جمعه اگر تفاهم امضا شود، نه پایان همه اختلافات و تنشهای میان ایران و آمریکاست و نه آغاز یک عصر طلایی؛ اما شاید آغاز پایان یک دوره باشد؛ دورهای که برآمده از ناکارآمدی جنگ و تحریم و تنش، برای تسلیم کشوری، چون ایران است.
مجموعه مواضع دونالد ترامپ و جیدی ونس نشان میدهد دولت آمریکا تلاش دارد تفاهم با ایران را بهعنوان توافقی که همزمان منافع امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی واشینگتن را تأمین میکند، به افکار عمومی داخلی و متحدان منطقهای معرفی کند. در عین حال، این پیام نیز بهصورت مداوم تکرار میشود که تفاهم کنونی، توافقی نهایی نیست و ادامه آن کاملا به رفتار ایران وابسته خواهد بود.
محمد باقر قالیباف رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان در گفت و گوی تلویزیونی با مردم گفت: بدبینی و بی اعتمادی من به آمریکا از همه بیشتر است. حتی اگر توافق نهایی باشد و آن به تایید قطعنامه شورای امنیت برسد بازهم اصلا قابل اعتماد نیست، تضمین ما قدرت ایران است.
امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا در بورگناشتوک سوئیس، فارغ از همه حاشیههای سیاسی، میتواند آغازگر مهمترین تغییر در اقتصاد و سیاست خارجی ایران طی سالهای اخیر باشد. در حالی که موافقان از گشایش در فروش نفت، رفع محدودیتهای بانکی و جذب سرمایه خارجی سخن میگویند، مخالفان آن را به چالش کشیدهاند و نبرد روایتها درباره مفاد این توافق همچنان ادامه دارد.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گفت: آنچه قرار است امضاء شود صرفا یک تفاهم نامه است و اگر از آن خوشم نیاید، دوباره بر میگردیم به شلیک کردن و بمباران. ترامپ این تهدیدها را در حالی تکرار میکند که به گفته ناظران شکست امریکا در مقابل ایران و ناتوانی در رسیدن به اهدافش، او را به گفتوگو و امضای تفاهم با ایران کشانده است.
یکی از نشانههای افزایش نارضایتی کاخ سفید از عملیات اسرائیل در لبنان، گفتوگوی ترامپ با نیویورک تایمز در روز یکشنبه بود. او در اظهارات خود نتانیاهو را فردی دشوار توصیف کرد و گفت او باید بسیار قدردان ما باشد.
یکی از محورهای اصلی سخنان نمایندگان مجلس درباره تفاهم ایران و آمریکا، نقش تنگه هرمز در تحولات اخیر است. علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، معتقد است یکی از مهمترین دستاوردهای جنگ اخیر، تثبیت نقش تنگه هرمز به عنوان یک اهرم راهبردی در برابر آمریکا و متحدانش بوده است.
کانال ۱۳ اسرائیل گزارش داد امروز نشستی اضطراری در دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی برای بررسی نحوه مواجهه با آنچه چالش تفکیک دو جبهه ایران و لبنان خوانده شده، برگزار میشود.
مسعود پزشکیان، رییس جمهور با انتشار پیامی در شبکه ایکس نوشت: «آنچه تفاهم شده، گامی مهم برای توقف جنگ و شروع مذاکره است و هنوز توافق نهایی شکل نگرفته است.»
سخنگوی وزارت خارجه قطر اعلام کرد امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس در مرکز مذاکرات تهران و واشنگتن قرار داشته و دوحه در نشست آتی ژنو نماینده خواهد داشت. به گفته او، توافق ایران و آمریکا میتواند نخستین گام برای رسیدن به یک توافق منطقهای گستردهتر باشد.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از تفاهم ۱۴ مادهای با آمریکا پرده برداشت. بروجردی با اشاره به شکست راهبرد فشار حداکثری، تأکید کرد که این توافق به معنای پایان محاصره دریایی ایران و به رسمیت شناخته شدن جبهه مقاومت توسط واشنگتن است.
با توجه به سابقه طولانی بیاعتمادی نسبت به رفتارهای خصمانه و عهدشکنیهای مکرر دولت آمریکا، اعضای شورای عالی امنیت ملی در جلسات کارشناسی خود، بندهای مختلف تفاهمنامه را ذیل یک پیوست نظریه تفسیری به محضر رهبر معظم انقلاب رساندند؛ و این نظریه تفسیری بهعنوان چارچوب الزامآور اجرایی تعیین شد.
همزمان دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران نیز با انتشار بیانیهای ضمن تایید نهاییشدن متن یادداشت تفاهم اسلامآباد، از پایان محاصره دریایی و آغاز مرحله اجرای تعهدات طرف مقابل خبر داد و تاکید کرد که مذاکرات برای توافق نهایی پس از اجرای تعهدات ادامه خواهد یافت.