جنگ آمریکا علیه ایران و محاصره دوگانه تنگه هرمز توسط دو بازیگر حقیقتی را برای جهان امروز عریان کرد، کشورهایی که در حوزه انرژی مستقل هستند بیش از سایر کشورها قدرت مانور دارند، در مقابل کشورهای وابسته ناچارند برای تامین سوخت مورد نظر خود موضعی اتخاذ کنند که چندان مقبول نیست.
چین با ۱.۳۹۷ میلیارد بشکه ذخیره راهبردی نفت خام، بزرگترین انبار نفت جهان را در اختیار دارد. این ذخایر در بحبوحه یکی از بزرگترین اختلالهای عرضه انرژی در تاریخ معاصر، به شاخصی کلیدی برای سنجش آمادگی کشورها در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی تبدیل شدهاند.
ایران یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر استراتژیک نفت در دنیاست و در آخرین رتبهبندی با ۷۱ میلیون بشکه ذخیره نفت استراتژیک، در رده هفتم دنیا از این نظر قرار گرفته است.
قیمت نفت در سبدهای مختلف، همچنان سطوح بالای ۱۰۰ دلار را حفظ کرده و تنها قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت است که در مرز ۱۰۰ دلار قرار دارد. در این بین، قیمت نفت ایران در روند افزایشی ۱۰۳ دلاری شده است.
«چهارمین شوک نفتی» فصل مهمی در تضعیف قدرت ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایالات متحده در عرصه جهانی رقم زده است. این بحران همچنین شکافی جدی در اتحاد میان ایالات متحده و اروپای غربی ایجاد کرده؛ اتحادی که ترمیم آن بهسادگی ممکن نخواهد بود.
بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحتتاثیر تشدید تنشهای ایران، آمریکا و امارات در تنگه هرمز با نوسانهای شدید قیمتی مواجه شد. امیدهای مقطعی به توافق دیپلماتیک هر بار با تشدید تنشها خنثی شد و قیمت نفت کاهش قابل توجهی پیدا نکرد.
مدیرعامل آرامکو اعلام کرد که اگر جنگ و محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز برای چند هفته دیگر ادامه یابد، جهان باید خود را برای یک سال تمام بحران انرژی آماده کند.
در حالی که توجه بیشتر تحلیلها به کاهش عرضه نفت و افزایش قیمتها در پی اختلال در تنگه هرمز معطوف شده است، جهش کمسابقه کرایه نفتکشها نیز به یکی از عوامل تعیینکننده در بازار تبدیل شده است. افزایش شدید هزینه حمل، بهای نهایی هر بشکه نفت برای پالایشگران را بالا برده است.
آسیا به دلیل کمبود عرضه نفت و گاز ناشی از جنگ تحمیلی علیه ایران، با کمبود پلاستیک مواجه است و لوازم پزشکی، بستهبندی و محصولات مصرفی بیشترین آسیب را در برابر این شوک دارند.
قیمت نفت پس از سقوط چشمگیری که روز گذشته تجربه کرد، در معاملات روز پنجشنبه که سرمایهگذاران در حال ارزیابی تحولات خاورمیانه بودند، بیش از یک دلار افزایش یافت.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۵، جریان نفت و محصولات نفتی از تنگه هرمز ۲۰ میلیون بشکه در روز یا معادل ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت بوده است.
هشدار صریح صندوق بینالمللی پول درباره نفت ۱۲۵ دلاری و بازگشت تورم، زنگ خطر ورود اقتصاد جهان به فاز «بحران ساختاری» را به صدا درآورده؛ بحرانی که بیش از هر چیز به آتش تنشهای خاورمیانه گره خورده است.
فعالیت پالایشی جهان زیر سایه اختلال در تنگه هرمز به پایینترین سطوح سال رسیده و بازار نفت با کمبود خوراک و جهشهای قیمتی روبهرو است. کاهش نزدیک به ۳۰ درصدی عملیات پالایشی خاورمیانه در مارس، زنجیره تامین آسیا را مختل کرده و پیشبینیهای جهانی IEA را بهشدت نزولی کرده است.
قیمت نفت در معاملات اولیه روز دوشنبه در آسیا کاهش یافت. این افت پس از آن رخ داد که رئیسجمهوری آمریکا از آغاز عملیاتی با هدف هدایت کشتیها از تنگه هرمز خبر داد و همزمان اوپک پلاس افزایش محدودی در تولید ماه ژوئن را تأیید کرد.