از مطب تا مسافرکشی؛ چرا پزشکان عمومی ایران طبابت را کنار می‌گذارند؟
اقتصاد۲۴- درآمد پایین و افزایش هزینه‌های مطب‌داری باعث شده بسیاری از پزشکان عمومی به مشاغلی همچون مسافرکشی و پرستاری از سالمند روی آوردند؛ افرادی که در تصور عمومی، دستمزد‌های بالایی دارند درحالی‌که حقوق ماهانه بیشتر آنها هم‌اکنون، بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان است. آن‌طورکه بررسی‌ها نشان می‌دهد، در سال‌های اخیر بسیاری از آنها به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه‌های مطب، مجبور به تعطیلی و حتی کنارگذاشتن طبابت شده‌اند.
طبق گفته‌های رئیس انجمن پزشکان عمومی ایران، حدود ۳۵ درصد پزشکان عمومی دیگر طبابت نمی‌کنند و فعالیت‌های دیگری انجام می‌دهند. همچنین سخنگوی سازمان نظام پزشکی با اشاره به موج بیکاری پزشکان، تأکید می‌کند پزشکان عمومی برای امرار معاش به سمت مسافرکشی در پلتفرم‌های تاکسی‌های اینترنتی رفته‌اند، درحالی‌که ویزیت پزشکان عمومی در سال ۱۴۰۵ برای بیمارستان دولتی، غیردولتی و خصوصی، به ترتیب ۱۴۰ هزار، ۲۴۵ هزار و ۳۶۸ هزار تومان است که با کسر درصد مراکز درمانی از ویزیت‌ها، درآمد پزشک تمام‌وقت کمتر از ۴۰ میلیون تومان می‌شود. موضوع درآمد پزشکان از سال‌ها قبل موضوع بحث فعالان این حوزه بود و بار‌ها در رسانه‌های مختلف درباره آن صحبت کردند، ولی حالا این مسئله با شرایط اقتصادی دشوارتری مواجه شده است.
بسیاری از پزشکان امروز بیش از ۵۰ ساعت در هفته و در مواردی تا ۷۰ ساعت، به‌ویژه در بخش‌های دولتی، مشغول فعالیت هستند. اضافه‌کار و ساعات کاری مازاد پزشکان معمولا متناسب با میزان سختی کار و حتی در مقایسه با کارکنان سایر بخش‌ها محاسبه و پرداخت نمی‌شود».
لاری‌پور درباره دستیاران پزشکی که در سیستم درمان دیده نمی‌شوند نیز می‌گوید: «حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر از جامعه پزشکی کشور را دستیارانی تشکیل می‌دهند که دوره پزشکی عمومی خود را به پایان رسانده و در حال گذراندن دوره تخصصی هستند. این افراد به‌طور متوسط ۸۰ درصد بار درمانی مراکز دولتی را بر عهده دارند، اما دریافتی آنها بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان است که بسته به وضعیت تأهل و شرایط فرد متفاوت است.
بیشتر بخوانید:۱۸ بیماری جدید به فهرست بیماری‌های نادر ایران افزوده شد
یعنی یک پزشک تحصیل‌کرده که مدرک دکتری دارد و در حال انجام کار تخصصی است، عددی بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان از دولت دریافت می‌کند. با این عدد، تقریبا هیچ‌کس انگیزه ندارد وارد برخی از رشته‌ها شود. به همین دلیل رشته‌هایی مانند جراحی قلب، جراحی اطفال، بیهوشی، عفونی و برخی رشته‌های داخلی همچنان با ظرفیت‌های خالی مواجه هستند. از طرفی، افزایش ظرفیت پزشکی در سال‌های اخیر، پیامد‌هایی را برای سال‌های آینده به همراه خواهد داشت. احتمالا ۱۰ سال بعد بی‌شمار پزشک بیکار خواهیم داشت».
روند افزایشی بیکاری پزشکان
لاری‌پور در پاسخ به پرسشی درباره بیکاری پزشکان هم می‌گوید: «نرخ بیکاری در جامعه پزشکی همچنان نسبت به بسیاری از رشته‌های دیگر پایین‌تر است، اما مسئله اصلی، شیب افزایشی این روند است. افزایش تعطیلی مطب‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها به این دلیل است که دیگر از نظر اقتصادی امکان ادامه فعالیت ندارند. این مسئله در شهر‌های کوچک و مناطق اقماری پیامد مستقیم‌تری دارد؛ زیرا با تعطیلی یک مطب یا درمانگاه، دسترسی مردم به پزشک عمومی و متخصص کاهش می‌یابد و بیمار ناچار می‌شود برای دریافت خدمات به شهر‌های بزرگ‌تر مراجعه کند. امروز بیش از ۵۰ هزار پزشک عمومی تقریبا از چرخه طبابت خارج هستند. این آمار صرفا بر اساس پروانه مطب نیست؛ زیرا ممکن است پزشکی مطب نداشته باشد، اما در بیمارستان یا مرکز درمانی فعالیت کند. شواهد نشان می‌دهد تعداد درخور توجهی از پزشکان عمومی دیگر در چرخه اصلی درمان حضور ندارند».
نکته دیگری که سخنگوی سازمان نظام پزشکی درباره آن توضیح می‌دهد، روی‌آوردن پزشکان به انجام اقدامات زیبایی است: «پزشک عمومی که کار زیبایی انجام می‌دهد، با زحمت کمتر درآمد بسیار بالاتری دارد؛ چون بسیاری از این خدمات عملا تعرفه مشخصی ندارند. اما این کار باری از حجم بیماری‌های کشور کم نمی‌کند. بیماری‌های اصلی کشور، از فشار خون و دیابت گرفته تا تصادفات، تروما و بیماری‌های واگیر و غیرواگیر، همچنان نیازمند خدمات درمانی هستند».
لاری‌پور همچنین به دشواری ادامه فعالیت مستقل پزشکان اشاره می‌کند: «پس از پایان طرح اجباری که برای پزشکان عمومی حدود دو سال است، بسیاری از پزشکان دیگر توان راه‌اندازی مطب مستقل را ندارند. اجاره، مالیات، عوارض، پسماند، هزینه منشی و سایر هزینه‌ها را در نظر بگیرید؛ با این شرایط، مطب‌داری به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی تقریبا محال شده است. به همین دلیل، پزشکان به سمت مطب‌های گروهی رفته‌اند یا در کلینیک‌ها و درمانگاه‌های موجود فعالیت می‌کنند».
او درباره فعالیت گروهی از پزشکان در مشاغلی مانند مسافرکشی در تاکسی‌های اینترنتی تأکید می‌کند: «این مسئله به گوش سازمان نظام پزشکی رسیده است. تصور کنید پزشک جوانی با حقوق بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان که در خانه‌ای اجاره‌ای زندگی می‌کند و شاید ازدواج هم کرده باشد، مجبور است در کنار شغل اولش، مسافرکشی کند. این موضوع در دو، سه سال گذشته چندین بار به مراجع ذی‌ربط، ازجمله کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، منتقل شده است. همه اینها در حالی است که تعرفه خدمات پزشکی در هند و پاکستان بیش از هشت تا ۱۰ برابر ایران و در کشور‌های حوزه خلیج فارس و ترکیه به مراتب بالاتر است».
