سیدمحمد خاتمی با تأکید بر اینکه بستن اینترنت مشکلی را حل نمیکند، ابراز امیدواری کرد مسعود پزشکیان با شجاعت و صراحت، به وعده خود درباره حل مسئله اینترنت عمل کند.
صادق سپندارند، استاد دانشگاه تهران، میگوید خسارت واقعی قطع و اختلال اینترنت بسیار فراتر از اعداد رسمی است و بخش بزرگی از آن در مهاجرت نیروی انسانی، توقف توسعه کسبوکارها و ایدههایی که هرگز شکل نمیگیرند، پنهان میماند.
اینترنت ایران در هفته اخیر نشانههایی از ناپایداری و پسرفت دوباره نشان داده است. دادههای فنی از اختلالهای منطقهای خبر میدهند و همزمان گزارشهای کاربران از کندی، قطعی و دشواری دسترسی حکایت دارد.
سال پرفراز و نشیب ۱۴۰۴ در حالی به پایان رسید که وقوع دو جنگ و بحران دیماه که به قطع اینترنت در مقطعی از ماه دی تا بهمن منجر شد، رفتار مصرفکننده ایرانی را تا حدی زیادی تحت تاثیر قرار داد.
قطع مکرر اینترنت و فیلترینگ گسترده، مدل «دورکاری از داخل ایران» را فروپاشید و موج جدیدی از خروج تودهای متخصصان IT را رقم زد. بر اساس جدیدترین آمارهای میدانی، مهاجرت فعالان زیستبوم فناوری دیگر یک «انتخاب اقتصادی برای رفاه بیشتر» نیست، بلکه به یک «ضرورت زیرساختی برای حفظ شغل» تبدیل شده است.
یک شایعه چندخطی درباره قطع اینترنت کافی بود تا بار دیگر میلیونها کاربر و فعال اقتصادی را نگران کند؛ ماجرایی که در پس آن، هم بحران اعتماد به سیاستهای اینترنتی دیده میشود و هم بازاری چند هزار میلیاردی که از تداوم اضطراب کاربران تغذیه میکند.
همزمان با تداوم خاموشیها، اختلال در خدمات اینترنتی افزایش یافته و بسیاری از کسبوکارهای فعال در حوزه فناوری اطلاعات با کاهش ارائه خدمات و فروش روبهرو شدهاند.
قطع کامل اینترنت در ایران اولینبار در جریان حوادث بعد از انتخابات سال ۸۸ رخ داد. در جریان اعتراضات به نتایج انتخابات ریاستجمهوری آن سال، اینترنت برای چند هفته با اختلال شدید همراه بود و در پی پایدار شدن آن بخشی از اینترنت شامل شبکههای اجتماعی توییتر و فیسبوک به روی کاربران ایرانی بسته شد.
در روزهای اخیر، برخی جریانهای سیاسی و رسانهای تلاش کردهاند رخدادهای امنیتی مرتبط با چند بانک کشور را به اتصال این بانکها به اینترنت نسبت دهند. این در حالی است که بررسیهای فنی نشان میدهد چنین تحلیلی از منظر امنیت شبکه و امنیت سایبری فاقد پشتوانه کارشناسی است و با واقعیتهای فنی موجود همخوانی ندارد.
در ایرانِ این روزها، هنوز هیچ دکمهای برای قطع اینترنت فشرده نشده، اما میلیونها نفر از قبل در حال آماده شدن برای روزی هستند که شاید ارتباطشان با جهان، کارشان، خانوادهشان و حتی بخشی از زندگی روزمرهشان ناگهان قطع شود.
در پی ابراز نگرانی کاربران از احتمال اعمال محدودیتهای اینترنتی پس از آغاز دور جدید تنشهای نظامی بین ایران و رژیم صهیونیستی، یک منبع آگاه در حوزه ارتباطات به سیتنا اعلام کرد که تاکنون هیچ دستور، ابلاغ یا تصمیمی درباره قطع یا محدودسازی اینترنت بینالملل به دستگاههای مسئول اعلام نشده است، در همین حال شب گذشته پیک ترافیک اینترنت بعد از قطعی ها زده شد.
اینترنت بالاخره وصل شد، اما بار سالها فیلترینگ، اختلال و قطعیهای گسترده همچنان بر دوش اقتصاد، آموزش، پژوهش و زیست روزمره ایرانیان سنگینی میکند؛ خسارتهایی که با وصل شدن دوباره اینترنت از بین نمیروند.
در حالی که کشور طی هفتههای اخیر روزهای پرالتهابی را پشت سر گذاشته و بسیاری از خدمات عمومی تحت تأثیر شرایط جنگی، نگرانیهای امنیتی و اختلالات ارتباطی قرار گرفتهاند، سازمان غذا و دارو بار دیگر با ابلاغ بخشنامهای جدید، همکاری داروخانهها با پلتفرمهای دارورسانی آنلاین را ممنوع اعلام کرد.
پس از بازگشت اینترنت و کاهش محدودیتهای ارتباطی در ایران، الگوی جستوجوهای کاربران نشان داد که بخش قابلتوجهی از نیازهای مردم نه سیاسی و نه پیچیده، بلکه مرتبط با زندگی روزمره و عادی بوده است. بررسی جستوجوهای انجامشده در ساعات و روزهای نخست پس از برقراری مجدد دسترسی به اینترنت نشان میدهد که کاربران بیش از هر چیز به دنبال موسیقی، فیلم، ابزارهای دسترسی به اینترنت آزاد و همچنین اطلاعات مرتبط با بازار طلا بودهاند.
تهدید به استیضاح وزیر ارتباطات، حملات رسانهای، شکایتهای حقوقی و کمپینهای محدودسازی اینترنت را نمیتوان جدا از یکدیگر تحلیل کرد. چراکه همه این موارد قطعات یک پازل بزرگتر هستند.