دهها میلیارد دلار از منابع ارزی ایران طی سالهای گذشته در نتیجه تحریمهای آمریکا، محدودیتهای بانکی و پیچیدگیهای حقوقی از دسترس تهران خارج شدهاند؛ داراییهایی که از کره جنوبی و عراق گرفته تا برخی کشورهای آسیایی و اروپایی پراکندهاند و آزادسازی احتمالی آنها میتواند بر بازار ارز، بودجه دولت و حتی معیشت ایرانیان اثرگذار باشد.
بررسی پراکندگی منابع ارزی مسدودشده ایران در سراسر جهان نشان میدهد که رقمی معادل ۴۲ تا ۶۰ میلیارد دلار از داراییهای کشور در هفت کشور مختلف بلوکه شده است. بر اساس این آمار، چین با در اختیار داشتن ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار، بزرگترین شریک تجاری و همزمان بزرگترین بدهکار ارزی به ایران محسوب میشود و پس از آن، کشورهای عراق، کره جنوبی و هند در رتبههای بعدی قرار دارند.
گزارشها از رایزنیهای فشرده ایران و آمریکا با میانجیگری قطر درباره داراییهای بلوکهشده، بار دیگر بحث آزادسازی منابع مالی ایران را به صدر خبرها آورده است. در حالی که برخی رسانهها از توافقهای احتمالی و ارقام میلیاردی سخن میگویند، دوحه هرگونه پیشنهاد ۱۲ میلیارد دلاری را رد کرده و فضای مذاکرات را مبهم نگه داشته است.
خبر احتمال آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران، بار دیگر یکی از پیچیدهترین پروندههای اقتصاد تحریمی کشور را به صدر اخبار بازگردانده است؛ پروندهای که از کرهجنوبی و عراق تا قطر، سالها میان تحریم، مذاکره و محدودیت بانکی گرفتار مانده است.
همزمانی سفر عبدالناصر همتی و محمدباقر قالیباف به دوحه، بار دیگر پرونده داراییهای بلوکهشده ایران را به صدر اخبار بازگردانده؛ اما پشت روایتهای خوشبینانه از «آزادسازی میلیاردها دلار»، واقعیت سخت تحریمها و محدودیتهای بانکی آمریکا همچنان پابرجاست.
در حالی که روایتهای متناقضی از آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران منتشر میشود، این پرسش مطرح است که آیا دیپلماسی میتواند قفل این داراییها را باز کند یا نه.
از زمان اعلام توافق برجام در سال ۱۳۹۴، اظهارات متناقضی در مورد حجم داراییهای ایران در خارج منتشر شده است. تخمینها از ۲۰ میلیارد دلار تا ۱۸۰ میلیارد دلار متغیر است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری:به صورت کلی موضوع ایجاد محدودیت بر استفاده از منابع ارزی جمهوری اسلامی ایران، از تبعات ظالمانه آمریکا بوده که از سالهای قبل وجود داشته است. جزییات را بانک مرکزی به عنوان دستگاه متوالی میتواند پاسخ دهد. اما این موضوع در دستورکار مستمر ما با کشورهای مربوطه قرار دارد.
رئیس کل بانک مرکزی با ارائه گزارشی از میزان آزادسازی پولهای بلوکه شده و نحوه هزینه کرد این وجوه، گفت: بخش دیگری از پولهای بلوکه شده با رایزنیهای صورت گرفته بزودی آزاد و در اختیار کشورمان قرار میگیرد.
بهانه تحریمها بهانه خوبی نیست، چون پیشتر کره اعلام کرد از طریق یک کشور دیگر مثلا مثل عمان نسبت به پرداخت پولهای بلوکه شده ما اقدام میکند. ما این موضوع را یک راهکار دانستیم و پذیرفتیم، اما ظاهرا باز به بهانههای مختلف طفره رفتند.
چیزی نزدیک به سه سال است که خبر آزادسازی ارزهای بلوکهشده ایران در عراق و کرهجنوبی مدام روی خروجی رسانهها قرار میگیرد، اما خبری از پول نیست. حالا پس از سه سال، ظاهرا کار ایران و کرهجنوبی به شکایت رسیده است و عراق اعلام کرده که بدهی خود را با نفت خام و نفت کوره تهاتر میکند!
خبر آزادسازي ارزهاي بلوكه شده ايران از كشورهاي مختلف از آن دست اخباري است كه بارها و بارها در رسانهها منتشر شده، اما جز مجوز پرداخت 2.7 ميليارد دلار از حدود 8 ميليارد دلار منابع بلوكه شده ايران در عراق كه در خرداد ماه امسال صادر شد و قرار بر اين شد تا اين پول در كشور ثالث (عمان) تبديل به كالاي اساسي شود و به ايران بيايد هنوز اتفاق مهم ديگري در اين خصوص نيفتاده است.