خودروساز پول ندارد یا پول قطعه‌ساز را نمی‌دهد؟ معمای بزرگ نقدینگی خودرو
اقتصاد۲۴- خودروساز با دریافت قطعات به‌صورت اعتباری از قطعه‌ساز، تولید می‌کند؛ خودرو‌ها را به بازار عرضه می‌کند و حتی بخشی از آنها را پیش‌فروش می‌کند، اما همچنان گفته می‌شود نقدینگی برای پرداخت مطالبات قطعه‌سازان وجود ندارد. این پرسش، یکی از چالش‌های اصلی زنجیره تأمین خودرو و مطالبات انباشته قطعه‌سازان است.
محمد حسن عصار حسینی، عضو ارشد انجمن قطعه‌سازان سمنان، با اشاره به سهم بالای قطعات در ساخت خودرو و فاصله زمانی پرداخت مطالبات قطعه‌سازان، گفت: حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد خودرو را مجموعه قطعات تشکیل می‌دهد و حدود ۲۰ درصد باقی‌مانده در سازمان خودروساز انجام می‌شود که شامل مونتاژ و برخی موارد دیگر است.
وی با تأکید بر فاصله زمانی میان تحویل قطعات و پرداخت مطالبات بیان کرد: قرارداد‌های میان خودروساز و قطعه‌ساز ۱۲۰روزه است؛ یعنی از زمانی که قطعه تحویل گرفته می‌شود تا زمانی که قرار است پول آن پرداخت شود، چهار ماه فاصله وجود دارد. این در حالی است که دوره تولید در داخل سازمان خودروساز حداکثر ۱۵ روز است.
این فعال صنعت قطعه‌سازی با بیان اینکه در چهار ماه، هشت دوره تولید ۱۵روزه انجام می‌شود، اظهار کرد: خودروساز در این مدت، هشت دوره تولید خود را با ۸۰ درصد پول و با استفاده از سرمایه در گردش قطعه‌ساز انجام می‌دهد، نه از محل سرمایه خودش.
وی ادامه داد: سؤال این است که چرا پول قطعه‌ساز پرداخت نمی‌شود؟ خودروساز که انباشت تولید ندارد؛ یعنی خودرو را تولید نکرده که در محوطه بماند و مشتری نداشته باشد. خودرو‌هایی هم که به پارکینگ منتقل می‌شوند، ممکن است ۴۰ هزار، ۵۰ هزار یا ۱۰۰ هزار دستگاه باشند؛ این خودرو‌ها یا قطعه ناقصی دارند یا خودروساز منتظر تعدیل قیمت است تا آنها را به فروش برساند.
عصارحسینی با طرح این پرسش که چرا خودروسازی با دوره تولید ۱۵روزه، پس از هشت دوره تولید پول قطعه‌ساز را پرداخت نمی‌کند، توضیح داد: خودروساز قطعات مورد نیاز خود را به‌صورت اعتباری از قطعه‌ساز دریافت می‌کند. سؤال این است که چرا پس از این هشت دوره پول قطعه‌ساز پرداخت نمی‌شود و در عین حال گفته می‌شود که نقدینگی وجود ندارد؟
وی افزود: خودروساز در این مدت هشت دوره خودرو تولید و آنها را عرضه می‌کند. از سوی دیگر، در بخش فروش نیز خودرو به‌صورت پیش‌فروش عرضه می‌شود و برای یک سال یا شش ماه، بخش عمده پول از مردم دریافت می‌شود.
بیشتر بخوانید:پشت پرده قفل شدن خطوط تولید خودرو/ آیا خودروسازان بازار را گروگان گرفته‌اند؟
او ادامه داد: اگر زمان پیش‌فروش را نیز به این موضوع اضافه کنیم، این هشت دوره تولید ۱۵روزه شاید به چیزی نزدیک به ۲۰ دوره تولید ۱۵روزه برسد. سؤال اصلی این است که چرا خودروساز پول قطعه‌ساز را به‌موقع پرداخت نمی‌کند؟
در همین حال، بدهی سایپا به قطعه‌سازان به ده‌ها هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که ابعاد مطالبات انباشته در زنجیره تأمین خودرو را نشان می‌دهد. با توجه به اینکه بخش عمده ارزش خودرو به قطعات و مجموعه‌های تأمین‌شده از سوی قطعه‌سازان وابسته است، نحوه و زمان تسویه حساب میان خودروساز و قطعه‌ساز می‌تواند بر تداوم فعالیت این زنجیره و روند تولید اثرگذار باشد.
عضو انجمن تولیدکنندگان قطعه‌سازی درباره اقداماتی که قطعه‌ساز برای دریافت مطالبات خود می‌تواند انجام دهد، تشریح کرد: قطعه‌ساز برای اینکه بتواند پول خود را دریافت کند، اقدامات زیادی می‌تواند انجام دهد، اما شرایط فعلاً برای این کار مناسب نیست.
او در پایان خاطرنشان کرد: اگر هم که قرار باشد قطعه کمتری به خودروساز تحویل داده شود، تیراژ تولید پایین می‌آید و در این شرایط هم خودروساز و هم قطعه‌ساز ضرر می‌کنند.
