مدیرکل پارلمانی و قوانین وزارت امور خارجه گفت: شرایط برای ورود ایرانیان پناهنده فراهم است و از نظر قانونی و حقوقی، هیچ مانعی برای بازگشت آنان به کشور، به شرط عدم ارتکاب به سایر رفتارهای مجرمانه، وجود ندارد. زیرا پناهدگی جرم محسوب نمیشود.
عالیه زمانی کیاسری از چالشهای این روزهای جامعه پزشکی میگوید: بیش از ۵۱ درصد پزشکان عمومی یا مهاجرت کردهاند یا طبابت نمیکنند. به نظر میرسد این رقم به ۶۰ تا ۷۰ درصد هم برسد. تنها تعداد اندکی از پزشکان قدیمیتر همچنان در حرفه عمومی مشغولاند. نسل جوان ما انگیزه کافی ندارد.
در حالی که دولت ایران برنامههایی برای بازگرداندن نخبگان اجرا میکند، تغییرات اخیر در سیاستهای مهاجرتی آمریکا مسیر حرکت نیروهای متخصص را تحت تأثیر قرار داده و جریان مهاجرت نخبگان ایرانی شکل تازهای پیدا کرده است
نسل تازه فارغالتحصیلان و کارگران ایرانی، با مدارک معتبر و مهارتهای واقعی، در بازار کار کشور گم شدهاند و به سوی مهاجرت روی آوردهاند. پرویز اجلالی، جامعهشناس، میگوید رکود اقتصادی، مدیران ناکارآمد و بیکاری، حتی مقاومت فرهنگی و وطندوستی را هم بیاثر کرده است.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: نخبگان ایرانی که در رشتههای علوم پایه به خارج از کشور مهاجرت کردند، اغلب این افراد پس از مدتی به کشور بازمی گردند؛ اما متاسفانه در رشتههای بالینی حاضر به بازگشت به کشور نمیشوند.
موج جدید مهاجرت از ایران تنها نتیجه اختلافهای سیاسی نیست؛ ریشه در ساختارهای اقتصادی شکننده، بحرانهای اجتماعی، ترس از جنگ و فقدان چشمانداز روشن دارد.
تهران، پایتخت پرجمعیت ایران، سالهاست که با بحران فزاینده تراکم جمعیت و فشار بیامان بر منابع حیاتی و زیرساختهای فرسوده خود دست و پنجه نرم میکند. در مواجهه با این چالش رو به گسترش، وزیر کشور هفته گذشته در حاشیه جلسه هیات دولت از دستور رئیسجمهور مبنی بر توقف مهاجرت به این کلانشهر خبرداده است.
تعداد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور به طور قابل توجهی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۲ به ۱۸۵ هزار نفر رسید که نسبت به ۲۵ سال گذشته پنج برابر شده است. بسیاری از این دانشجویان رشتههای علوم انسانی را در کشورهای پیشرفته مانند ایالات متحده، کانادا، انگلستان و فرانسه انتخاب میکنند. علاوه بر این، گزارش بانک جهانی دو سال پیش نشان داد که مهاجرت نیروی انسانی بیش از ۵۰ میلیارد دلار ضرر مالی به ایران وارد کرده است؛ عددی که حتی از صادرات نفتی ایران در سالهای گذشته نیز بیشتر است.
استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان در کشور در حالی با کمبود سرمایهگذاری، ضعف زیرساختها، قوانین دستوپاگیر و مهاجرت نخبگان روبهرو هستند که رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری معتقد است مهاجرت نخبگان و شرکتهای دانشبنیان متوقف نشده، اما کُند شده است.
دلایل مهاجرت نخبگان معمولاً ترکیبی از عوامل push (رانشی) و pull (جاذبهای) است. عواملی مانند نبود امکانات تحقیقاتی، بیثباتی اقتصادی، عدم حمایت کافی از پژوهشگران و نخبگان، و مشکلات اداری در دسته عوامل رانشی قرار میگیرند.
دفتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایران در واشنگتن اعلام کرد که این دفتر به همراه سفارت ایران در کلمبیا (اکردیته پاناما) با همکاری وکلای مجرب، همه اقدامات ضروری را برای صیانت و حمایت از حقوق و منافع ایرانیانی که با تهدید اخراج از خاک آمریکا مواجه هستند به عمل آورده است.
یکی دیگر از دلایل مهاجرت جوانان، وضعیت سیاسی و ثبات کشور مبدأ است. در کشورهایی که با بحرانهای سیاسی، فساد گسترده، و نبود امنیت مواجه هستند، جوانان احساس ناامیدی کرده و ترجیح میدهند در جایی زندگی کنند که امنیت و آیندهای روشنتر داشته باشند.
اسماعیل گرامی مقدم، فعال سیاسی میگوید:دور شدن از تهدید دانستن ایرانیان خارج از کشور و گسترده کردن چتر حمایت از این ۸ میلیون ایرانی مهاجر، فرصتهای قابل توجه و منحصر به فردی برای کشورمان ایجاد میکند