ساعات سرنوشتساز خاورمیانه؛ چه اتفاقی در راه است؟
اقتصاد۲۴- در حالی که تنشها در خاورمیانه بار دیگر افزایش یافته است، مجموعهای از تحولات سیاسی و امنیتی از تشدید آمادهباش آمریکا در منطقه، احتمال افزایش عملیات نظامی علیه مواضع حوثیها در یمن و تلاشهای دیپلماتیک موازی میان تهران و واشنگتن حکایت دارد. با این حال، هنوز هیچ اعلام رسمی از سوی دولت آمریکا درباره آغاز یک عملیات گسترده جدید در یمن منتشر نشده و برخی گمانهزنیها همچنان در حد تحلیل رسانهای باقی ماندهاند.
هشدار امنیتی فوری آمریکا به شهروندان
وزارت خارجه آمریکا در پی افزایش نگرانیها درباره وضعیت امنیتی خاورمیانه، به شهروندان این کشور درباره سفر و حضور در شماری از کشورهای منطقه هشدار داده است. این هشدارها شامل کشورهایی مانند لبنان، عراق، اردن، بحرین، کویت، قطر، عمان، عربستان سعودی و اسرائیل شده است. در اطلاعیههای امنیتی آمریکا، نگرانی اصلی «محیط امنیتی پیچیده، احتمال تشدید ناگهانی درگیریها، اختلال در پروازها و محدودیتهای احتمالی سفر» عنوان شده است.
برخی منابع عربی این سطح از هشدارها را نشانهای از احتمال اقدام نظامی جدید آمریکا علیه گروه انصارالله در یمن ارزیابی کردهاند. این تحلیلها بیشتر بر مبنای شدت هشدارها، افزایش تحرکات نظامی و سابقه واکنشهای آمریکا به حملات انصاراالله مطرح شدهاند؛ اما تاکنون واشنگتن بهطور رسمی چنین عملیاتی را تأیید نکرده است.
بازگشت زودهنگام ترامپ از کمپ دیوید
همزمان با انتشار این هشدارها، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برنامه اقامت آخر هفته خود در کمپ دیوید را کوتاه کرد و زودتر از موعد به کاخ سفید بازگشت. کاخ سفید دلیل مشخصی برای تغییر برنامه اعلام نکرد. این اقدام باعث شد برخی تحلیلگران آن را مرتبط با تحولات امنیتی منطقه بدانند، هرچند ارتباط مستقیم میان این بازگشت و تصمیم نظامی مشخصی از سوی دولت آمریکا تأیید نشده است. در همین چارچوب، برخی رسانهها به نقل از تحلیلگران امنیت ملی درباره بررسی گزینههای مختلف نظامی توسط دولت آمریکا گزارشهایی منتشر کردهاند. الکس پلیتساس، تحلیلگر مسائل امنیت ملی CNN، پیشتر درباره گزینههای احتمالی حملات آمریکا در منطقه صحبت کرده و از وجود سناریوهای مختلف، از حملات محدود تا عملیات گستردهتر، سخن گفته بود.
بیشتر بخوانید:فیلم/محل کار مسئولین در زمان جنگ کجا بود؟
در سوی دیگر، یکی از اعضای دفتر سیاسی انصارالله در اظهاراتی که در رسانهها بازتاب یافت، به ترکیه و پاکستان هشدار داد که در صورت حمایت از عربستان سعودی، با واکنش نظامی این گروه مواجه خواهند شد. او مدعی شد که «دستهای ما از فولاد خواهد بود» و هر کشوری که در کنار عربستان قرار گیرد، هدف قرار خواهد گرفت. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تنش میان عربستان سعودی و انصارالله بار دیگر افزایش یافته و گزارشهایی درباره حملات موشکی و پهپادی حوثیها و واکنشهای دفاعی عربستان منتشر شده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز از گزارش عربستان درباره تلاش حوثیها برای حمله موشکی به ریاض خبر داده، هرچند برخی ادعاهای مربوط به اهداف مورد اصابت نیازمند تأیید مستقل هستند.
پیام تهران به واشنگتن؛ شروط ایران برای بازگشت به مذاکرات
در کنار افزایش فشارهای نظامی، مسیر دیپلماسی نیز کاملاً متوقف نشده است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرده که تهران از طریق قطر شروط خود برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا را منتقل کرده و منتظر پاسخ واشنگتن است.
بر اساس اظهارات رضایی، سه شرط اصلی ایران عبارتاند از:
* پایان جنگ در همه جبههها؛
* آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران؛
* پایان آنچه تهران «محاصره دریایی آمریکا» میخواند.
تهران همچنین اعلام کرده مجموعهای از شروط دیگر را برای آغاز مذاکرات مطرح کرده است، اما جزئیات کامل این شروط به صورت عمومی منتشر نشده است.
آیا آمریکا به سمت عملیات نظامی میرود؟
ترکیب تحولات اخیر، از نگاه برخی تحلیلگران، نشاندهنده افزایش فشار آمریکا بر محورهای نزدیک به ایران در منطقه است. از یک سو، هشدارهای امنیتی واشنگتن و بررسی گزینههای نظامی مطرح شده و از سوی دیگر، تهران تلاش دارد مذاکرات را بر اساس شروط خود پیش ببرد. با این حال، فاصله میان «آمادهسازی نظامی» و «تصمیم قطعی برای حمله» قابل توجه است. دولتها معمولاً در شرایط بحرانی، همزمان چند مسیر را دنبال میکنند: افزایش آمادگی نظامی، ارسال پیام بازدارنده و باز گذاشتن کانالهای دیپلماتیک.
در شرایط کنونی، مهمترین پرسش این است که آیا واشنگتن هشدارها و تحرکات خود را به یک عملیات نظامی جدید در یمن تبدیل خواهد کرد، یا اینکه فشارهای موجود در نهایت به سمت یک توافق سیاسی هدایت خواهد شد. پاسخ این پرسش به تصمیمهای آتی دولت آمریکا، واکنش انصارالله و روند مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن بستگی دارد.
