پس از اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره سرنوشت ادعایی اورانیوم غنیشده ایران، شماری از خبرنگاران و تحلیلگران این موضع را نشانهای از عقبنشینی واشنگتن و نزدیک شدن به موضع تهران در یکی از اصلیترین اختلافات هستهای توصیف کردند.
بحران ایران و آمریکا میان امید به توافق و خطر بازگشت جنگ معلق مانده است. ترامپ از نزدیکبودن توافق سخن میگوید، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، ذخایر اورانیوم غنیشده، ممنوعیت غنیسازی، موشکهای بالستیک و نقش منطقهای ایران همچنان پابرجاست.
در هفتههای اخیر مجموعهای از گزارشهای تحلیلی در رسانهها و اندیشکدههای بینالمللی منتشر شده که بر یک نکته تأکید دارند: اختلاف اصلی دو طرف نه صرفاً بر سر «اصل توافق»، بلکه بر سر «دامنه توافق» و «نحوه اجرای آن» است.
دونالد ترامپ گفت: توافق با ایران یا بزرگ و معنادار خواهد بود، یا هیچ توافقی در کار نخواهد بود. این توافق دقیقاً نقطه مقابل فاجعۀ برجام خواهد بود که توسط دولت شکستخورده اوباما مذاکره شد، همان توافقی که مسیری مستقیم و آشکار به سوی سلاح هستهای برای ایران بود. نه، من چنین معاملاتی نمیکنم.
این که ترامپ چند روز قبل پای رهبران منطقه را در توجیه تعویق جنگ به میان کشید و دیروز هم برای ترویج توافق موقت باز به این کار متوسل شد تا این گونه کوتاه آمدن خود از مواضع قبلیاش را توجیه کند؛ نشانه مثبتی برای آمادگی او برای امضای این توافق است.
آمریکا با وعده نسیه دسترسی به ۱۲ میلیارد دلار اموال مسدود، نمیتواند به وضعیت ماقبل جنایت جنگی فرار کند. ما یادمان نرفته که ترامپ یک ماه قبل، چگونه به توافق خیانت کرد.
حجم اخبار، تماسهای فشرده دیپلماتیک، روایتهای متعدد رسانههای منطقهای و بینالمللی و همچنین لحن متفاوت مقامهای آمریکایی و منطقهای، نشان میدهد دستکم یک «تفاهم اولیه» اکنون بیش از هر زمان دیگری در دسترس قرار گرفته است.
یک منبع مطلع گفت: تا این لحظه تفاهم نهایی حاصل نشده است و چالش در بعضی بندها ادامه دارد، اما حتی اگر تفاهم اولیهای نیز صورت بگیرد، به معنای تغییر نگاه ایران به آمریکا و اطمینان از اجرای تعهدات این دولت نیست
مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا هم در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که توافق مطرحشده با ایران شبیه سیاستهای دولت جو بایدن است و میتواند به ایران امکان دسترسی به منابع مالی، ادامه غنیسازی اورانیوم و افزایش نفوذ منطقهای بدهد.