ترامپ به دنبال مذاکره با ایران یا تغییر حکومت؟/ روایت متفاوت اندیشکده آمریکایی از سناریوی تحریمی
اقتصاد۲۴-شورای روابط خارجی آمریکا در گزارشی با عنوان «جنگ ایران در ششماهگی؛ منطقه و رابطه آن با آمریکا متحول شده است» مجموعهای از ارزیابیهای کارشناسان خود درباره پیامدهای جنگ ارائه کرده است.
محاسبه اشتباه ترامپ و احتمال شکست راهبردی آمریکا
استیون کوک، پژوهشگر ارشد مطالعات غرب آسیا و آفریقا در شورای روابط خارجی آمریکا، در تحلیل خود نوشته دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا انتظار داشت عملیات علیه ایران ظرف چهار تا ۶ هفته به پیروزی منجر شود و اکنون تلاش میکند نتیجه آن را با فشار اقتصادی جبران کند.
به نوشته کوک، ترامپ آمادگی ایران برای مقاومت در برابر قدرت نظامی آمریکا را پیشبینی نکرده بود و این مسئله یک «محاسبه اشتباه بزرگ» بود.
این تحلیلگر مینویسد پس از ۶ ماه جنگ، مذاکرات متناوب، تشدید دورهای درگیری و بنبست، کشتیرانی در تنگه هرمز بهشدت مختل شده، شرکای آمریکا در ساحل غربی خلیج فارس در برابر حملات ایران آسیبپذیر شدهاند و انگیزه تهران برای حرکت به سمت تسلیحاتی کردن برنامه هستهای خود بیش از گذشته شده است.
کوک تأکید میکند اگر این روند معکوس نشود، چنین تحولاتی شکست راهبردی برای واشنگتن محسوب خواهند شد.
به نوشته شورای روابط خارجی، ترامپ اکنون امیدوار است با افزایش فشار اقتصادی، تهران را به مذاکره وادار کند یا زمینه تغییر حکومت در حکومت ایران را فراهم سازد، اما کوک معتقد است رئیسجمهور آمریکا ممکن است اثرگذاری فشار اقتصادی بیشتر را نیز بیش از حد برآورد کرده باشد.
او میافزاید جنگ اقتصادی همانند جنگ متعارف نتیجهای نامطمئن دارد و ترامپ که انتظار پیروزی سریع داشت، اکنون با احتمال شکست و مجموعهای از پرسشهای بیپاسخ در میان رهبران منطقه درباره توان و اراده آمریکا برای تأمین امنیت آنها مواجه شده است.
جنگ و افزایش نفوذ منطقهای ترکیه
در بخش دیگری از این گزارش، هنری بارکی پژوهشگر ارشد وابسته در حوزه مطالعات خاورمیانه استدلال کرده است که ترکیه صرفنظر از نتیجه نهایی جنگ، میتواند یکی از برندگان تحولات جدید باشد.
به نوشته او، جنگ ایران فرصتی برای افزایش نفوذ ترکیه در غرب آسیا ایجاد کرده و شکست آمریکا میتواند جایگاه آنکارا را بهعنوان یک قدرت موازنهگر در منطقه تقویت کند.
بارکی توافق مشترک دفاعی مکه میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در هفتم اوت را نیز نشانه افزایش نیاز کشورهای منطقه به ترکیه دانسته و نوشته است این توافق، آنکارا را رسماً وارد یک ائتلاف امنیتی منطقهای کرده است. با این حال، کارشناسان پیشتر هشدار دادهاند که هرگونه طراحی برای معماری امنیتی منطقه بدون مشارکت ایران، بیمعناست.
به اعتقاد بارکی، جنگ ایران همچنین میتواند روند کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه را سرعت ببخشد و کاهش نفوذ واشنگتن و به تبع آن رژیم صهیونیستی، با اهداف بلندمدت ترکیه همخوانی دارد.
افزایش اختلاف واشنگتن و تلآویو
الیوت آبرامز، پژوهشگر ارشد مطالعات غرب آسیا که در دوره نخست ترامپ نماینده ویژه آمریکا در امور ایران بوده است، در بخش دیگری نوشته جنگ ایران روابط نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی را عمیقتر کرده، اما همزمان اختلافات سیاسی میان طرفین نیز ادامه یافته است.
طبق این گزارش، دهها هواپیمای نیروی هوایی آمریکا اکنون در اراضی اشغالی مستقر هستند، دو طرف اطلاعات مربوط به اهداف در ایران را به اشتراک میگذارند و هواپیماهای سوخترسان آمریکا جنگندههای رژیم صهیونیستی را در آسمان سوخترسانی کردهاند.
آبرامز این سطح از همکاری را یکی از گستردهترین نمونههای همکاری نظامی توصیف کرده است، اما همزمان مینویسد اختلافات بر سر غزه، لبنان، سوریه و حتی خود ایران باعث اصطکاک سیاسی شده است. او همچنین میگوید واشنگتن خواستار تغییر رفتار تهران است، در حالی که رژیم صهیونیستی به دنبال تغییر حکومت است.
نگرانی از پیامدهای امنیتی و رسانهای جنگ
فرح پاندیت، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی نیز نوشته جنگ ایران فرصتهای تازهای برای تقویت آرمان مقاومت ایجاد کرده است.
او میگوید ایران طی ۶ ماه گذشته در فضای آنلاین توانسته از طریق ویدئوها، تصاویر و شبکههای اجتماعی روایت خود را از جنگ عرضه کند و این فضای رسانهای ممکن است حتی پس از توقف درگیریها نیز برای سالها پیامد داشته باشد.
در مجموع، گزارش شورای روابط خارجی آمریکا نشان میدهد پس از ۶ ماه جنگ، مسئله دیگر صرفاً نتیجه نظامی نبرد میان ایران و آمریکا نیست، بلکه جنگ در حال تغییر معماری امنیتی منطقه، روابط واشنگتن با متحدانش و موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ تحولی که برخی کارشناسان این اندیشکده آن را نشانه کاهش نفوذ آمریکا و احتمال شکست راهبردی واشنگتن میدانند.
