پول تازه در راه بورس؛ چرا سرمایه‌گذاران دوباره به بازار سهام نگاه می‌کنند؟

اقتصاد۲۴- رکوردشکنی‌های بورس تهران همچنان ادامه دارد و شاخص کل در حالی خود را به محدوده ۷.۵‌میلیون واحد رسانده که ورود پول نیز متوقف نشده است. نکته قابل‌توجه، اما آنجاست که این جریان ورود پول تنها به بازار سهام محدود نمانده و همزمان در صندوق‌های طلا و ابزار‌های درآمد ثابت نیز شاهد جذب منابع بوده‌ایم.

به این ترتیب، برخلاف برخی دوره‌ها که رونق یک بازار با خروج پول از بازار‌های دیگر همراه بود، این بار نشانه‌ای از جابه‌جایی گسترده منابع میان ابزار‌های مختلف بازار سرمایه دیده نمی‌شود. همین موضوع یک ابهام مهم را پیش روی بازار قرار می‌دهد: منابعی که در ماه‌های اخیر همزمان راهی سهام، صندوق‌های طلا و درآمد ثابت شده، از کجا وارد بازار سرمایه شده است؟ بسیاری از کارشناسان معتقدند ورود پول به بازار سرمایه را نمی‌توان به یک عامل نسبت داد. بخشی از این منابع ناشی از رشد طبیعی نقدینگی در اقتصاد و بخشی دیگر حاصل جذاب‌تر شدن بازار سرمایه در مقایسه با بازار‌های رقیب است.

دست پر بازار سرمایه

از ابتدای سال، جریان ورود پول حقیقی‌ها به بخش‌های مختلف بازار سرمایه قابل‌توجه بوده است. در این مدت، بازار سهام بیش از ۱۰۰همت جذب کرده، درحالی‌که صندوق‌های طلا نیز با ورود ۱۷.۶همت و صندوق‌های درآمد ثابت با جذب حدود ۵۱همت منابع مواجه شده‌اند. همزمانی ورود پول به این سه گروه، نشان می‌دهد منابع جدید تنها میان ابزار‌های مختلف بازار سرمایه جابه‌جا نشده و بخشی از آن از خارج از این بازار وارد شده است.

از سوی دیگر، ورود همزمان سرمایه‌های خرد به همه ابزار‌های بازار سرمایه از جمله بازار سهام و صندوق‌های طلا و درآمد ثابت نشان می‌دهد که جریان پول حقیقی‌ها همچنان در تالار شیشه‌ای فعال است؛ به‌خصوص آنکه بازار سهام از ابتدای سال میزبان بیش از ۱۰۰همت بوده است. درحالی‌که شاخص کل بورس اکنون در کانال ۷.۵میلیون‌واحدی قرار دارد، پرسش مهمی برای فعالان بازار به وجود آمده است. مبدا جریان سرمایه‌های خرد که روانه بازار شده، کجاست؟ با توجه به آنکه داده‌ها نشان می‌دهند تبادل جریان پول از ابزار‌های درآمد ثابت و صندوق طلا به بازار سهام اتفاق نیفتاده، بازار سهام چگونه با دست پر به کانال ۷.۵‌میلیون‌واحدی رسیده است؟

رشد غیرمنتظره

علیرضا قدرتی، کارشناس بازار‌های مالی با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در سال ۱۴۰۵ گفت: بازار سرمایه در سال جاری با وجود تمام ناملایمتی‌ها، گرفتاری‌ها و دشواری‌هایی که به‌دنبال تبعات جنگ تحمیلی اخیر بر اقتصاد کشور و بازار سرمایه ایجاد شد، اتفاقات مثبتی را تجربه کرده است. اگرچه در مقطعی بازار تحت فشار ناشی از این شرایط قرار گرفت، اما در ادامه توانست به‌تدریج از زیر فشار خارج شود و مسیر متفاوتی را در پیش بگیرد. در حدود پنج ماهی که بازار سرمایه در سال جاری فعال بوده، شاهد اتفاقات قابل‌توجهی در این بازار بوده‌ایم که یکی از مهم‌ترین آنها، ورود پول به بازار سرمایه است. این جریان که طی سال‌های اخیر نیز وجود داشته، اما در سال جاری با شتاب بیشتری همراه شده و توجه بسیاری از کارشناسان را به خود جلب کرده است.

او افزود: بخشی از این سرمایه را می‌توان ناشی از جذب سرمایه‌های خرد عادی به بازار سرمایه دانست. به هر حال با توجه به رشد حجم نقدینگی در اقتصاد، هر سال بخشی از این منابع به‌صورت سنتی به سمت بازار سرمایه حرکت می‌کند و در ابزار‌های مختلف مالی جذب می‌شود. این منابع می‌تواند در ابزار‌های بازار سهام، ابزار‌های درآمد ثابت و سایر ابزار‌های مالی بازار سرمایه وارد شود. بنابراین، اصل ورود بخشی از سرمایه‌های جدید اقتصاد به بازار سرمایه اتفاق تازه‌ای نیست؛ آنچه در سال ۱۴۰۵ اهمیت بیشتری پیدا کرده، شتاب گرفتن روند جذب این منابع است.

این کارشناس ادامه داد: افزایش سرعت ورود پول به بازار سرمایه دلایل مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آنها، افزایش مزیت بازار سرمایه نسبت به بازار‌های رقیب است. بازار سرمایه طی سال‌های گذشته در مقایسه با بازار‌هایی مانند مسکن، طلا، دلار و خودرو، از نظر بازدهی جا مانده و به نوعی به بازاری جامانده تبدیل شده بود. همین جاماندگی باعث شد بخشی از سرمایه‌گذاران، با درک این فاصله، منابع خود را از بازار‌های رقیب به سمت بازار سرمایه منتقل کنند. به بیان دیگر، بخشی از پولی که وارد بازار سرمایه شده، لزوما پول جدیدی نیست، بلکه منابعی است که پیش از این در سایر بازار‌های دارایی حضور داشت و اکنون به دلیل تغییر جذابیت نسبی بازارها، مسیر خود را تغییر داده است.

او اظهار کرد: عامل مهم دیگر، بهبود وضعیت سودآوری شرکت‌هاست. در سال جاری شاهد افزایش سودآوری شرکت‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل بوده‌ایم و همین موضوع انگیزه سرمایه‌گذاران برای ورود منابع جدید به بازار سهام را افزایش داده است. در واقع، سرمایه‌گذار زمانی حاضر می‌شود منابع خود را از یک بازار به بازار دیگری منتقل کند که علاوه بر مقایسه بازدهی، چشم‌انداز سودآوری دارایی جدید را نیز مناسب ارزیابی کند. در شرایط فعلی، ترکیب جاماندگی بازار سرمایه، افزایش سودآوری شرکت‌ها و جذابیت نسبی قیمت‌ها، زمینه را برای انتقال بخشی از سرمایه‌ها به این بازار فراهم کرده است.

این کارشناس افزود: از سوی دیگر، حمایت‌هایی که سازمان بورس و ارکان بازار سرمایه در دوره جنگ برای جلوگیری از خروج سرمایه سهامداران خرد انجام دادند نیز اهمیت زیادی داشت. این اقدامات تا حدی به سرمایه‌گذاران اطمینان داد که در شرایط بحرانی، بازار سرمایه رها نخواهد شد و سازوکار‌هایی برای حمایت از نقدشوندگی و حفظ سرمایه‌ها وجود دارد. همین اطمینان‌بخشی توانست بخشی از نقدینگی سرگردان اقتصاد را نیز به سمت بازار سرمایه جذب کند.

بیشتر بخوانید:بورس دوباره صعودی شد؛ شاخص کل از مرز ۷.۶ میلیون واحد عبور کرد

او گفت: به نظر می‌رسد بازار سرمایه در حال حرکت به سمت پارادایم‌ها و الگو‌های جدیدی است. یکی از مهم‌ترین تغییرات، افزایش تنوع ابزار‌های مالی است. این تنوع هر سال بیشتر می‌شود و همین موضوع دامنه انتخاب سرمایه‌گذاران را افزایش داده است. در گذشته، سرمایه‌گذاری در طلا، ارز، ملک یا سایر دارایی‌ها عمدتا از طریق بازار‌های سنتی انجام می‌شد، اما اکنون بازار سرمایه توانسته برای بخشی از این سلیقه‌های سرمایه‌گذاری، ابزار‌های جایگزین ایجاد کند.

علیرضا قدرتی افزود: برای نمونه، سرمایه‌گذارانی که در سال‌های گذشته عمدتا در حوزه طلا و ارز فعالیت می‌کردند، اکنون با ابزار‌هایی مانند صندوق‌های طلا، صندوق‌های نقره و صندوق‌های کالایی مواجه هستند. این ابزار‌ها به بازار سرمایه اجازه داده‌اند بخشی از تقاضایی را که پیش‌تر مستقیما در بازار‌های سنتی طلا و ارز فعال بود، به سمت خود جذب کند. در واقع، بازار سرمایه توانسته بخشی از سهم بازار‌های رقیب را به خود اختصاص دهد؛ چراکه سرمایه‌گذار همچنان همان دارایی یا بازدهی مورد نظر خود را دنبال می‌کند، اما اکنون می‌تواند از مسیر ابزار‌های مالی بازار سرمایه به آن دسترسی داشته باشد.

این کارشناس بازار سرمایه افزود: همین اتفاق را در حوزه مسکن نیز می‌توان مشاهده کرد. با توسعه صندوق‌های املاک و مستغلات در سال‌های اخیر، بخشی از سرمایه‌گذارانی که علاقه‌مند به بازار ملک بودند، امکان پیدا کرده‌اند از طریق ابزار‌های بازار سرمایه در این حوزه حضور داشته باشند. بنابراین، توسعه ابزار‌های نوین را باید یکی از عوامل مهم در تغییر مسیر نقدینگی میان بازار‌ها دانست.

او اظهار کرد: از طرف دیگر، تحولات و نابسامانی‌های ایجادشده در شبکه بانکی نیز نگرانی‌هایی را برای بخشی از سپرده‌گذاران ایجاد کرده است. اتفاقاتی که در برخی بانک‌ها رخ داده، باعث شد بخشی از سپرده‌گذاران نسبت به نگهداری منابع خود در برخی ابزار‌های بانکی با احتیاط بیشتری عمل کنند. در چنین شرایطی، بخشی از این منابع می‌تواند به سمت ابزار‌های درآمد ثابت بازار سرمایه حرکت کند؛ ابزار‌هایی که برای سرمایه‌گذارانی با رویکرد محافظه‌کارانه، جایگزینی برای سپرده‌گذاری سنتی محسوب می‌شوند.

محرک‌های ورود پول

این کارشناس در جمع‌بندی دلایل ورود پول به بازار سرمایه گفت: اگر بخواهیم عوامل اصلی این جریان را دسته‌بندی کنیم، نخست باید به افزایش حجم نقدینگی در اقتصاد و سهم نسبتا ثابتی که به‌طور طبیعی هر ساله جذب بازار سرمایه می‌شود اشاره کرد. عامل دوم، افزایش جذابیت بازار سرمایه در مقایسه با بازار‌های رقیب است. سومین عامل، جاماندگی بازار سرمایه از بازار‌های رقیب طی سال‌های گذشته و تلاش سرمایه‌گذاران برای جبران این عقب‌ماندگی است. عامل دیگر، رکود یا کاهش جذابیت در برخی بازار‌های موازی است که انگیزه انتقال سرمایه را افزایش داده است. در نهایت نیز توسعه ابزار‌های نوین مالی، از صندوق‌های طلا و نقره و کالایی گرفته تا صندوق‌های املاک و مستغلات و ابزار‌های درآمد ثابت، امکان جذب گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران را فراهم کرده است.

او تاکید کرد: بنابراین ورود پول به بازار سرمایه را نمی‌توان صرفا به یک عامل نسبت داد. بخشی از این پول، نقدینگی جدید اقتصاد است؛ بخشی از بازار‌های موازی و رقیب به بازار سرمایه منتقل شده و بخشی نیز در نتیجه ایجاد ابزار‌های جدید، از مسیر‌های سنتی سرمایه‌گذاری به سمت بازار سرمایه تغییر مسیر داده است. مجموعه این عوامل باعث شده بازار سرمایه در سال جاری بتواند بخش قابل‌توجهی از نقدینگی موجود در اقتصاد را به سمت خود جذب کند و این تغییر در مسیر حرکت منابع، یکی از مهم‌ترین اتفاقات بازار سرمایه در سال ۱۴۰۵ باشد.