دریاچه ارومیه دومین دریاچه بزرگ شور جهان است که در سالها اخیر با مشکل کاهش سطح آب و خشکسالی روبهرو شده است که در نتیجه آن امسال بدلیل عدم تخصیص حق آبه دریاچه از سدهای حوزه آبریز دریاچه ارومیه و عدم تکمیل تونل انتقال آب به دریاچه بیش از ۹۵ درصد از آن بطور کامل خشک شده است/با افزایش خطر خشک شدن کامل دریاچه ارومیه و بروز این فاجعه زیست محیطی، کارشناسان طوفان و بادهای نمکی به شعاع صدها کیلومتر که احتمالا بیشتر شهرهای شمالی، مرکزی و حتی شمال شرق کشور از جمله تهران را نیز در بر خواهد گرفت را پیش بینی میکنند.
در ۱۶ سال دولت هاشمی و خاتمی دومین دریاچه شور جهان بود/اما زیر سایه ۸ سال سیاستهای مخرب دولت احمدینژاد کاملا نابود شد/در دولت روحانی احیا شد و رمق یافت/اما در دولت رئیسی دوباره به شورهزار مرگ بدل شده و تیر خلاص به آن شلیک شد. سرنوشتی مشابه با همه بخشهای ایران
روند کاهشی تراز آب دریای خزر تا پایان قرن، خشکی تالاب انزلی را سرعت خواهد بخشید و طبق نظر کارشناسان محیط زیستی تا ۳۵ سال دیگر این تالاب کاملا خشک خواهد شد. امروز شریانهای حیاتی این تالاب ۲۰ هزار هکتاری که از زیباترین و بزرگترین زیستگاههای طبیعی جانوری بوده با ورود انواع فاضلاب و پسابهای خانگی و صنعتی، گیاه مهاجم سنبل آبی و آزولا، انباشت رسوبات، عدم اجرای طرحهای مدیریت جامع حوزه آبخیز، عدم تحویل حقابه و کاهش تراز آب دریای خزر قطع شده است/به گفته استاندار گیلان یکی از مشکلات مهم تالاب بینالمللی انزلی ورود روزانه حدود ۳۸۰ هزار مترمکعب فاضلاب به این تالاب است، که اثرات زیست محیطی بسیاری بر پیکره تالاب انزلی وارد کرده است/تالاب زیبای انزلی با این حال هنوز یکی از مقاصد مهم گردشگری گیلان و دریای خزر است که سالانه پذیرای مسافران بسیاری از اقصی نقاط کشور است.
پدیده گرد و غبار که هر چند سال یکبار جنگلهای هیرکانی رخ میداد اکنون چندین بار در سال تکرار میشود و شدت آن در پی افزایش دماهای حدی و تغییرات فشار جوی بهمراتب بیشتر شده است/طوفانهای گرد و غبار، ذرات خاک را از کانونهای خارجی مانند صحرای قرهقوم ترکمنستان و بالکان و همچنین کانونهای داخلی در شمال و شرق گلستان به جنگلهای هیرکانی میرسانند/وزش بادهای شدید و فعالیتهای انسانی غیراصولی نیز این بحران را تشدید کردهاند/بر اساس مطالعات منابع طبیعی ۳۰۶ هزار هکتار از مراتع شمالی گلستان در معرض بیابانزایی قرار دارند و این زنگ خطری جدی نهتنها برای گلستان بلکه برای استانهای همجوار است.
دریاچه ارومیه روزگاری بهعنوان بزرگترین دریاچه شور خاورمیانه و دومین دریاچه شور دنیا شناخته میشد. این دریاچه نهتنها زیستگاه منحصربهفردی برای پرندگان مهاجر بود، بلکه اقتصاد و هویت اجتماعی مردم را به آن پیوند میزد. اما امروز، این دریاچه به طور کلی نابود شده است.
بر اساس جدیدترین تصویر ناسا از دریاچه ارومیه، نگین آبی شمال غرب ایران به طور کامل خشک شده و دیگر اثری از یک دریاچه در تصویر هوایی دیده نمیشود/البته این موضوع دور از ذهن نبود چرا که در ابتدای تابستان نیز مدیران کل محیط زیست درباره خشکی کامل و ۱۰۰ درصدی دریاچه ارومیه تا پایان تابستان هشدار داده بودند.
سد شاه قاسم در یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد و نزدیکی این شهر، به دلیل کاهش بارشها در سال آبی جاری در استان، خشک شده است/ساخت این سد که از نوع خاکی و سرریز آن از نوع نیلوفری است، در سال ۱۳۷۵ به پایان رسید/ حجم مخزن این سد که به نام یکی از امامزادگان یاسوج نامگذاری شده، ۱۰ میلیون متر مکعب است و روستاهای «علیآباد»، «چنارستان»، بخشی از «سرآبتاوه»، «موردراز» و چند روستای دیگر برای مصارف کشاورزی از آب این سد استفاده میکردند.
لتیان به همراه سدهای لار، ماملو، کرج و طالقان ستون فقرات تأمین آب تهران را تشکیل میدهند. کاهش شدید ذخایر لتیان، زنجیره تأمین آب پایتخت را شکنندهتر کرده و مسئولان هشدار میدهند که در صورت تداوم الگوی مصرف فعلی، پایداری تأمین آب شرب در تابستانهای آینده با مشکل روبهرو میشود.
سد «شاه قاسم» در یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد، به دلیل بارشهای کم در چند سال گذشته در حال خشک شدن است. ساخت این سد که از نوع خاکی و سرریز آن از نوع نیلوفری است، در سال ۱۳۷۵ با هدف کشاورزی، گردشگری و تقویت چاههای آب شرب شهر یاسوج به پایان رسید. حجم مخزن این سد که به نام یکی از امامزادگان یاسوج نامگذاری شده، ۱۰ میلیون متر مکعب است.
دریاچه طبیعی الندان، از جاذبههای مهم گردشگری و محیطزیستی استان مازندران، طی ماههای اخیر به دلیل گرمای شدید در تابستان با کاهش چشمگیر سطح آب مواجه شده است. در صورت تداوم این شرایط، احتمال خشکی کامل این تالاب ارزشمند بسیار جدی است.
وضعیت سدهای کشور در هفتههای باقی مانده از سال آبی جاری از وخامت وضعیت آب ذخیره شده در پشت سدها حکایت دارد به گونهای که هشت سد مهم و بزرگ در آستانه خشکی قرار گرفته و سه سد نیز خشک شده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو در صحن علنی مجلس:مشکلات بخش آب ریشهدار است و در یک روز ایجاد نشدهاند/۵۶۷ طرح نیمهتمام با اعتبار مورد نیاز ۲۰۰۰ همت وجود دارد که تکمیل آنها حدود ۲۰ سال زمان میبرد/ناترازی آب ناشی از تغییر اقلیم و عدم توازن منابع و مصارف، از مهمترین چالشهاست/راهبرد بخش آب شامل اصلاح حکمرانی، اصلاحات نهادی و بهبود فضای کسبوکار برای رفع ناترازی و تأمین منابع پایدار است.
خشکسالی و بیابی ممکن است خیلی زودتر از آنچه همه تصور میکردند صلح و امنیت جهانی را در معرض خطر قرار دهد. از تهران تا لسانجلس، از رود نیل تا رود سند، کمآبی به تدریج به عامل اصلی منازعهها و اختلافهای سیاسی تبدیل میشود.
سد «نهند» در استان آذربایجانشرقی با کاهش بیسابقه آب مواجه است/سد «نهند» در استان آذربایجانشرقی در فاصله ۴۳ کیلومتری شمال شهر تبریز، در نزدیکی روستای تازه کند قرار دارد و باهدف تأمین قسمتی از آب شهر تبریز بر روی رودخانه نهند که یکی از شاخههای اصلی رودخانه آجیچای است احداث شده است/حجم کل مخزن سد نهند در تراز نرمال، ۲۴ میلیون مترمکعب و آب قابلتنظیم سالانه بالغ بر ۳۲ میلیون مترمکعب است.
در حالیکه افغانستان این روزها چهارمین سالگرد روی کار آمدن طالبان را پشت سر میگذارد، موضوع مدیریت منابع آبی و ساخت سدها به یکی از مباحث حساس در روابط این کشور با همسایگانش تبدیل شده است.