ایران و آمریکا پس از انتخابات؛ از نامه محرمانه ونس تا آماده‌باش نظامی سنتکام
اقتصاد۲۴- فضای سیاسی خاورمیانه در آستانه ۳ نوامبر (سه‌شنبه ۱۲ آبان) در وضعیت تعلیق و هشدار حداکثری قرار گرفته است. طی روز‌های اخیر، رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک و مانور‌های نظامی پنتاگون به اوج خود رسیده است.
از یک‌سو، دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، در دیداری حضوری در کاخ سفید با حضور پیت هگست وزیر دفاع و ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک، گزینه‌های ازسرگیری حملات نظامی به ایران را برای ترامپ تشریح کرد.
هم‌زمان رسانه‌ها از طرح‌ریزی مشترک آمریکا و اسرائیل برای موج جدیدی از حملات پس از انتخابات پرده برداشتند؛ امری که ترامپ نیز با به‌کارگیری تعبیر «شاید یک خشم حماسی کوچک دیگر به راه بیندازیم» به آن دامن زده است.
اما درست در همان روز، گزارش‌ها نشان داد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات مستقیم و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران را مطرح کرده است.
بازی دوگانه واشنگتن؛ چماق سنتکام و هویج ونس
تحلیلگران بین‌المللی این رفتار را الگوی تکراری «سخن گفتن از دیپلماسی هم‌زمان با آماده‌سازی برای جنگ» توصیف می‌کنند. به گزارش الجزیره، نادر هاشمی، استاد سیاست خاورمیانه در دانشگاه جرج‌تاون، تاکید می‌کند که ترامپ پیش از این نیز در آستانه مذاکرات ژنو و عمان در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ دست به حملات غافلگیرانه زده بود. هاشمی معتقد است رفتار کنونی کاخ سفید بازتولید همان الگوی فریبکارانه است؛ جایی که ارتش آمریکا در حال آماده‌سازی کارزاری هوایی علیه زیرساخت‌های غیرنظامی است و نامه‌نگاری‌های ونس صرفاً با هدف فرار از برچسب جنگ‌طلبی در آستانه رأی‌گیری دنبال می‌شود.
از سوی دیگر، کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، پس از دریافت توضیحات محرمانه نظامی در واشنگتن، طرح‌های تهاجمی پنتاگون را «جنون‌آمیز» خواند. مورفی هشدار داد که هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی ایران به تشدید غیرقابل مهار بحران، ویرانی منافع امنیتی آمریکا و نقض حاکمیت قانون منجر خواهد شد. او همچنین افشا کرد که دولت آمریکا خسارات واقعی جنگ را پنهان می‌کند؛ به طوری که پایگاه نظامی آمریکا در بحرین کاملاً غیرقابل استفاده شده و پایگاه العدید در قطر نیز با کسری شدید ظرفیت عملیاتی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
طبق آمار پنتاگون، این جنگ هشت‌ماهه تا اواسط اکتبر بالغ بر ۴۷ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی هزینه داشته که بیش از ۶۰ درصد آن صرف بمب‌ها و مهمات مصرف‌شده گردیده است.
میانجی‌گری دوحه و اسلام‌آباد در برابر شروط هفت‌گانه تهران
در جبهه دیپلماسی، روز جمعه هیئت میانجی‌گر قطری مجدداً وارد تهران شد تا ایده‌هایی را برای شکستن بن‌بست بررسی کند. به گزارش رویترز، قطر پیش‌نویس طرح صلحی را ارائه داده که متضمن توقف حملات در تنگه هرمز در ازای لغو محاصره بنادر ایران و آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده است. اما واشنگتن اصرار دارد که شروط و محدودیت‌های هسته‌ای باید از نقطه آغاز توافق گنجانده شود.
بیشتر بخوانید:درخواست تعویق حمله به ایران روی میز ترامپ قرار گرفت
در واکنش به این زیاده‌خواهی، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران، با انتشار موضعی قاطع تصریح کرد که سیاست چماق و هویج هیچ اثری بر اراده تهران ندارد و پیشرفت تنها در گرو پذیرش شروط هفت‌گانه ایران است. این شروط شامل لغو کامل تحریم‌ها، پایان محاصره دریایی، ارائه تضمین‌های عینی برای عدم تکرار حملات و آزادسازی اموال توقیف‌شده است.
هم‌زمان، اسلام‌آباد نیز نقش موازنه‌ساز خود را فعال کرده است. به گزارش العربیه، ارتش پاکستان پس از سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور به همراه وزیر دفاع عربستان و رئیس اطلاعات ترکیه به تهران، اعلام کرد که نسبت به میانجی‌گری میان ایران و آمریکا «خوش‌بینِ محتاط» است. سخنگوی ارتش پاکستان با اشاره به «پیمان دفاعی مشترک مکه» تصریح کرد که این توافق مانعی برای پیوستن اعضای جدید ندارد و از هر کشوری با چشم‌انداز بازدارندگی جمعی استقبال می‌کند.
توهم ثبات در هرمز و جهش بهای نفت در بازارهای جهانی
دولت آمریکا هم‌زمان در عرصه رسانه‌ای تلاش می‌کند دستاورد‌های خود در بازگشایی مسیر‌های کشتیرانی را بزرگ‌نمایی کند. روزنامه واشنگتن‌پست گزارش داد که نیرو‌های آمریکایی با ایجاد یک «حباب امنیتی متحرک» شامل جنگنده‌ها، سامانه‌های پدافندی و خاموش کردن رادار‌های تجاری، تلاش کرده‌اند صادرات نفت از تنگه هرمز را به ۱۴ میلیون بشکه در روز برسانند. فرمانده سنتکام نیز با انتشار ویدیویی ادعا کرد که نیروی دریایی ایران در کف دریاست و شناور‌های سپاه در تنگه دیده نمی‌شوند.
اما این ادعا‌ها نتوانسته است واقعیت میدانی را دگرگون کند. واشنگتن‌پست فاش کرد که شرکت‌های خصوصی همچنان از ورود به هرمز امتناع می‌ورزند و تنها ناوگان‌های دولتی و در قالب کاروان‌های خطرناک تردد می‌کنند. ایران با تغییر تاکتیک‌های خود و هدف قرار دادن اتاق موتور کشتی‌ها به جای آسیب‌های سطحی، بازدارندگی خود را حفظ کرده است؛ به طوری که در ماه اکتبر دست‌کم ۲۵ کشتی هدف قرار گرفته و دو شناور غرق شده‌اند.
به گزارش بلومبرگ، پیامد مستقیم این جنگ روانی و احتمال ماجراجویی نظامی ترامپ پس از انتخابات، جهش شدید قیمت‌های جهانی نفت بوده است. بهای نفت خام برنت در معاملات روز جمعه مرز ۱۱۸ دلار در هر بشکه را لمس کرد و در آستانه ثبت چهارمین رشد متوالی ماهانه قرار گرفت. کارشناسان بازار تاکید دارند که انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا کاتالیزور اصلی ژئوپلیتیک انرژی است و چنانچه واشنگتن بر سناریوی نظامی اصرار ورزد، بازارهای جهانی با شوک غیرقابل کنترلی مواجه خواهند شد.
