درد معده را جدی بگیرید؛ ۱۰ نشانه زخم معده که نباید نادیده بگیرید

اقتصاد۲۴- زخم معده و زخم دوازدهه از مشکلات دستگاه گوارش هستند که در اثر آسیب به لایه محافظ مخاط و ایجاد زخم در دیواره داخلی این اندام‌ها شکل می‌گیرند. عفونت باکتری هلیکوباکتر پیلوری و مصرف دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و آسپرین از مهم‌ترین علت‌های این عارضه هستند. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند، اما در برخی دیگر درد بالای شکم و ناراحتی‌های گوارشی ظاهر می‌شود. شناخت نشانه‌ها می‌تواند به تشخیص زودهنگام و جلوگیری از عوارض کمک کند.

۱. درد در قسمت بالای شکم

درد یا سوزش در ناحیه بالای شکم، میان ناف و استخوان جناغ، از علائم رایج زخم پپتیک است. این درد ممکن است حالت رفت و برگشتی داشته باشد و در بعضی افراد هنگام خالی بودن معده یا شب‌ها تشدید شود. با این حال، ارتباط درد با غذا خوردن در همه بیماران یکسان نیست و این علامت به تنهایی زخم را اثبات نمی‌کند.

۲. حالت تهوع

برخی افراد مبتلا به زخم معده یا دوازدهه دچار تهوع می‌شوند. این علامت اختصاصی نیست و ممکن است در مشکلات گوارشی دیگری نیز دیده شود. تهوع مداوم یا همراه با درد شکم باید بررسی شود.

۳. استفراغ

استفراغ می‌تواند در بعضی بیماران رخ دهد، به ویژه اگر زخم موجب التهاب یا انسداد مسیر خروجی معده شده باشد. استفراغ مکرر یا ناتوانی در نگه داشتن مایعات نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است. وجود خون روشن یا مواد شبیه تفاله قهوه در استفراغ، نشانه احتمالی خونریزی گوارشی و یک وضعیت اورژانسی است.

۴. مدفوع سیاه یا وجود خون

مدفوع سیاه، براق و قیری ممکن است نشانه خونریزی از زخم معده یا دوازدهه باشد. خونریزی گوارشی گاهی با استفراغ خونی، سرگیجه، ضعف یا غش همراه می‌شود. در چنین شرایطی باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؛ حتی اگر درد شکم خفیف باشد یا وجود نداشته باشد.

۵. احساس ناراحتی در قفسه سینه

درد ناشی از دستگاه گوارش گاهی در قسمت بالای شکم یا پشت استخوان جناغ احساس می‌شود. با این حال، درد قفسه سینه را نباید بدون بررسی به زخم معده نسبت داد. درد یا فشار جدید در قفسه سینه، به ویژه همراه با تنگی نفس، تعریق سرد یا انتشار درد به بازو، فک یا پشت، نیازمند ارزیابی فوری از نظر بیماری قلبی است.

۶. نفخ و احساس پری

بعضی افراد احساس نفخ، پری یا ناراحتی پس از غذا خوردن دارند. این علائم ممکن است همراه زخم پپتیک دیده شوند، اما علت‌های متعددی دارند و به تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای تشخیص زخم نیستند.

۷. کاهش اشتها یا وزن

درد و ناراحتی پس از غذا خوردن ممکن است باعث شود فرد کمتر غذا بخورد. در نتیجه، کاهش وزن ناخواسته ممکن است رخ دهد. کاهش وزن بی دلیل، به ویژه اگر با استفراغ مکرر یا احساس سیری زودرس همراه باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.

۸. احساس گرسنگی یا درد در معده خالی

در برخی افراد، درد زخم زمانی که معده خالی است ظاهر می‌شود و پس از غذا خوردن برای مدتی کاهش می‌یابد. این الگو بیشتر در بعضی موارد زخم دوازدهه گزارش می‌شود، اما در همه بیماران وجود ندارد و برای تشخیص کافی نیست.

۹. درد منتشر شونده به پشت

گاهی درد ناشی از زخم به پشت احساس می‌شود، اما این حالت معمول نیست و می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد. درد شدید و مداوم شکم که به پشت انتشار پیدا می‌کند، به ویژه اگر با استفراغ همراه باشد، نیازمند بررسی فوری است؛ زیرا مشکلات دیگری مانند التهاب لوزالمعده نیز ممکن است چنین علائمی ایجاد کنند.

۱۰. آروغ زدن مکرر

آروغ زدن ممکن است همراه با سوءهاضمه یا نفخ رخ دهد، اما علامت اختصاصی زخم معده نیست. اگر این مشکل به طور مداوم تکرار می‌شود یا با درد بالای شکم، استفراغ، کاهش وزن یا مشکل در بلع همراه است، بهتر است علت آن بررسی شود.

زخم معده چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک با بررسی علائم، سابقه مصرف دارو‌ها و عوامل خطر تصمیم می‌گیرد که چه آزمایش‌هایی لازم است. برای شناسایی هلیکوباکتر پیلوری ممکن است از آزمایش تنفسی، آزمایش مدفوع یا روش‌های دیگر استفاده شود. در برخی بیماران نیز آندوسکوپی برای مشاهده مستقیم زخم و بررسی علت علائم ضرورت دارد.

درمان به علت زخم بستگی دارد و ممکن است شامل دارو‌های کاهنده اسید معده و در صورت وجود هلیکوباکتر پیلوری، ترکیبی از آنتی بیوتیک‌ها و دارو‌های دیگر باشد. درمان باید طبق نظر پزشک انجام شود و در صورت تجویز درمان عفونت، تکمیل دوره دارویی اهمیت دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

درد مکرر بالای شکم، تهوع مداوم، کاهش اشتها یا کاهش وزن ناخواسته نیازمند بررسی پزشکی است. استفراغ خونی، مدفوع سیاه و قیری، غش یا ضعف شدید می‌تواند نشانه خونریزی گوارشی باشد و به مراجعه فوری به اورژانس نیاز دارد.

از مصرف خودسرانه ایبوپروفن، ناپروکسن یا آسپرین برای تسکین درد خودداری کنید؛ البته اگر آسپرین یا داروی دیگری برای بیماری قلبی یا عروقی تجویز شده است، بدون مشورت پزشک آن را قطع نکنید. برای تشخیص علت علائم و انتخاب درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.