آوازخوانی بهاره رهنما؛ یک تجربه هنری یا راهی برای دیده‌شدن؟
اقتصاد۲۴- بهاره رهنما در توضیح این ویدئو نوشته است که در ۵۲ سالگی خوانندگی حرفه‌ای را آغاز کرده و هیچ وقت دیر نیست. این اقدام، فارغ از کیفیت صدا یا سطح هنری آن، از منظر اصول اخلاقی و فرهنگی حاکم بر جامعه ایران و همچنین بر اساس موازین شرعی، رفتاری ناپسند و غیرقابل دفاع است که نباید به یک رویه در میان بازیگران و چهره‌های مشهور تبدیل شود.
نخستین و مهم‌ترین اشکال این اقدام، تخطی از حدود عفت عمومی است. قانون مجازات اسلامی اگرچه منع صریح و مستقلی برای خوانندگی زنان در ملا عام ندارد، اما محدودیت‌ها و برخورد‌های قانونی با این پدیده نامتعارف همواره با عنوان‌هایی مانند «توهین به عفت عمومی» و «انتشار محتوای خلاف عفت» اعمال شده است. انتشار عمومی آواز یک زن در فضای مجازی، آن هم در حالی که همراهی یک نوازنده مرد را نیز با خود دارد، دقیقاً در همین چارچوب قرار می‌گیرد. از منظر فقهی نیز، خوانندگی برای زنان در صورتی جایز است که مجلس مخصوص به خودشان باشد.
نکته تأمل‌برانگیز آن است که این اقدام نه در یک جمع خصوصی و بسته، بلکه در فضای اینستاگرام که میلیون‌ها کاربر از جمله نوجوانان و جوانان در آن حضور دارند، منتشر شده است.
این انتشار عمومی، صرفاً یک ابراز هنری ساده نیست؛ بلکه به مثابه یک الگوسازی رفتارى عمل می‌کند. وقتی چهره‌ای شناخته شده مانند بهاره رهنما با خیال راحت در فضای عمومی آواز می‌خواند و آن را منتشر می‌کند، این پیام ضمنی به مخاطبان به‌ویژه نسل جوان منتقل می‌شود که این کار بی‌اشکال و حتی مطلوب است.
این در حالی است که رویه ثابت جمهوری اسلامی ایران و اصول فرهنگی حاکم بر جامعه، خوانندگی زنان در فضای عمومی را به رسمیت نمی‌شناسد.
بعد دیگر این ماجرا، بحث «تب خوانندگی» در میان بازیگران زن است. پیش از این نیز برخی بازیگران مرد مانند محمدرضا گلزار و مهران مدیری اقدام به خوانندگی کرده‌اند و با وجود انتقادات فراوان، این مسیر را ادامه داده‌اند. اکنون به نظر می‌رسد برخی بازیگران زن نیز به این عرصه وارد شوند تا با استفاده از شهرت خود در عرصه بازیگری، در فضایی که به نظر می‌رسد محدودیت‌های آن کمتر است، بیشتر دیده شوند. اما این «بیشتر دیده شدن» به چه قیمتی؟ به بهای نادیده گرفتن حدود شرعی و اخلاقی، زیر پا گذاشتن عفت عمومی و ترویج رفتاری که نه با فرهنگ ایرانی همخوانی دارد و نه با موازین دینی.
منتقدان و مخاطبان نیز در واکنش به این ویدئو، غالباً به کیفیت پایین صدا و عدم تناسب آن با فضای حرفه‌ای موسیقی اشاره کرده‌اند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد که حتی مخاطبان عادی نیز این اقدام را نه یک گام هنری، بلکه نوعی ورود غیرحرفه‌ای به عرصه‌ای می‌دانند که نیازمند سال‌ها تمرین و تخصص است. اما مسئله فراتر از کیفیت هنری است؛ مسئله اصلی، «قبح» و ناپسند بودن این رفتار در چارچوب فرهنگی و اخلاقی جامعه ایران است.
به نظر می‌رسد برخی چهره‌های هنری به دلیل دوری از عرصه حرفه‌ای و کاهش حضور در آثار شاخص، به دنبال راه‌هایی برای جلب توجه و حضور در کانون خبری هستند. انتشار ویدئوی آوازخوانی در اینستاگرام، یکی از آسان‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه‌ها برای رسیدن به این هدف است.
اما این «دیده شدن» به بهای زیر پا گذاشتن اصولی که جامعه بر اساس آنها بنا شده است، به هیچ وجه قابل توجیه نیست. بازیگران و چهره‌های مشهور، به دلیل جایگاه و تأثیری که بر افکار عمومی دارند، مسئولیت سنگین‌تری بر دوش می‌کشند.
آنان نمی‌توانند با استناد به آزادی هنری یا علاقه شخصی، مرز‌های عفت عمومی را نادیده بگیرند و انتظار داشته باشند که جامعه این رفتار را بپذیرد.
در پایان، باید تأکید کرد که نقد این اقدام، به‌هیچ‌وجه به‌معنای نادیده گرفتن حق بانوان برای فعالیت‌های هنری در چارچوب‌های مجاز نیست. بانوان در ایران می‌توانند در عرصه‌های مختلف هنری از جمله موسیقی و آواز، در چارچوب‌های تعریف شده و متناسب با موازین شرعی و فرهنگی، فعالیت کنند.
اما آنچه در این ویدئو شاهد آن بودیم، خروج از این چارچوب‌ها و انتشار آواز در فضایی عمومی است که با هیچ یک از اصول اخلاقی و اجتماعی حاکم بر جامعه ایران سازگاری ندارد.
بهتر است بهاره رهنما و سایر بازیگرانی که به فکر ورود به عرصه خوانندگی هستند، به‌جای دنبال کردن این مسیر، انرژی و توان خود را صرف بازگشت به حرفه اصلی خود کنند و آثاری ارائه دهند که در شأن جایگاه هنری آنان باشد.
درباره بهاره رهنما بیشتر بدانید
بهاره رهنما متولد ۱۰ آذر ۱۳۵۲ در اراک، بازیگر، نویسنده و کارگردان شناخته‌شده سینما، تلویزیون و تئاتر ایران است. او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۷۰ با فیلم «افعی» آغاز کرد و در طول سه دهه حضور مستمر، در آثار پرمخاطب بسیاری همچون سریال‌های «پژمان»، «مرد هزارچهره» و «زیر زمین» به ایفای نقش پرداخته است. رهنما علاوه بر بازیگری، دارای تحصیلات دانشگاهی در رشته‌های حقوق قضایی و ادبیات نمایشی است و در زمینه نگارش کتاب و چاپ مقالات نیز فعالیت‌های متعددی دارد.
این بازیگر در سال‌های اخیر به دلیل سبک زندگی متفاوت، فعالیت‌های فعالانه در شبکه‌های اجتماعی و حواشی مرتبط با اظهارنظر‌ها و نوع پوشش خود، همواره یکی از چهره‌های بحث‌برانگیز و پرخبر رسانه‌های فارسی‌زبان بوده است. او که به استفاده از استایل‌های متمایز و جسورانه مشهور است، علاوه بر پروژه‌های سینمایی، حضوری فعال در تئاتر داشته و در سال‌های اخیر به تولید محتوا در زمینه‌های سبک زندگی و دکوراسیون نیز روی آورده که این موضوع بازخورد‌های گسترده و متفاوتی را در فضای مجازی به همراه داشته است.
منبع: ساعد نیوز
