محمد درویش، کنشگر محیط زیست، از تصمیمات غیرمسئولانه سه دهه گذشته میگوید که تالابهای ایران، از جمله دریاچه ارومیه، را به ورطه نابودی کشاند. این بحران نهتنها طبیعت را نابود کرد، بلکه تنشهای امنیتی و اجتماعی را در منطقه شعلهور ساخت. آیا هنوز امیدی برای احیای این گنجینه طبیعی باقیمانده است؟
این دریاچه در شمال غربی ایران است و طبق تقسیمات کشوری، میان دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی قرار گرفته است. دریاچه ارومیه، بزرگترین دریاچهٔ داخلی ایران، بزرگترین دریاچهٔ آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچهٔ بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانههای زرینهرود، سیمینهرود، تلخه رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه میشده. مهمترین جزایر این دریاچه عبارتاند از جزیره کبودان (قویون داغی)، اشک داغی، آرزو و اسپیر علت رنگ قرمز دریاچه وجود جلبکها و باکتریهایی که در شرایط شوری زیاد و گرم شدن هوا رنگ ریزه قرمز رنگ تولید میکنند تا بتوانند در این شرایط مقاوم باشند؛ به همین دلیل رنگ دریاچه به صورت قرمز دیده میشود.
در محل گودالی که به تازگی ایجادشده، محدوده آبی وسیعتر در میان نهشتههای نمکی اطراف قابلمشاهده است و احتمالاً محل تشکیل این گودال پیش از این بزرگتر بوده است
تحقیقات در زمینه گودال آب تشکیل شده در سواحل جنوبی دریاچه ارومیه از روز پنجشنبه آغاز شده و همچنان ادامه دارد. مساحت این گودال آب ۷۰ متر بوده و در ۷۰۰ کیلومتری ساحل دریاچه ارومیه واقع است.
از زمان آغاز ثبت دادههای هیدرولوژیکی مربوط به حجم و تراز آبی دریاچه ارومیه، تاکنون در هیچ دورهای از اردیبهشتماه، این پهنه آبی با چنین کاهش بیسابقهای در سطح و حجم آب مواجه نبوده است.
چغندرقند بهتنهایی سالانه ۱۲۰ میلیون مترمکعب آب را در بیخ گوش دریاچه تشنه ارومیه بالا میکشد؛ حال اینکه سد شهرچای از سرچشمههای دریاچه الان فقط ۹۴ میلیون مترمکعب آب دارد.
دریاچهٔ ارومیه یک دریاچه آب شور در شمال غربی ایران و بزرگترین دریاچه داخلی این کشور است. این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی قرار گرفته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجان غربی اعلام کرد که وسعت دریاچه ارومیه در ۱۵ فروردین سال جاری به یک هزار و ۱۴۰ کیلومتر رسیده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش ۲۱۰ کیلومتری را نشان میدهد.
مسافران و گردشگران از سراسر کشور در سفر به شهر ارومیه روز پنج شنبه (۷ فروردین ۱۴۰۴) قبل از ورود به این شهر در سواحل دریاچه ارومیه واقع در حاشیه پل میانگذر شهید کلانتری با سوار شدن به قایقهای موتوری و پدالی به تفریح پرداختند. دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب شور جهان است که در دو دهه اخیر با مشکل جدی کم آبی روبهرو شده است.
تغییرات اقلیمی، فراوانی و شدت خشکسالیهای شدید را در کل خاورمیانه افزایش داده است. خشکسالیهای طولانیمدت، رواناب سطحی و تغذیه آبهای زیرزمینی را کاهش میدهد و دریاچه را سریعتر خشک میکند.
عیسی کلانتری، رئیس اسبق سازمان محیط زیست به وضعیت بحرانی و تبخیر آب دریاچه ارومیه اشاره کرده و گفت: تبخیر آب دریاچه هرساله حدود ۷۰ سانتیمتر به طور متوسط است، و اگر آب جدیدی وارد دریاچه نشود، عمق آن سال به سال کاهش مییابد.
انتخاب مکانهای پروژههای مهم مانند پایتخت جدید نباید نظیر پروژههای مهم قبلی از جمله سد گتوند، بزرگراه دریاچه ارومیه و نیروگاه بوشهر باشد که بر پایه الگویی از اولویتبندی اهداف کوتاهمدت توسعه نسبت به ملاحظات پایداری محیط زیستی و ایمنی بلندمدت انتخاب شده و ساخته شدهاند.
جدیدترین عکس ناسا از وضعیت دریاچه ارومیه، شرایط ناگواری را نشان میدهد درحالیکه ۲۴ سال قبل این پیکره آبی خبر از زندگی میداد.
در روزهای بیتوجهی به دریاچه ارومیه و نامشخص بودن "دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه" بعد از انتصاب استاندار سابق آذربایجانغربی به عنوان استاندار جدید تهران، اکنون تصویر جدید منتشر شده توسط ناسا از نگین آبی آذربایجان حاکی از وخامت وضع دریاچه دارد.