چرا برخی سرطان‌ها کشنده‌تر از بقیه هستند؟
اقتصاد۲۴- شناخت ویژگی‌های بیولوژیکی سلول‌های سرطانی همواره یکی از پیچیده‌ترین مباحث انکولوژی است و پژوهشی تازه با تمرکز بر ابعاد فیزیکی سلول‌ها، علت مرگبارتر بودن برخی تومور‌ها را آشکار کرده است.
نتایج پژوهش‌های نوین پزشکی پرده از رازی تازه برداشته است: سرطان‌هایی که از سلول‌های کوچک‌تر با تراکم بالای مواد ژنتیکی منشأ می‌گیرند، وخامت بیماری را تشدید کرده و به نتایج درمانی نامطلوب‌تری می‌انجامند. این کشف افق‌های تازه‌ای در درک پویایی تومور‌های بدخیم پیش روی متخصصان قرار داده است.
بیماری سرطان عمدتاً حاصل خطا‌های همانندسازی سلولی است که در نهایت به دگرگونی در شمار کروموزوم‌ها منتهی می‌شود. اکثر سلول‌های سالم در بدن انسان دیپلوئید هستند، بدین معنا که دو نسخه از هر کروموزوم را در خود جای داده‌اند که از والدین به ارث می‌رسد. با این حال، خطا‌های ناشی از تقسیم سلولی می‌تواند به تشکیل شمار غیرطبیعی کروموزوم‌ها بینجامد؛ پدیده‌ای که یکی از بارزترین ویژگی‌های سرطان شناخته می‌شود.
در جریان این ناهنجاری‌ها، برخی سلول‌ها ممکن است دارای چهار دسته کامل از کروموزوم‌ها شوند؛ عارضه‌ای ژنتیکی که در اصطلاح پزشکی «تتراپلوئیدی» نامیده می‌شود. محققان دانشگاه ویرجینیا تک در ایالات متحده دریافتند سلول‌های تتراپلوئیدی که ابعاد کوچک‌تری دارند، تومور‌های سرطانی بزرگ‌تری در موش‌ها ایجاد کرده و پیش‌آگهی بسیار ضعیف‌تری به همراه دارند.
مگان سوئیت، از نویسندگان این مطالعه که در نشریه معتبر تحقیقات سرطان (Cancer Research) منتشر شده است، تشریح کرد: «حضور حتی بخش کوچکی از این سلول‌های تتراپلوئید می‌تواند موجب جذب سلول‌های غیرسرطانی اضافی در بافت شود؛ سلول‌هایی که به پیشروی بیشتر تومور و تقویت ساختار آن کمک می‌کنند.»
پژوهشگران در بررسی‌های آزمایشگاهی پی بردند سلول‌های تتراپلوئید انسانی که حدود بیست‌وپنج تا سی درصد کوچک‌تر از حد معمول بودند، در مقایسه با سلول‌های بزرگ‌تر، تمایل بسیار بیشتری به تولید تومور‌های سرطانی داشتند. این آزمایش‌ها همچنین در مدل‌های حیوانی نشان داد سلول‌های کوچک‌تر با چهار نسخه ژنتیکی، حتی در سرطان‌های پستان و روده بزرگ، رشد توموری تهاجمی‌تری را رقم می‌زنند.
دانیلا چیمینی، زیست‌شناس سلولی، در این رابطه اظهار داشت: «پیش از این می‌دانستیم تتراپلوئیدی تومورزایی را افزایش می‌دهد، اما اکنون ثابت شده که در نظر گرفتن ابعاد سلول‌ها، پیش‌بینی قدرت تومورزایی را دقیق‌تر می‌سازد.» همچنین مت بلومفیلد، نویسنده پژوهشی دیگر، یادآور شد: «کلون‌های کوچک‌تر به‌شدت تهاجمی‌ترند. آنها سریع‌تر رشد می‌کنند، نفوذ بالاتری دارند و در برابر دارو‌های رایج ضدسرطان مقاومت بیشتری نشان می‌دهند.»
این مشاهدات اثبات می‌کند ابعاد سلول و هسته آن که حامل مواد ژنتیکی است، شاخصی بسیار تعیین‌کننده در تهاجم تومور‌ها به شمار می‌رود. دانشمندان حدس می‌زنند ساختار متراکم سلول‌های کوچک‌تر، فرآیند‌هایی نظیر جذب مواد مغذی، بیان ژن‌ها و تعامل پروتئین‌ها را تقویت می‌کند؛ امری که می‌تواند به کشف اهداف درمانی نو بر پایه ابعاد سلولی بینجامد.
پژوهشگران امیدوارند با ادامه این بررسی‌ها، سازوکار دقیق این پدیده را بهتر بشناسند. این دستاورد علمی مسیر‌های تازه‌ای برای ارزیابی شدت بیماری و انتخاب روش‌های درمانی مؤثر بر اساس ویژگی‌های فیزیکی تومور در آینده هموار خواهد کرد.
