشکه معامله شد؛ طوری که در ساعات ابتدایی روز، قیمت‌ها سقف ۱۱۲ دلار را نیز به خود دید.

عامل اصلی این افزایش قیمت، کمرنگ شدن چشم‌انداز صلح و توقف تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری‌های منطقه‌ای بود. همچنین، امید‌ها به یک توافق صلح کمرنگ شده بود. مذاکرات هفته گذشته میان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، بدون هیچ نشانه‌ای از سوی بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان مبنی بر کمک به حل این درگیری به پایان رسید.

سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت؛ افت موقت در پی سیگنال‌های کاهش تنش

پس از ثبت رکورد‌های قیمتی، روز سه‌شنبه بازار نفت نزولی شد. قرارداد‌های آتی نفت برنت برای تحویل در ماه ژوئیه با افت ۲ درصدی به ۱۰۹.۸۴ دلار کاهش یافت. همزمان، نفت خام آمریکا نیز با کاهش ۱.۱ درصدی در سطح ۱۰۷.۴۴ دلار تثبیت شد.

عقب‌نشینی مقطعی قیمت‌ها واکنش مستقیم بازار به اظهارات ترامپ مبنی بر لغو حمله نظامی به ایران بود.

او دوشنبه شب با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد ایالات متحده حمله نظامی برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران را که قرار بود روز سه‌شنبه انجام شود به تعویق انداخته و مدعی شد که این تصمیم را بنا به درخواست رهبران عربستان، امارات و قطر و به دلیل آنچه وی در جریان بودن مذاکرات جدی با تهران اعلام کرد به تعویق انداخته است.

با این وجود، تحلیلگران این افت را صرفا یک کاهش موقتی ارزیابی کردند، زیرا بسته‌ماندن تنگه هرمز و اختلال در عبور یک‌پنجم از عرضه جهانی نفت همچنان ریسک بزرگی محسوب می‌شود. از سوی دیگر، انتشار داده‌هایی مبنی بر برداشت بی‌سابقه ۹.۹ میلیون بشکه‌ای از ذخایر استراتژیک آمریکا و افت این ذخایر به پایین‌ترین سطح از ژوئیه ۲۰۲۴ یعنی حدود ۳۷۴ میلیون بشکه، مانع از ریزش بیشتر قیمت‌ها شد.

چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت؛ نوسانات محدود در انتظار شفافیت دیپلماتیک

در معاملات روز چهارشنبه، شاخص برنت با کاهش جزئی ۰.۴ درصدی به ۱۱۰.۸۳ دلار و شاخص نفت آمریکا با افت ۰.۳ درصدی به ۱۰۳.۸۸ دلار رسیدند.

اظهارات مقامات سیاسی مبنی بر احتمال پایان سریع تنش‌ها و پیشرفت در مذاکرات، فشار خرید را در بازار کاهش داد. با این حال، سرمایه‌گذاران به دلیل تغییرات مداوم در مواضع سیاسی، با احتیاط عمل کردند. در این روز، موسسات مالی نظیر سیتی‌بانک هشدار دادند که بازار، ریسک اختلالات بلندمدت عرضه را کمتر از حد واقعی قیمت‌گذاری کرده است و در صورت تداوم انسداد مسیر‌های دریایی، احتمال جهش قیمت برنت به سطوح ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار در کوتاه‌مدت و میان‌مدت وجود دارد.

پنج‌شنبه ۳۱ اردیبهشت؛ افزایش مجدد قیمت نفت

قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افت حدودا ۵.۲ درصدی به ۱۰۵ دلار و ۵۱ سنت کاهش یافت. همچنین نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا هم به زیر ۱۰۰ دلار بازگشت و هر بشکه از این نفت دقایقی پیش، ۹۸.۸۵ دلار رسید.

بیشتر بخوانید:برندگان و بازندگان شوک انرژی در جهان / آمریکا نفت می‌فروشد، چین آینده را!

هر دو شاخص نفتی در واکنش به مواضع و اظهارات ضد و نقیض ترامپ، بیش از ۵.۶ درصد کاهش یافتند. درواقع کاهش قیمت نفت در پی آن رخ داد که رایزنی‌هایی از وجوه مثبت مذاکرات بین ایران و آمریکا منتشر شد و بازار نفت، اخباری از روند مثبت مذاکرات و کاهش احتمال تشدید تنش‌ها را دریافت کرد.

جمعه ۱ خرداد؛ رشد مجدد در سایه ابهامات مذاکرات

در معاملات این روز، بهای نفت برنت با جهش ۱.۵۹ درصدی تا سطح ۱۰۴.۲۱ دلار افزایش یافت. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز رشد ۱.۱۵ درصدی را ثبت کرد و در نرخ ۹۷.۴۶ دلار معامله شد.

اخبار منتشر شده حاکی از آن بود که گرچه فاصله دیدگاه‌ها در مذاکرات کاهش یافته، اما هنوز توافق قطعی حاصل نشده است.

رویترز نیز به نقل از یک منبع ارشد ایرانی نوشت شکاف‌ها کاهش یافته، اما هنوز توافق حاصل نشده و اختلاف‌ها بر سر غنی‌سازی اورانیوم و تنگه هرمز پابرجاست.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد: ما در تلاشیم تا با ایران به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز و کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای برسیم، پیشرفت‌هایی در مورد ایران حاصل شده است، اما هنوز به پایان نزدیک نشده‌ایم.

او همچنین تأکید کرد هرگونه اعمال عوارض یا محدودیت در تنگه هرمز برای واشینگتن غیرقابل قبول است.

تاکید مقامات بر غیرقابل قبول بودن محدودیت‌های ترانزیتی در تنگه هرمز، این پیام را به بازار مخابره کرد که ریسک‌های ژئوپلیتیک همچنان به قوت خود باقی است. ابهام در سرنوشت دیپلماسی، بار دیگر قیمت نفت را افزایش داد.

شنبه ۲ خرداد؛ نگرانی از تداوم بحران عرضه

در پایان هفته معاملاتی، روند صعودی قیمت‌ها حفظ شد. نفت برنت با افزایش ۰.۹۴ درصدی به ۱۰۳.۵۴ دلار و نفت آمریکا با رشد ۰.۲۶ درصدی به ۹۶.۶۰ دلار رسیدند. با این وجود، در مقیاس هفتگی، برنت و نفت آمریکا به ترتیب ۵.۴۸ درصد و ۸.۳۷ درصد کاهش عملکرد را نسبت به اوج‌های قبلی ثبت کردند.

آن‌طور که رویترز مدعی شد، این رشد در شرایطی رخ داد که سرمایه‌گذاران نگران بودند ایران و آمریکا نتوانند به توافق صلحی دست یابند که امکان بازگشت کشتیرانی در تنگه هرمز به حالت عادی را فراهم کند. حذف روزانه بالغ بر ۱۴ میلیون بشکه نفت از بازار، منجر به افت شدید موجودی‌های جهانی شده است.

از سوی دیگر، یک منبع آگاه در روز جمعه به رویترز گفت که یک تیم مذاکره‌کننده قطری برای کمک به تامین یک توافق و با هماهنگی آمریکا، به تهران وارد شده است.

بررسی تحولات بازار نفت در این هفته نشان می‌دهد که همچنان مساله ایران و امنیت آبراه‌های بین‌المللی، به طور کامل کنترل قیمت‌ها را در دست گرفته‌اند. در حالی که اخبار سیاسی مقطعی توانست نوسانات کاهشی کوتاه مدتی را ایجاد کند، اما واقعیت‌های میدانی از جمله افت شدید ذخایر جهانی، محدودیت ظرفیت مازاد تولید و زمان‌بر بودن بازیابی زنجیره تامین، مانع بازگشت قیمت نفت به سطوح پیش از جنگ می‌شود. تا زمانی که ثبات پایدار به مسیر‌های ترانزیتی خاورمیانه بازنگردد، انتظار می‌رود بازار انرژی همچنان با ریسک‌پذیری بالا و نوسانات گسترده مواجه باشد.