میزان کسری گاز به حدود ۶۳۰ میلیون مترمکعب رسید
اقتصاد۲۴- در جریان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، پالایشگاه عسلویه و تاسیسات مرتبط به میدان گازی پارس جنوبی هدف حمله اسرائیل در روز ۲۶ اسفند قرار گرفت. در جریان این حمله، به صنعت گاز کشور آسیب وارد شد که ابعاد آن به مرور بیشتر مشخص میشود. این در حالی است که پیش از این اتفاق، ناترازی ساختاری گاز گریبانگیر کشور بوده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست شورای عالی انرژی در خرداد ۱۴۰۵ عنوان کرد: «در پی این حملات، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تامین گاز کشور را از دست دادهایم.»
همچنین آنطور که انتخاب گزارش داده، حجت میرزایی، اقتصاددان، در مورد آسیبهای واردشده به بخش انرژی در جنگ تشریح کرد: «حدود یک سوم از ظرفیت گاز آسیب دیده است، یعنی از حدود ۷۵۰ میلیون تا ۷۶۰ میلیون مترمکعب تولید گاز به حدود ۵۰۰ میلیمتر مکعب رسیدهایم و به طور تقریبی ۲۳۰ میلیمتر مکعب آسیب دیده است. همین حدود تولید میعانات گازی آسیب دیده است.»
تشدید ناترازی گاز و احتمال تشدید محدودیتها در فصول سرد سال
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در شهریور ۱۴۰۴، میزان ناترازی در زمستان را ۳۵۰ میلیون تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز عنوان کرد.
این بدان معناست که علاوه بر ۴۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی از پیش موجود، ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت گاز نیز در جنگ از دست رفته و کل میزان کسری گاز به حدود ۶۳۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
با توجه به ابعاد این کسری، مقامات اظهارنظرهای متعددی در مورد احتمال تشدید محدودیتها در فصول سرد سال به دلیل کمبود گاز داشتهاند.
احتمال غیرحضوریشدن مدارس و دانشگاهها به دلیل کمبود گاز!
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی، در گفتوگو با رسانه «آن» عنوان کرد: «با توجه به شرایط کمبود انرژی در کشور، احتمال دارد مدارس و دانشگاهها در سال تحصیلی جدید بخش عمده هفته را به صورت مجازی برگزار کنند و تنها یک یا دو روز در هفته را برای رفع اشکال و حضور دانشآموزان و دانشجویان به صورت حضوری اختصاص یابد. این اقدام با هدف کاهش ترافیک، مدیریت مصرف و کنترل شرایط موجود مطرح شده است.»
آنطور که پیداست، در پی تشدید ناترازی گاز در کشور، احتمال تشدید محدودیتها نیز وجود دارد. در سالهای اخیر، صنایع انرژیبر همواره قربانی ناترازی گاز بودند و با آغاز فصل سرما و تشدید مصرف گاز، محدودیتهایی بر میزان گاز تخصیصی به صنایع اعمال شد. با توجه به تشدید ناترازی گاز و از دست رفتن بخشی از ظرفیت در جریان حمله اسرائیل به تاسیسات پارس جنوبی، این احتمال وجود دارد که علاوه بر صنایع، دیگر بخشها نیز با محدودیت روبهرو شوند.
با توجه به اظهارات سخنگوی اوپکس، ممکن است مدارس و دانشگاهها نیز قربانی کمبود گاز شوند. دانشآموزان و دانشجویان در سالی که گذشت، عمدتا با آموزش مجازی دستوپنجه نرم کردند و این موضوع با انتقادات بسیاری روبهرو شد. آموزش مجازی کیفیت لازم را نداشته و باعث افت کیفیت در مدارس و دانشگاهها شده است. در چنین شرایطی با توجه به تشدید ناترازی گاز در کشور این احتمال وجود دارد که روند آموزش مجازی ادامهدار شود؛ تصمیمی که با انتقادات بسیاری روبهروست.
به عنوان نمونه، دانشجویان در اردیبهشت ماه سال جاری با انتشار کارزاری نسبت به مجازی بودن دانشگاهها انتقاد کرده و درخواست حضوریشدن دانشگاهها را داشتند. در متن این کارزار در مورد معایب آموزش مجازی آمده است: «با سپری شدن روزهای پرچالش و بازگشت ثبات به کشور، انتظار میرود که فرآیندهای آموزشی نیز متناسب با شرایط جدید، به روال استاندارد و پویای خود بازگردند. هرچند پلتفرمهای آموزش مجازی در دوران محدودیتها ابزاری کارآمد بودند، اما امروزه مشخص شده است که این روش نمیتواند جایگزین کیفیت، عمق و تعامل ذاتی محیط دانشگاه باشد.»
احتمال سونامی بیکاری ۷۰۰ هزار نفری به دلیل ناترازی گاز
احتمال افزایش محدودیتها تنها محدود به مدارس و دانشگاهها نیست. سعید شجاعی، معاون برنامهریزی وزیر صمت، روز سهشنبه ۹ تیر در نشست «برنامهریزی توزیع بهینه برق صنایع» در اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به ناترازی گاز عنوان کرد: «در نیمه دوم امسال نیز اگر فکر عاجل در مورد ناترازی در بخش صنعت نشود، با سونامی بیکاری ۷۰۰ هزار نفری روبهرو خواهیم بود.»
آنطور که پیداست، با توجه به تشدید ناترازی گاز در سال جاری، احتمالا صنایع نیز در سال جاری با محدودیتهای بیشتری روبهرو شوند. صنایع در جریان جنگ نیز با تعطیلی گسترده مواجه بودند و رکود عظیمی بخش صنعت را فرا گرفت. در چنین شرایطی اگر روند اعمال محدودیت در میزان مصرف گاز صنایع اعمال شود، احتمال تشدید رکود در بخش صنعت وجود دارد. از این رو، در شرایطی که صنایع با رکود و محدودیت مصرف گاز روبهرو شوند، اولین قربانیان کارگران خواهند بود. این بدان معناست که در صورت کاهش تخصیص گاز به صنایع، احتمال افزایش بیکاری در کشور وجود دارد.
با توجه به موارد بیانشده، مساله کمبود گاز تنها محدود به بخش انرژی نیست و زندگی بسیاری از شهروندان را هدف قرار میدهد. دانشآموزان، دانشجویان، کارگران، صنایع و … همگی قربانیان ناترازی گاز خواهند بود. در چنین شرایطی، بازسازی تجهیزات گازی آسیبدیده، فشارافزایی پارس جنوبی و افزایش تولید گاز، کاهش تمرکز بر صنایع انرژیبر و تنوع سبد انرژی امری ضروری است. در غیر این صورت، مساله ناترازی گاز میتواند به پاشنهآشیل اقتصاد کشور تبدیل شود.
